Mensen & Grenzen Pedagogiek en Psychologie
Kennislijn 12-09-2019 (Pedagogiek en Psychologie)
Classificatie Een classificatie is niet hetzelfde als een diagnose!
Waarom classificeren we?
1. Om een eenduidige taal te spreken, zodat iedereen het begrijpt.
2. Geeft toegang tot de literatuur. We weten waar we moeten zoeken.
3. Behandeling. We kunnen actie ondernemen om mogelijk iets aan te doen.
Het grootste verschil tussen dimensies en categorieën is dat je bij dimensies IEDEREEN kan indelen,
en bij een categorieën kun je horen of niet.
Categorieën: Dimensies:
Nationaliteit, ziektes, stoornissen. Lichaamslengte, lichaamstemperatuur, intelligentie.
Je valt er wel of niet binnen. Iedereen is op een dimensie te plaatsen.
(Je bent wel of niet gestoord) Genuanceerd.
Overzichtelijk. Leidt tot inclusie.
Stigmatiserend.
(Je hebt geen dyslexie, je bent dyslectisch.)
Depressieve stoornis
Prevalentie (Hoe vaak komt het voor)
Inclusief jeugdigen vanaf 13 jaar en ouderen hebben naar schattingen jaarlijks 797.000 mensen in
Nederland een depressie.
Bij naar schatting ruim 20% van de mensen met een depressie bestaat de depressieve stoornis langer
dan twee jaar. (één jaar bij jeugdigen.)
Oorzaak en beloop.
Oorzaak.
- Een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren.
- Alcoholgebruik.
- Persoonlijke kenmerken.
- Lichamelijke oorzaken zijn zoals dementie, een hartinfarct, somatisch onverklaarde klachten
of chronische pijnklachten.
Beloop.
- Bij de helft van de mensen gaat een depressieve episode binnen drie maanden spontaan
over.
- Bij wie een depressie langer duurt treedt verbetering gemiddeld na zes maanden op, door
behandeling of door spontaan herstel.
- Bij ongeveer de helft van de mensen met een eerste depressieve episode komt de
aandoening terug nadat de persoon is hersteld.
Symptomen van de depressieve stoornis
Kernsymptomen
- Sombere stemming.
- Duidelijke verminderde interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten, gedurende het grootste
gedeelte van de dag.
- Bij jeugdigen kan de stemming wisselend en prikkelbaar zijn.
,Aanvullende symptomen
- Gewichtsverandering of verandering in eetlust.
- Slapeloosheid, rusteloosheid of vertraagdheid, moeheid.
- Gevoel van waardeloosheid of buitensporig schuldgevoel.
- Concentratieverlies.
- Terugkerende gedachten aan de dood.
De ernst van een depressieve stoornis
Een depressieve stoornis is ernstiger wanneer:
• Deze het algemeen functioneren meer beperkt.
• Meer subjectief lijden veroorzaakt.
• Met meer en ernstigere symptomen gepaard gaat.
• Langer duurt.
• Vaker recidiveert.
• Tussen de episoden door niet volledig herstelt.
• Als er suïcidale uitingen en/of suïcidepogingen zijn.
Bipolaire stoornissen
Symptomen van een manische episode.
Kernsymptomen (Beide aanwezig.)
- Abnormaal en persisterend (doorzettend) verhoogde, expansieve, of prikkelbare stemming.
- Abnormaal en persisterend verhoogde doelgerichte activiteit of energie.
Bijkomende symptomen (3 of meer).
- Opgeblazen gevoel van eigenwaarde of grootheidsideeën (Kan psychotische vormen
aannemen.)
- Afgenomen behoefte aan slaap.
- Spreekdrang.
- Gedachtevlucht.
- Verhoogde afleidbaarheid.
- Toegenomen activiteit of psychomotorische opwinding.
Hypo manische episode
Kernsymptomen en bijkomende symptomen zijn zoals bij een manische episode, maar er zijn geen
psychotische verschijnselen en opname is niet noodzakelijk. Je kan gewoon functioneren. (Dit kan
met een manische episode niet.)
Symptomen van een depressieve episode
Kernsymptomen (tenminste 1)
- Depressieve stemming.
- Verlies van interesse of plezier.
-
Bijkomende symptomen (4 of meer)
- Verandering van gewicht of eetlust.
- Slapeloosheid of toegenomen slaapbehoefte.
- Psychomotorische opwinding of remming.
- Moeheid of verlies van energie.
- Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoel (kan psychotische vormen aannemen.)
- Verminderde concentratie of besluiteloosheid.
- Doodsgedachten of suïcidegedachten.
