Ontwikkelingspathologie
Toegepaste Psychologie
Jaar 2, periode 6
Tentamen:
＊ 2 ECTS
＊ Online tentamen
＊ 1 Uur voor tentamen
＊ Tentamenstof staat in het moduulboek
＊ M
eerkeuzevragen
＊ Alle stof uit het boek en uit de colleges
＊ Leer definities en details goed, want het is een exact vak
＊ Het accent ligt op de theorie
Hoofdstuk 1 - Introductie
§1
＊ Ontwikkelingspathologie: De weteschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische
stoornissen ontstaan en zich ontwikkelen.
＊ Psychiatrie: Medische discipline die zich bezig houdt met onderzoek, diagnose en
behandeling van psychische stoornissen.
＊ Ontwikkelingspsychopathologische nzichten van vershillende disciplines:
Ontwikkelingspsychologie = De normale ontwikkeling
Klinische psychologie = Afwijkende ontwikkeling
Pedagogie = Opvoeding
Kinderpsychiatrie = Psychiatrische ziekten
Biologie = Erfelijkheid en lichamelijke rijping
Sociologie = Maatschappelijke processen
Antropologie = Culturele normen en waarden
Epidemiologie = Het voorkomen van ziekten en stoornissen onder de bevolking
＊ Belangrijke thema’s uit de ontwikkelingspathologie:
1. Vroeger en nu =
➤ Gedragsmogeijkheden worden complexer, want een 17-jarige kan meer dan
een 4-jarige.
➤ Impulsbeheersing en emotiregulatie worden beter.
, ➤ Activitetien en vroegere ervaringen spelen een rol
➤ Herinneringen beïnvloeden de waardering van bepaalde ervaringen, en
andersom beïnvloeden ervaringen herinneringen.
➤ De theorie van ontwikkelingsopgaven als uitgangspunt ー
Het uigangspunt om de ontwikkeling van kinderen en jongeren te beschrijven.
2. Dynamisch gezichtspunt =
➤ Onderwisselende omstandigheden last van hebben
➤ Of we gedrag normaal of abnormaal vinden hangt samen met de
ontwikkelingsopgaven die een kind op een bepaalde leeftijd heeft bereitk.
➤ Van een 4-jarig kind vinden we het normaal dat het gaat huilen als het zijn
moeder niet meer ziet in een supermarkt, maar van een 10-jarige vinden we
dit abnormaal.
3. Uniek individu met unieke ervaringen =
➤ Kindgebonden factoren ー Sekse, leeftijd, intelligentie en impulsbeheersing.
➤ Ouder- en gezinsgebonden factoren ー Opleiding, inkomen,
opvoedingsvaardigheden en gezondheid.
➤ Maatschappij- en omgevingsgebonde factoren ー Sociale (on)gelijkheid,
welvaart, onderwijs, televisie, sociale media, culturele normen en waarden.
➤ De invloed is niet bij iedereen even groot
➤ Kinderen zijn unieke indviduen met unieke ervaringen.
§2
＊ Classifeseren: Herkennen en onderscheiden. Het in kaart brengen van mogelijk
problematisch gedrag.
＊ Diagnosticeren: Verklaren van het ontstaan van psychische stoornissen. Het proberen te
begrijpen en verklaren van gedrag door gespecialiseerde hulpveleners.
§3
＊ Tien hoofdpunten:
1. Ontwikkelingspsychopathologie is een benadering die inzichten uit verschillende
wetenschappelijke disciplines en theorieeen combineert en integreert.
2. Psychiatrie is een medisch specialisme, ontwikkelingpathologie is een integratieve
benadering.
3. Kinderen staan in de loop van hun leven voor meerdere leeftijdsgebonden opgaven.
Het adequaat volbrengen van deze opgaven draagt bij aan de psychische
gezondheid.
4. Het actuele gedrag van een kind is altijd het gevolg van vroegere ervaringen en van
eisen die de huidige situatie aan het kind stelt.
5. De oorzaak van psychopathologie van een kind ligt niet per se in zijn verleden.
, 6. Een psychische stoornis kent nooit slechts één oorzaak en is altijd het resultaat van
een wisselwerking tussen biologische factoren en omgevingsfactoren.
