Samenvatting Inleiding Staatsrecht

Rechtsgebieden: staatsrecht, privaatrecht, bestuursrecht, strafrecht en internationaal recht.

Publiekrecht: betreft regels over de inrichting van de staat, de bevoegdheden van zijn
organen en de uitvoering van exclusief aan de overheid opgedragen taken. (Verticaal).
Privaatrecht: onderlinge betrekkingen tussen personen. (Horizontaal).

Materieel recht: regels die betrekking hebben op de rechten en plichten van personen in hun
onderling verkeer (materieel strafrecht, bestuursrecht, (materieel) privaatrecht).
Formeel recht: regels over de wijze van procederen voor de rechter (formeel strafrecht,
bestuursprocesrecht, burgerlijk procesrecht).

Nederland:
Regeringsvorm: Constitutionele (volgens de grondwet, dit betekent: de positie van de Koning
staat in de grondwet) monarchie (Koning aan de macht).
Staatsvorm: Gedecentraliseerde (er worden taken afgestaan aan lagere overheden)
eenheidsstaat (nadruk op landelijke/centrale overheid).

Objectief recht: het geheel van alle geldende rechtsregels (law).
Subjectief recht: de bevoegdheid die iemand in een concreet geval aan een regel van het
objectief recht ontleent (right/positief recht).

Rechtsbronnen:
 De wet
 De jurisprudentie (de rechtsspraak)
 De gewoonte
 Verdragen en sommige besluiten van volkenrechtelijke organisatie
Rechtsbronnen in het staatsrecht:
 Grondwet voor het Koninkrijk
 Organieke wetten/regelingen
 Statuut voor het Koninkrijk
 Internationale verdragen
 Het Europees recht
 Rechtspraak

Kenmerken staat:
 Grondgebied
 Bevolking
 (Soeverein) gezag
 Erkenning door andere staten

Koninkrijk der Nederlanden:
 Landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten
 Bijzondere gemeenten: Saba, Bonaire en Sint Eustatius

Rechtsgevolgen Nederlanderschap:
 Vrije toegang tot Nederland en vrij verblijven.
 Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht is ook (grotendeels) van toepassing
op Nederlanders die buiten het territorium van het Koninkrijk bepaalde
misdrijven plegen. Dit is een exterritoriale werking.
 De Nederlander die in het buitenland gevangen genomen wordt, geniet
diplomatieke bescherming, dat wil zeggen dat vertegenwoordigers van
Nederland zich ervoor zullen inzetten dat hij door de buitenlandse staat goed
wordt behandeld.
 Nederlanders worden niet aan andere staten uitgeleverd.

,  Nederlanders vallen op grond van het zogeheten personeelsstatuut in de Wet
AB ook in het buitenland onder het Nederlandse erfrecht en personen- en
familierecht.
 Nederlanders hebben het recht om de leden van de Tweede Kamer, de
volksvertegenwoordiging, te kiezen (actief kiesrecht). Ook kunnen Nederlanders
zelf gekozen worden als kamerlid (passief kiesrecht).
 Sommige openbare functies kunnen alleen door Nederlanders worden vervuld,
zoals burgermeester of rechter.
 Nederlanders kunnen aanspraak maken op voorzieningen of uitkeringen zoals
bijstand, kinderbijslag of huurtoeslag.
Een vreemdeling, hij die de Nederlandse nationaliteit niet bezit, heeft de eerste 7 rechten
niet, en de laatste alleen als hij rechtmatig in Nederland verblijft.

Machtenscheiding:
 Wetgevende macht (regering + parlement)
 Uitvoerende macht (regering)
 Rechtsprekende macht (rechters)
In Nederland niet strikt doorgevoerd: checks and balances.

Wet in formele zin: elk besluit van de regering en de Staten-Generaal tezamen. ('Wet' in de
wet)
Wet in materiële zin: algemeen verbindende voorschriften.

Procedure van een wetsvoorstel ingediend door de regering:
 Minister doet een voorstel van wet + MvT
 Ministerraad stelt wetsvoorstel vast
 Advies RvS
 Koning voegt Koninklijk Besluit toe
 Regering dient (gewijzigd) wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer
 Kamercommissie bespreekt wetsvoorstel en hoort organisaties
 Tweede Kamer bespreekt wetsvoorstel en kan dit wijzigen met amendementen
 Tweede Kamer neemt wetsvoorstel aan
 Wetsvoorstel gaat naar de Eerste Kamer
 Eerste Kamer neemt voorstel aan of verwerpt het wetsvoorstel
 Bekrachtiging vindt plaats door Koning en ministers (seign en contraseign)
 Wet wordt gepubliceerd in het Staatsblad
 Wet treedt in werking op bepaalde datum

Wetsvoorstel ingediend door de Tweede Kamer (Recht van initiatief):
 Kamerlid/fractie ontwerpt wetsvoorstel
 Advies RvS
 Tweede Kamer bespreekt voorstel en dient (eventueel) amendement in
 Tweede Kamer neemt voorstel aan
 Eerste Kamer neemt voorstel aan
 Koning en ministers bekrachtigen de wet
 Wet wordt gepubliceerd in het Staatsblad
 Wet treedt in werking op bepaalde datum

Wijzigen van de Grondwet:
 Eerste lezing (art. 137 lid 1 en 3 Gw)
 Ontbinding en verkiezingen Tweede Kamer
 Tweede lezing (art. 137 lid 1 en 4 Gw)
 Stemmen bij 2/3 meerderheid i.p.v. gewone meerderheid

Cyclus begrotingswetten (ruim 2,5 jaar):