Klinische Psychologie II
Toegepaste Psychologie
Jaar 2, periode 6
Hoofdstuk 3 - Leertheoretische benaderingen van psychopathologie
§1
＊ Thorndike:
Leertheoretische benadering
Hij sloot een kat op in een kooi die hij kon openen door aan een touwje te trekken.
Bij toeval trok de kat aan het touwtje, waardoor hij bij een stuk voedsel kon.
Uiteindelijk kostte het de kat geen tijd meer om uit de kooi te komen en liet hij alleen
het correcte gedrag zien.
Aquisitie = Het verwerven van nieuw gedrag.
De wet van effect = Gedrag dat tot een aangename uitkomst leidt, zal in frequentie
toenemen. Gedrag dat tot een onaangename uitkomst leidt, zal in frequentie
afnemen.
＊ Pavlov:
Leertheoretische benadering
Voedsel lokt speeksel productie uit. Na een tijd, werd duidelijk dat alleen al van het
voedsel zien, speeksel aangemaakt werd.
De honden gingen speeksel aanmaken bij verschillende stimuli, ook al hadden zij
geen relatie tot het voedsel.
Het begin van het experiment is met een neurale stimulus van bijvoorbeeld een
zoemer. Na de zoemer krijgt de hond voedsel. Wanneer de hond de volgende keer
de zoemer hoort, zal hij direct speeksel aanmaken, ook al is er nog geen voedsel.
＊ Verschil tussen Thorndike en Pavlov:
Thorndike =
➤ Het toedienen van voedsel was afhankelijk van het gedrag van het proefdier.
➤ De kat trekt aan het touw en krijgt eten.
➤ Instrumentele conditionering (operante conditionering).
Pavlov =
➤ Het toedienen van voedsel was onafhanmkelijk van wat het proefdier deed.
➤ Het voedsel volgde gewoon op het aanbieden van de zoemer.
➤ Klassieke conditionering
,＊ Skinner:
Bezwaar tegen Thorndike =
➤ De proefleider moest altijd aanwezig blijven, want hij moest iedere keer het
dier weer in de kooi plaatsen.
➤ Het natuurlijke verloop van gedrag wordt niet gevold.
Alternatieve proefopstelling van Skinner =
- Skinner-box
- Een rat wordt in een kooi geplaatst. Als het dier op een pedaaltje drukt, kan
er voedsel in het bakje vallen.
＊ Elementen van operante en klassieke conditionering:
Operante conditionering =
➤ S → Discriminatieve prikkel of situatie
➤ R → Respons
➤ O → De uitkomst (outcome)
Klassieke conditionering =
➤ OP → Onvoorwaardelijke prikkel
➤ OR → Onvoorwaardelijke reactie
➤ VP → Voorwaardelijke prikkel
➤ VR → Voorwaardelijke reactie
§2
＊ De Houwer, Barnes-Holmes en Moorts:
Definiëren leren als gedragsveranderingen van een organisme die het resultaat zijn
van regelmatigheden in de omgeving.
Regelmatigheden zijn volgens hun alles wat meer inhoudt dan de aanwezigheid van
slechts één stimulus op een uniek moment in de tijd.
＊ Traditionele verklaring voor conditionering:
Leren vindt plaats door associatievorming in het geheugen. Een associatie is een
hypothetisch construct waarlangs activatie van de ene mentale representatie naar
de andere kan lopen.
Klassiek conditioneren =
➤ Stimulus respons leren.
➤ Het leggen van een directe verbinding tussen VP en VR.
➤ Er bestaat een directe associatie tussen de zoemer en het speekselreflex.
➤ De controle over een respons van de OP verschuift naar de VP.
Stimulus-stimulus leren =
➤ De geconditioneerde repsons wordt gemedieerd door een VP-OP associatie.
, ＊ Propositionele theorieën:
Conditionering wordt verklaard via dezelfde geheugen- en redeneerprocessen die
ingeroepen worden om bijvoorbeeld schaken of ander complex gedrag te verklaren.
Het leren vindt plaats middels het opslaan van de verwachten dat er voedsel zal
komen (propositie).
Er is dus geen blinde associatie tussen de zoemer en het voedsel, maar een
propositie in de vorm van ‘als ik de bel hoor, zal ik voedsel krijgen’.
＊ Ontogenetische adaptie: Aanpassing aan de omgeving tijdens de levensloop
van één organisme.
§3
＊ Appetitieve conditionering:
Klassieke conditionering =
➤ Aangename OP, namelijk voedsel.
➤ Craving → Stimuli kan geassocieerd raken met de inname van een product
en/of de lichamelijke effecten ervan.
Operante conditionering =
➤ Consumptie van het product is instrumenteel gedrag dat wordt beloond door
positieve consequenties.
➤ Toch blijkt dat negatieve consequenties (bijvoorbeeld hoge prijzen) het
verslaafde gedrag niet stoppen.
Twee verschillende systemen waardoor instrumenteel gedrag onder controle staat =
1) Doelgericht gedrag →
- Dit gedrag is gebaseerd op associaties tussen responsen en
uitkomsten.
- Respons-uitkomst leren
2) Gewoontegedrag →
- Dit gedrag is gebaseerd op associaties tussen stimuli en responsen,
maar wordt niet gemedieerd door de uitkomst die het gedrag
genereert.
