Orthopedagogiek Leerjaar 2
Hoorcollege 1
Normale ontwikkeling
Alle ontwikkelingen in het leven die mogelijk zijn en zodanig voorkomen zonder dat deze tot
grote opvoedproblemen leiden.
Bekijken vanuit;
1. Cultuur
2. Tijd
(Criteria van Rutter)
Probleem of stoornis?
Binnen de orthopedagogiek: stoornis wanneer deze beschreven staat in de DSM-5:
- Kenmerken van stoornissen
- Classificatie op basis van DSM
Probleem:
Staat niet in de DSM-5, maar gaat wel gepaard met problemen en/of lijden bij het kind, en
eventueel met opvoedingsverlegenheid of opvoedingsproblemen bij de ouders.
Classificeren
Categorale benadering vs. Dimensionele benadering
Klinische ervaringen deskundigen Ervaring/beleving
betrokkenen
Categorisering observeerbare gedragskenmerken Mate van een
probleem/stoornis
Wel/geen ‘stoornis’ Meer geleidelijk
DSM-5 Analyse vragenlijsten
Voor & nadelen
,Risico- en beschermende factoren van stoornissen
Groeps- en individueel niveau
Risicofactoren
1. Op het niveau van het kind
- Biologische kenmerken
- Gedragskenmerken
- Ingrijpende gebeurtenissen
2. Op het niveau van ouders en het gezin
- Structurele kenmerken
- Proceskenmerken
3. Op het niveau van de omgeving
Beschermende factoren
1. Op het niveau van het kind
2. Op het niveau van ouders en het gezin
3. Op het niveau van de omgeving
Differentiaaldiagnostiek: waar lijkt het op?
Een differentiële diagnose is een lijst van alle mogelijke aandoeningen waaraan iemand zou
kunnen lijden, gegeven de klachten/symptomen die tot nu toe bekend zijn.
Het is dus een vaststelling van de aard van een ziekte of stoornis door vergelijking van de
kenmerken die aanwezig zijn.
Bij een stoornis: ALTIJD afvragen of er nog een stoornis is die dezelfde symptomen kan
veroorzaken en die dus eerst uitgesloten moet worden.
,Begrippen
Comorbiditeit: mensen met meerdere stoornissen tegelijkertijd.
Equifinaliteit: meerdere oorzaken leiden tot een probleem/stoornis.
Multifinaliteit: enkele oorzaak leidt tot meerdere problemen/stoornissen.
Classificatie: is het onder brengen (ordenen) in een categorie om overeenkomsten met
beelden van andere patiënten te vinden om zoiets te kunnen zeggen over prognose of meest
effectieve behandeling.
Diagnostiek: het onderzoeken van een probleem of situatie met het oog op het verkrijgen
van een uniek, gedetailleerd en voldoende compleet klinisch beeld, teneinde de
problematiek van de hulpvrager en haar situatie te begrijpen en verklaren met het oog op
gefundeerde advisering en probleemoplossing.
, Hoorcollege 2
ADHD
Attention Deficit Hyperactivity Disorder
- Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit
2 clusters
1. Aandacht te kort
2. Hyperactiviteit en Impulsiviteit
- Druk gedrag; normaal-probleem-stoornis Rutter
- Externaliserend ‘Te veel aan gedrag’
- Gedrag in meerdere situaties (thuis, op school, vrije tijd)
- Symptomen beperken dagelijks functioneren
- Executieve functies (inhibitie, planning etc.)
- Meer jongens dan meisjes (3 op 1)
DSM-5: aandachtdeficiëntie-/hyperactiviteit stoornis
- Overwegend moeite aandacht en concentratie (type 1: ADD)
- Gekenmerkt door overwegend druk en impulsief gedrag (type 2)
- De combinatie van aandachtsproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit (type 3)
DSM-5: voor het 12e levensjaar moeten de symptomen al zichtbaar zijn.
1. Executieve functies:
deze functies zijn aansturend en controlerend voor je hele doen en laten. Ze beïnvloeden je
gedrag en je leren. Die aansturing gebeurt grotendeels onbewust. Je gebruikt deze
executieve functies (vanaf nu afgekort tot ef’s),vooral in nieuwe situaties en minder in
situaties die je vaak meemaakt. Aangezien je op school veel nieuws leert, heb je daar je ef’s
keihard nodig. Kinderen met ADHD hebben hier vaak moeite mee.
Bijvoorbeeld:
- Plannen
- Structuur aanbrengen
- Verbanden leggen
- Oorzaak-gevolg
2. Onvermogen tot gedragsinhibitie:
Het filteren van prikkels om ons heen. Daardoor bepalen we ons gedrag. Een kind met
ADHD krijgt zo veel prikkels binnen dat het moeilijker is om de prikkels te filteren. Kinderen
zonder ADHD kunnen bepalen op welke prikkels zij zich niet of minder te hoeven
Hoorcollege 1
Normale ontwikkeling
Alle ontwikkelingen in het leven die mogelijk zijn en zodanig voorkomen zonder dat deze tot
grote opvoedproblemen leiden.