7. Of het gedrag van een kind adequaat is, hangt af van diens leeftijd.
8. Elk kind is uniek en dat geldt ook voor kinderen met psychische stoornissen.
9. Je weet pas wat afwijkend ontwikkeling is als je weet wat de normale, gemiddelde
ontwikkeling is. Culturele opvattingen spelen hierbij ook een rol bij het bepalen van
normaal gedrag.
10. Gedrag vindt niet in een vacuum plaats, maar altijd in een sociale, culturele en
maatschappelijke omgeving die dat gedrag beïnvloed en andersom.
Hoofdstuk 2 - Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
§1
＊ Classificatiesystemen: Gebruikt om gedragingen van kinderen te beschrijven, van elkaar
te onderscheiden en in te dleen in verschillende categorieeen. Wanneer de diagnse is
gesteld, wordt erg gekeken naar hoe de stoornis is ontstaan.
＊ Epidemiologisch onderzoek: H
et onderzoek naar het voorkomen en de verspreiding van
psychische en lichamelijke ziekten onder de bevolking.
§2
＊ Classificatie; Herkennen, er een naam aan geven en indelen in een categorie.
＊ Psychische stoornis op een effectieve manier bestrijden is lastig doordat:
Er zijn nog geen duidelijke oorzaken gevonden
Culturele en persoonlijke opvattingen spelen een grote rol bij de beoordeling van
gedrag.
＊ DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders:
Handboek voor psychiaters dat wordt uitgegeven door de APA.
Een classificatiesysteem voor psychische stoornissen, dat kan helpen bij het stellen
van diagnosen.
Emil Kraepelin =
➤ De grondlegger van het moderne classificatiesysteem.
➤ Indeling van psychische stoornissen die vooral lichamelijk was georienteerd en
gebaseerd op psychiatrisch patiënten met ernstie stoornissen.
Geschiedenis =
➤ Emil Kraeplin met het moderne classificatiesyteem
, ➤ Als reactie hierop kwam de DSM-I. Zij baseerde vooral op de
psychoanalyitische theorieën. Hier kwam ook meer aandacht voor de minder
heftige stoornissen.
➤ De DSM-III ging hiena van waarneembare kenmerken uit. Ze gingen vanaf nu
dezelfde categorieen gebruiken om stoornissen te categoriseren. Er ontstond
een gemeeschappelijke taal.
➤ De DSM-IV was een licht aangepaste versie van de derde versie.
➤ De DSM-V is gebaseerd op afspraken die specialisten maken voor elke groep
stoornissen. De afspraken hebben een wetenschappelijke basis.
De uitgangspunten van de DSM-V =
➤ Het gaat om observeerbaar gedrag.
➤ Je moet weten welke symptomen de stoornis kenmerken.
➤ Deze symptomen beschrijven de stoornis, maar verklaren dit niet. Iemand is
bijvoorbeeld niet druk, omdat hij ADHD heeft, ADHD is een beschrijving van
gedrag.
➤ Welk aantal symptomen in welke mate en gedurende welke termijn aanwezig
moet zijn wil er sprake kunnen zijn van een stoornis.
➤ In welke mate beïnvloed de stoornis iemands leven.
➤ In de DSM lijken stoornissen haarscherp van elkaar te kunnen worden
onderscheiden, maar dat is niet het geval.
➤ Stoornissen zijn vaak levenslang en verdwijnen niet ineens.
Groepen stoornissen in de DSM-V = Ruim driehonderd stoornissen worden
beschreven.
Comorbiditeit =
➤ Meer dan één stoornis tegeijk
➤ Wetenschappers maken steeds verfijndere classificatiesystemen en delen
gedrag steeds verder op in specifieke onderdelen waaraan ze een begrip
koppelen. Stoornissen gaan hierdoor stapelen, terwijl het gedrag waarom het
gaat hetzelfde is gebleven.
➤ Kinderen zijn in ontwikkeling en kunnen daarom veel verschillende symptomen
hebben.
Kanttekening =
➤ De DSM houdt onvoldoende rekening met de ontwikkelingscontext waarin
een stoornis is ontstaan.
➤ De DSM houdt ook weinig rekening met culturele context.
Categoriale indeling = Symptomen zijn wel of niet voldoende aanwezig.
Dimensionale indeling = Het gaat om de mate van de ernst. Het is afhankelijk van de
ernst van de symptomen en de hoeveelheid symptomen (CBCL).
＊ Voordelen van de CBCL:
Sluit beter aan bij de ontwikkelingspathologische ideeën.
Er bestaan geen harde criteria voor psychische stoornissen.