, Kennislijn 19-09-2019 (Pedagogiek & Psychologie)
Ontwikkelingsstoornissen
Breed begrip voor verschillende stoornissen die in de jeugd kunnen ontstaan en een negatief effect
hebben op de ontwikkeling.
In verschillende gradaties.
Wisselwerking tussen factoren die invloed hebben op de ontwikkeling.
Hoe eerder onderkend, ontdekt, hoe eerder behandeling.
Oorzaken
Aanleg: De erfelijke bepaaldheid van een kind.
Rijping: Groei en vorming van het centrale zenuwstelsel.
Omgeving: Structurele invloeden en incidentele gebeurtenissen. (Life-events)
Diagnose en behandeling
Zorgvuldig diagnostisch onderzoek nodig om een stoornis vast te stellen.
Psychologisch onderzoek:
- Positieve- en belemmerende factoren.
- Handelingsgerichte informatie.
Pedagogisch-didactisch:
- Aanpassingen op school en thuis.
- Beperkingen in de omgeving verminderen.
ADHD
Attention Deficit Hyperactivity Disorder: aandachtsdeficientie/hyperactiviteitsstoornis.
‘Een hardnekkig patroon van onoplettendheid en/of hyperactiviteit-impulsiviteit dat het dagelijkse
functioneren of de ontwikkeling in significante mate belemmert.’
ADHD is te zien als uiterste op het continuüm(dimensie) van geconcentreerd, rustig en beheerst
gedrag naar ongeconcentreerd en/of druk en impulsief gedrag.
Geschat wordt dat 3-5% van de kinderen en 2-3% van de volwassenen voldoet aan de criteria voor
ADHD. Het wordt 2-3 keer vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes.
Jonge kinderen met ADHD vallen vooral op omdat zij:
- Moeilijk stil kunnen blijven zitten
- Snel zijn afgeleid
- Moeilijk op hun beurt kunnen wachten
- Niet rustig kunnen spelen
- Overdreven veel praten
- Anderen in de rede vallen
- Niet luisteren naar wat anderen zeggen
- Zich vaak in gevaarlijke situaties storten
- Moeilijk instructies kunnen volgen
- Veel kwijtraken of vaak iets verliezen
- Moeilijk blijvend de aandacht kunnen richten
- Zichzelf moeilijk onder controle kunnen houden
Kennislijn 12-09-2019 (Pedagogiek en Psychologie)
Classificatie Een classificatie is niet hetzelfde als een diagnose!
Waarom classificeren we?
1. Om een eenduidige taal te spreken, zodat iedereen het begrijpt.
2. Geeft toegang tot de literatuur. We weten waar we moeten zoeken.
3. Behandeling. We kunnen actie ondernemen om mogelijk iets aan te doen.
Het grootste verschil tussen dimensies en categorieën is dat je bij dimensies IEDEREEN kan indelen,
en bij een categorieën kun je horen of niet.
Categorieën: Dimensies:
Nationaliteit, ziektes, stoornissen. Lichaamslengte, lichaamstemperatuur, intelligentie.
Je valt er wel of niet binnen. Iedereen is op een dimensie te plaatsen.
(Je bent wel of niet gestoord) Genuanceerd.
Overzichtelijk. Leidt tot inclusie.
Stigmatiserend.
(Je hebt geen dyslexie, je bent dyslectisch.)
Depressieve stoornis
Prevalentie (Hoe vaak komt het voor)
Inclusief jeugdigen vanaf 13 jaar en ouderen hebben naar schattingen jaarlijks 797.000 mensen in
Nederland een depressie.
Bij naar schatting ruim 20% van de mensen met een depressie bestaat de depressieve stoornis langer
dan twee jaar. (één jaar bij jeugdigen.)
Oorzaak en beloop.
Oorzaak.
- Een combinatie van biologische, sociale en psychologische factoren.
- Alcoholgebruik.
- Persoonlijke kenmerken.
- Lichamelijke oorzaken zijn zoals dementie, een hartinfarct, somatisch onverklaarde klachten
of chronische pijnklachten.
Beloop.
- Bij de helft van de mensen gaat een depressieve episode binnen drie maanden spontaan
over.
- Bij wie een depressie langer duurt treedt verbetering gemiddeld na zes maanden op, door
behandeling of door spontaan herstel.
- Bij ongeveer de helft van de mensen met een eerste depressieve episode komt de
aandoening terug nadat de persoon is hersteld.
Symptomen van de depressieve stoornis
Kernsymptomen
- Sombere stemming.
- Duidelijke verminderde interesse of plezier in (bijna) alle activiteiten, gedurende het grootste
gedeelte van de dag.