- Stimulus-respons leren
＊ Uitkomstdevaluatieproces: Een manier om R-O en S-R leren uit elkaar te halen. In
een experiment leren de proefdieren een respons uit te voeren om een beloning te
krijgen. Men devalueert de uitkomst, bijvoorbeeld door de proefdieren zoveel van
Toegepaste Psychologie
Jaar 2, periode 6
Hoofdstuk 3 - Leertheoretische benaderingen van psychopathologie
§1
＊ Thorndike:
Leertheoretische benadering
Hij sloot een kat op in een kooi die hij kon openen door aan een touwje te trekken.
Bij toeval trok de kat aan het touwtje, waardoor hij bij een stuk voedsel kon.
Uiteindelijk kostte het de kat geen tijd meer om uit de kooi te komen en liet hij alleen
het correcte gedrag zien.
Aquisitie = Het verwerven van nieuw gedrag.
De wet van effect = Gedrag dat tot een aangename uitkomst leidt, zal in frequentie
toenemen. Gedrag dat tot een onaangename uitkomst leidt, zal in frequentie
afnemen.
＊ Pavlov:
Leertheoretische benadering
Voedsel lokt speeksel productie uit. Na een tijd, werd duidelijk dat alleen al van het
voedsel zien, speeksel aangemaakt werd.
De honden gingen speeksel aanmaken bij verschillende stimuli, ook al hadden zij
geen relatie tot het voedsel.
Het begin van het experiment is met een neurale stimulus van bijvoorbeeld een
zoemer. Na de zoemer krijgt de hond voedsel. Wanneer de hond de volgende keer
de zoemer hoort, zal hij direct speeksel aanmaken, ook al is er nog geen voedsel.
＊ Verschil tussen Thorndike en Pavlov:
Thorndike =
➤ Het toedienen van voedsel was afhankelijk van het gedrag van het proefdier.
➤ De kat trekt aan het touw en krijgt eten.
➤ Instrumentele conditionering (operante conditionering).
Pavlov =
➤ Het toedienen van voedsel was onafhanmkelijk van wat het proefdier deed.
➤ Het voedsel volgde gewoon op het aanbieden van de zoemer.
➤ Klassieke conditionering
,＊ Skinner:
Bezwaar tegen Thorndike =
➤ De proefleider moest altijd aanwezig blijven, want hij moest iedere keer het
dier weer in de kooi plaatsen.
➤ Het natuurlijke verloop van gedrag wordt niet gevold.
Alternatieve proefopstelling van Skinner =
- Skinner-box
- Een rat wordt in een kooi geplaatst. Als het dier op een pedaaltje drukt, kan
er voedsel in het bakje vallen.
＊ Elementen van operante en klassieke conditionering:
Operante conditionering =
➤ S → Discriminatieve prikkel of situatie
➤ R → Respons
➤ O → De uitkomst (outcome)
Klassieke conditionering =
➤ OP → Onvoorwaardelijke prikkel
➤ OR → Onvoorwaardelijke reactie
➤ VP → Voorwaardelijke prikkel
➤ VR → Voorwaardelijke reactie
§2
＊ De Houwer, Barnes-Holmes en Moorts:
Definiëren leren als gedragsveranderingen van een organisme die het resultaat zijn
van regelmatigheden in de omgeving.
Regelmatigheden zijn volgens hun alles wat meer inhoudt dan de aanwezigheid van
slechts één stimulus op een uniek moment in de tijd.
＊ Traditionele verklaring voor conditionering:
Leren vindt plaats door associatievorming in het geheugen. Een associatie is een
hypothetisch construct waarlangs activatie van de ene mentale representatie naar
de andere kan lopen.
Klassiek conditioneren =
➤ Stimulus respons leren.
➤ Het leggen van een directe verbinding tussen VP en VR.
➤ Er bestaat een directe associatie tussen de zoemer en het speekselreflex.
➤ De controle over een respons van de OP verschuift naar de VP.
Stimulus-stimulus leren =
➤ De geconditioneerde repsons wordt gemedieerd door een VP-OP associatie.
, ＊ Propositionele theorieën:
Conditionering wordt verklaard via dezelfde geheugen- en redeneerprocessen die
ingeroepen worden om bijvoorbeeld schaken of ander complex gedrag te verklaren.
Het leren vindt plaats middels het opslaan van de verwachten dat er voedsel zal
komen (propositie).
Er is dus geen blinde associatie tussen de zoemer en het voedsel, maar een
propositie in de vorm van ‘als ik de bel hoor, zal ik voedsel krijgen’.
＊ Ontogenetische adaptie: Aanpassing aan de omgeving tijdens de levensloop
van één organisme.
§3
＊ Appetitieve conditionering:
Klassieke conditionering =
➤ Aangename OP, namelijk voedsel.
➤ Craving → Stimuli kan geassocieerd raken met de inname van een product
en/of de lichamelijke effecten ervan.
Operante conditionering =
➤ Consumptie van het product is instrumenteel gedrag dat wordt beloond door
positieve consequenties.
➤ Toch blijkt dat negatieve consequenties (bijvoorbeeld hoge prijzen) het
verslaafde gedrag niet stoppen.
Twee verschillende systemen waardoor instrumenteel gedrag onder controle staat =
1) Doelgericht gedrag →
- Dit gedrag is gebaseerd op associaties tussen responsen en
uitkomsten.
- Respons-uitkomst leren
2) Gewoontegedrag →
- Dit gedrag is gebaseerd op associaties tussen stimuli en responsen,
maar wordt niet gemedieerd door de uitkomst die het gedrag
genereert.
- Stimulus-respons leren
＊ Uitkomstdevaluatieproces: Een manier om R-O en S-R leren uit elkaar te halen. In
een experiment leren de proefdieren een respons uit te voeren om een beloning te
krijgen. Men devalueert de uitkomst, bijvoorbeeld door de proefdieren zoveel van