Bekijken vanuit;
1. Cultuur
2. Tijd
(Criteria van Rutter)
Probleem of stoornis?
Binnen de orthopedagogiek: stoornis wanneer deze beschreven staat in de DSM-5:
- Kenmerken van stoornissen
- Classificatie op basis van DSM
Probleem:
Staat niet in de DSM-5, maar gaat wel gepaard met problemen en/of lijden bij het kind, en
eventueel met opvoedingsverlegenheid of opvoedingsproblemen bij de ouders.
Classificeren
Categorale benadering vs. Dimensionele benadering
Klinische ervaringen deskundigen Ervaring/beleving
betrokkenen
Categorisering observeerbare gedragskenmerken Mate van een
probleem/stoornis
Wel/geen ‘stoornis’ Meer geleidelijk
DSM-5 Analyse vragenlijsten
Voor & nadelen
,Risico- en beschermende factoren van stoornissen
Groeps- en individueel niveau
Risicofactoren
1. Op het niveau van het kind
- Biologische kenmerken
- Gedragskenmerken
- Ingrijpende gebeurtenissen
2. Op het niveau van ouders en het gezin
- Structurele kenmerken
- Proceskenmerken
3. Op het niveau van de omgeving
Beschermende factoren
1. Op het niveau van het kind
2. Op het niveau van ouders en het gezin
3. Op het niveau van de omgeving
Differentiaaldiagnostiek: waar lijkt het op?
Een differentiële diagnose is een lijst van alle mogelijke aandoeningen waaraan iemand zou
kunnen lijden, gegeven de klachten/symptomen die tot nu toe bekend zijn.
Het is dus een vaststelling van de aard van een ziekte of stoornis door vergelijking van de
kenmerken die aanwezig zijn.
Bij een stoornis: ALTIJD afvragen of er nog een stoornis is die dezelfde symptomen kan
veroorzaken en die dus eerst uitgesloten moet worden.
,Begrippen
Comorbiditeit: mensen met meerdere stoornissen tegelijkertijd.
Equifinaliteit: meerdere oorzaken leiden tot een probleem/stoornis.
Multifinaliteit: enkele oorzaak leidt tot meerdere problemen/stoornissen.
Classificatie: is het onder brengen (ordenen) in een categorie om overeenkomsten met
beelden van andere patiënten te vinden om zoiets te kunnen zeggen over prognose of meest
effectieve behandeling.
Diagnostiek: het onderzoeken van een probleem of situatie met het oog op het verkrijgen
van een uniek, gedetailleerd en voldoende compleet klinisch beeld, teneinde de
problematiek van de hulpvrager en haar situatie te begrijpen en verklaren met het oog op
gefundeerde advisering en probleemoplossing.
, Hoorcollege 2
ADHD
Attention Deficit Hyperactivity Disorder
- Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit
2 clusters
1. Aandacht te kort
2. Hyperactiviteit en Impulsiviteit
- Druk gedrag; normaal-probleem-stoornis Rutter
- Externaliserend ‘Te veel aan gedrag’
- Gedrag in meerdere situaties (thuis, op school, vrije tijd)
- Symptomen beperken dagelijks functioneren
- Executieve functies (inhibitie, planning etc.)
- Meer jongens dan meisjes (3 op 1)
DSM-5: aandachtdeficiëntie-/hyperactiviteit stoornis
- Overwegend moeite aandacht en concentratie (type 1: ADD)
- Gekenmerkt door overwegend druk en impulsief gedrag (type 2)
- De combinatie van aandachtsproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit (type 3)
DSM-5: voor het 12e levensjaar moeten de symptomen al zichtbaar zijn.
1. Executieve functies:
deze functies zijn aansturend en controlerend voor je hele doen en laten. Ze beïnvloeden je
gedrag en je leren. Die aansturing gebeurt grotendeels onbewust. Je gebruikt deze
executieve functies (vanaf nu afgekort tot ef’s),vooral in nieuwe situaties en minder in
situaties die je vaak meemaakt. Aangezien je op school veel nieuws leert, heb je daar je ef’s
keihard nodig. Kinderen met ADHD hebben hier vaak moeite mee.
Bijvoorbeeld:
- Plannen
- Structuur aanbrengen
- Verbanden leggen
- Oorzaak-gevolg
2. Onvermogen tot gedragsinhibitie:
Het filteren van prikkels om ons heen. Daardoor bepalen we ons gedrag. Een kind met
ADHD krijgt zo veel prikkels binnen dat het moeilijker is om de prikkels te filteren. Kinderen
zonder ADHD kunnen bepalen op welke prikkels zij zich niet of minder te hoeven