Toegepaste Psychologie
Jaar 2, periode 6
Tentamen:
＊ 2 ECTS
＊ Online tentamen
＊ 1 Uur voor tentamen
＊ Tentamenstof staat in het moduulboek
＊ M
eerkeuzevragen
＊ Alle stof uit het boek en uit de colleges
＊ Leer definities en details goed, want het is een exact vak
＊ Het accent ligt op de theorie
Hoofdstuk 1 - Introductie
§1
＊ Ontwikkelingspathologie: De weteschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische
stoornissen ontstaan en zich ontwikkelen.
＊ Psychiatrie: Medische discipline die zich bezig houdt met onderzoek, diagnose en
behandeling van psychische stoornissen.
＊ Ontwikkelingspsychopathologische nzichten van vershillende disciplines:
Ontwikkelingspsychologie = De normale ontwikkeling
Klinische psychologie = Afwijkende ontwikkeling
Pedagogie = Opvoeding
Kinderpsychiatrie = Psychiatrische ziekten
Biologie = Erfelijkheid en lichamelijke rijping
Sociologie = Maatschappelijke processen
Antropologie = Culturele normen en waarden
Epidemiologie = Het voorkomen van ziekten en stoornissen onder de bevolking
＊ Belangrijke thema’s uit de ontwikkelingspathologie:
1. Vroeger en nu =
➤ Gedragsmogeijkheden worden complexer, want een 17-jarige kan meer dan
een 4-jarige.
➤ Impulsbeheersing en emotiregulatie worden beter.
, ➤ Activitetien en vroegere ervaringen spelen een rol
➤ Herinneringen beïnvloeden de waardering van bepaalde ervaringen, en
andersom beïnvloeden ervaringen herinneringen.
➤ De theorie van ontwikkelingsopgaven als uitgangspunt ー
Het uigangspunt om de ontwikkeling van kinderen en jongeren te beschrijven.
2. Dynamisch gezichtspunt =
➤ Onderwisselende omstandigheden last van hebben
➤ Of we gedrag normaal of abnormaal vinden hangt samen met de
ontwikkelingsopgaven die een kind op een bepaalde leeftijd heeft bereitk.
➤ Van een 4-jarig kind vinden we het normaal dat het gaat huilen als het zijn
moeder niet meer ziet in een supermarkt, maar van een 10-jarige vinden we
dit abnormaal.
3. Uniek individu met unieke ervaringen =
➤ Kindgebonden factoren ー Sekse, leeftijd, intelligentie en impulsbeheersing.
➤ Ouder- en gezinsgebonden factoren ー Opleiding, inkomen,
opvoedingsvaardigheden en gezondheid.
➤ Maatschappij- en omgevingsgebonde factoren ー Sociale (on)gelijkheid,
welvaart, onderwijs, televisie, sociale media, culturele normen en waarden.
➤ De invloed is niet bij iedereen even groot
➤ Kinderen zijn unieke indviduen met unieke ervaringen.
§2
＊ Classifeseren: Herkennen en onderscheiden. Het in kaart brengen van mogelijk
problematisch gedrag.
＊ Diagnosticeren: Verklaren van het ontstaan van psychische stoornissen. Het proberen te
begrijpen en verklaren van gedrag door gespecialiseerde hulpveleners.
§3
＊ Tien hoofdpunten:
1. Ontwikkelingspsychopathologie is een benadering die inzichten uit verschillende
wetenschappelijke disciplines en theorieeen combineert en integreert.
2. Psychiatrie is een medisch specialisme, ontwikkelingpathologie is een integratieve
benadering.
3. Kinderen staan in de loop van hun leven voor meerdere leeftijdsgebonden opgaven.
Het adequaat volbrengen van deze opgaven draagt bij aan de psychische
gezondheid.
4. Het actuele gedrag van een kind is altijd het gevolg van vroegere ervaringen en van
eisen die de huidige situatie aan het kind stelt.
5. De oorzaak van psychopathologie van een kind ligt niet per se in zijn verleden.
, 6. Een psychische stoornis kent nooit slechts één oorzaak en is altijd het resultaat van
een wisselwerking tussen biologische factoren en omgevingsfactoren.
7. Of het gedrag van een kind adequaat is, hangt af van diens leeftijd.
8. Elk kind is uniek en dat geldt ook voor kinderen met psychische stoornissen.
9. Je weet pas wat afwijkend ontwikkeling is als je weet wat de normale, gemiddelde
ontwikkeling is. Culturele opvattingen spelen hierbij ook een rol bij het bepalen van
normaal gedrag.