- Bij jeugdigen kan de stemming wisselend en prikkelbaar zijn.
,Aanvullende symptomen
- Gewichtsverandering of verandering in eetlust.
- Slapeloosheid, rusteloosheid of vertraagdheid, moeheid.
- Gevoel van waardeloosheid of buitensporig schuldgevoel.
- Concentratieverlies.
- Terugkerende gedachten aan de dood.
De ernst van een depressieve stoornis
Een depressieve stoornis is ernstiger wanneer:
• Deze het algemeen functioneren meer beperkt.
• Meer subjectief lijden veroorzaakt.
• Met meer en ernstigere symptomen gepaard gaat.
• Langer duurt.
• Vaker recidiveert.
• Tussen de episoden door niet volledig herstelt.
• Als er suïcidale uitingen en/of suïcidepogingen zijn.
Bipolaire stoornissen
Symptomen van een manische episode.
Kernsymptomen (Beide aanwezig.)
- Abnormaal en persisterend (doorzettend) verhoogde, expansieve, of prikkelbare stemming.
- Abnormaal en persisterend verhoogde doelgerichte activiteit of energie.
Bijkomende symptomen (3 of meer).
- Opgeblazen gevoel van eigenwaarde of grootheidsideeën (Kan psychotische vormen
aannemen.)
- Afgenomen behoefte aan slaap.
- Spreekdrang.
- Gedachtevlucht.
- Verhoogde afleidbaarheid.
- Toegenomen activiteit of psychomotorische opwinding.
Hypo manische episode
Kernsymptomen en bijkomende symptomen zijn zoals bij een manische episode, maar er zijn geen
psychotische verschijnselen en opname is niet noodzakelijk. Je kan gewoon functioneren. (Dit kan
met een manische episode niet.)
Symptomen van een depressieve episode
Kernsymptomen (tenminste 1)
- Depressieve stemming.
- Verlies van interesse of plezier.
-
Bijkomende symptomen (4 of meer)
- Verandering van gewicht of eetlust.
- Slapeloosheid of toegenomen slaapbehoefte.
- Psychomotorische opwinding of remming.
- Moeheid of verlies van energie.
- Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoel (kan psychotische vormen aannemen.)
- Verminderde concentratie of besluiteloosheid.
- Doodsgedachten of suïcidegedachten.
, Kennislijn 19-09-2019 (Pedagogiek & Psychologie)
Ontwikkelingsstoornissen
Breed begrip voor verschillende stoornissen die in de jeugd kunnen ontstaan en een negatief effect
hebben op de ontwikkeling.
In verschillende gradaties.
Wisselwerking tussen factoren die invloed hebben op de ontwikkeling.
Hoe eerder onderkend, ontdekt, hoe eerder behandeling.
Oorzaken
Aanleg: De erfelijke bepaaldheid van een kind.
Rijping: Groei en vorming van het centrale zenuwstelsel.
Omgeving: Structurele invloeden en incidentele gebeurtenissen. (Life-events)
Diagnose en behandeling
Zorgvuldig diagnostisch onderzoek nodig om een stoornis vast te stellen.
Psychologisch onderzoek:
- Positieve- en belemmerende factoren.
- Handelingsgerichte informatie.
Pedagogisch-didactisch:
- Aanpassingen op school en thuis.
- Beperkingen in de omgeving verminderen.
ADHD
Attention Deficit Hyperactivity Disorder: aandachtsdeficientie/hyperactiviteitsstoornis.
‘Een hardnekkig patroon van onoplettendheid en/of hyperactiviteit-impulsiviteit dat het dagelijkse
functioneren of de ontwikkeling in significante mate belemmert.’
ADHD is te zien als uiterste op het continuüm(dimensie) van geconcentreerd, rustig en beheerst
gedrag naar ongeconcentreerd en/of druk en impulsief gedrag.
Geschat wordt dat 3-5% van de kinderen en 2-3% van de volwassenen voldoet aan de criteria voor
ADHD. Het wordt 2-3 keer vaker vastgesteld bij jongens dan bij meisjes.
Jonge kinderen met ADHD vallen vooral op omdat zij:
- Moeilijk stil kunnen blijven zitten
- Snel zijn afgeleid
- Moeilijk op hun beurt kunnen wachten
- Niet rustig kunnen spelen
- Overdreven veel praten
- Anderen in de rede vallen
- Niet luisteren naar wat anderen zeggen
- Zich vaak in gevaarlijke situaties storten
- Moeilijk instructies kunnen volgen
- Veel kwijtraken of vaak iets verliezen
- Moeilijk blijvend de aandacht kunnen richten
- Zichzelf moeilijk onder controle kunnen houden