10. Gedrag vindt niet in een vacuum plaats, maar altijd in een sociale, culturele en
maatschappelijke omgeving die dat gedrag beïnvloed en andersom.
Hoofdstuk 2 - Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
§1
＊ Classificatiesystemen: Gebruikt om gedragingen van kinderen te beschrijven, van elkaar
te onderscheiden en in te dleen in verschillende categorieeen. Wanneer de diagnse is
gesteld, wordt erg gekeken naar hoe de stoornis is ontstaan.
＊ Epidemiologisch onderzoek: H
et onderzoek naar het voorkomen en de verspreiding van
psychische en lichamelijke ziekten onder de bevolking.
§2
＊ Classificatie; Herkennen, er een naam aan geven en indelen in een categorie.
＊ Psychische stoornis op een effectieve manier bestrijden is lastig doordat:
Er zijn nog geen duidelijke oorzaken gevonden
Culturele en persoonlijke opvattingen spelen een grote rol bij de beoordeling van
gedrag.
＊ DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders:
Handboek voor psychiaters dat wordt uitgegeven door de APA.
Een classificatiesysteem voor psychische stoornissen, dat kan helpen bij het stellen
van diagnosen.
Emil Kraepelin =
➤ De grondlegger van het moderne classificatiesysteem.
➤ Indeling van psychische stoornissen die vooral lichamelijk was georienteerd en
gebaseerd op psychiatrisch patiënten met ernstie stoornissen.
Geschiedenis =
➤ Emil Kraeplin met het moderne classificatiesyteem
, ➤ Als reactie hierop kwam de DSM-I. Zij baseerde vooral op de
psychoanalyitische theorieën. Hier kwam ook meer aandacht voor de minder
heftige stoornissen.
➤ De DSM-III ging hiena van waarneembare kenmerken uit. Ze gingen vanaf nu
dezelfde categorieen gebruiken om stoornissen te categoriseren. Er ontstond
een gemeeschappelijke taal.
➤ De DSM-IV was een licht aangepaste versie van de derde versie.
➤ De DSM-V is gebaseerd op afspraken die specialisten maken voor elke groep
stoornissen. De afspraken hebben een wetenschappelijke basis.
De uitgangspunten van de DSM-V =
➤ Het gaat om observeerbaar gedrag.
➤ Je moet weten welke symptomen de stoornis kenmerken.
➤ Deze symptomen beschrijven de stoornis, maar verklaren dit niet. Iemand is
bijvoorbeeld niet druk, omdat hij ADHD heeft, ADHD is een beschrijving van
gedrag.
➤ Welk aantal symptomen in welke mate en gedurende welke termijn aanwezig
moet zijn wil er sprake kunnen zijn van een stoornis.
➤ In welke mate beïnvloed de stoornis iemands leven.
➤ In de DSM lijken stoornissen haarscherp van elkaar te kunnen worden
onderscheiden, maar dat is niet het geval.
➤ Stoornissen zijn vaak levenslang en verdwijnen niet ineens.
Groepen stoornissen in de DSM-V = Ruim driehonderd stoornissen worden
beschreven.
Comorbiditeit =
➤ Meer dan één stoornis tegeijk
➤ Wetenschappers maken steeds verfijndere classificatiesystemen en delen
gedrag steeds verder op in specifieke onderdelen waaraan ze een begrip
koppelen. Stoornissen gaan hierdoor stapelen, terwijl het gedrag waarom het
gaat hetzelfde is gebleven.
➤ Kinderen zijn in ontwikkeling en kunnen daarom veel verschillende symptomen
hebben.
Kanttekening =
➤ De DSM houdt onvoldoende rekening met de ontwikkelingscontext waarin
een stoornis is ontstaan.
➤ De DSM houdt ook weinig rekening met culturele context.
Categoriale indeling = Symptomen zijn wel of niet voldoende aanwezig.
Dimensionale indeling = Het gaat om de mate van de ernst. Het is afhankelijk van de
ernst van de symptomen en de hoeveelheid symptomen (CBCL).
＊ Voordelen van de CBCL:
Sluit beter aan bij de ontwikkelingspathologische ideeën.
Er bestaan geen harde criteria voor psychische stoornissen.
