, Theorie hoorcollege inleiding strafrecht
W eek 1 - Introductie van het strafrecht
Opsporingsambtenaren = politieagenten
Wat is strafrecht?
- bestraffen: welke sancties kent strafrecht en wanneer en waarom gestraft?
- hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt dit plaats?
Str afr echt → “houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben
begaan.”
Waarom strafrecht?
- ver gelding → reactie/rechtzetting van het probleem
- chaos voorkomen, mensen heft in eigen hand nemen
- met straffen opleggen, doel duidelijk maken wat de norm is
- algem ene pr eventie → het voorkomen dat anderen in de maatschappij een delict
plegen
- speciale pr eventie → het voorkomen dat een dader opnieuw de fout in gaat.
Strafrecht zet je in als een norm wordt overtreden, niet zozeer een conflict tussen twee
burgers. Vraag is wanneer iets onder strafrecht zou moeten vallen, overheid moet zich niet
overal in mengen. Strafrechtjuristen vaak terughoudend als het gaat om of iets strafbaar
gesteld moet worden.
Democratische rechtsstaat
Strafrecht zwaarste middel van overheid (boete, gevangenisstraf, taakstraf).
Balans straf vs regels procedure/algemene uitgangspunten van strafrecht.
Het strafrecht normeert
Doxing → publiceren persoonsgegevens om mensen te intimideren.
Het strafbaar worden van feiten zorgt voor een normering van de samenleving.
Het strafrecht genormeerd
EHRM - EVRM uitgevoerd en nakoming van het verdrag.
- stellen regels over strafrecht uitvoeren
- omgang getuigen en verdachten
- welke feiten strafbaar moeten worden gesteld
- opsporingsvereisten
- EHRM normeert strafrecht: stelt grenzen aan de uitvoering van het strafrecht
,Deelgebieden
- m ater ieel str afr echt (geheel aan rechtsvoorschriften, waarom en wanneer
strafbaar)
- str afpr ocesr echt (verdachten, vervolgen, terechtzitting, beslissingsmodel)
- str afr echtelijk sanctier echt (gevangenisstraf, taakstraf, tbs)
Materieel strafrecht
- toerekenbaarheid
- strafuitsluitingsgronden
- schulduitsluitingsgronden
Bronnen van strafrecht
Verdragen: VN, Raad van Europa
EU-recht: richtlijnen (ook over strafrecht)
Wetgeving: nationaal en lokaal
Rechtspraak: nationaal en internationaal
Commuun en bijzonder strafrecht
Com m uun str afr echt
- Wetboek van Strafrecht
- Wetboek van Strafvordering
B ijzonder str afr echt
- Bijv. Wegenverkeerswet, Opiumwet
- Algemeen Plaatselijke Verordeningen
Materieel strafrecht
In een democratische rechtsstaat kan van het zomaar inzetten van strafrecht geen sprake
zijn:
- alleen inzet tegen feiten die door democratisch gekozen wetgever strafbaar zijn
gesteld
- alleen inzet als voldoet aan eisen van de rechtsstaat
, Strafrechtelijke aansprakelijkheid gaat ook uit van een bepaald mensbeeld: het vrije individu
dat keuzes kan maken en kan vertellen/uitleggen waarom hij die keuzes heeft gemaakt.
Bronnen van materieel strafrecht
Verdragen: corruptie, seksuele misdrijven, cybercrime
EU-richtlijnen: mensenhandel, terrorisme, cybercrime
Nationale wetgeving
- nationaal: Wetboek van SR, Wegenverkeerswet, Wet wapens en munitie
- lokaal: Algemeen Plaatselijke Verordeningen
Rechtspraak: past materieel strafrecht toe en interpreteert regels van materieel strafrecht
Wetboek van Strafrecht
Eerste Boek: Algemene bepalingen
- algemene regels over strafbaarheid (poging, strafuitsluiting)
- algemene regels over sanctierecht, incl. jeugdsanctierecht
Tweede Boek: Misdrijven
- ernstige strafbare feiten (moord, doodslag, terrorisme, diefstal, oplichting)
Derde Boek: Overtredingen
- lichte strafbare feiten (ongeldig dragen universitaire titel, verboden toegang art. 461
SR, heimelijk filmen in restaurants, station, universiteit)
4 voorwaarden voor strafbaarheid / strafrechtelijke aansprakelijkheid
1. menselijke gedraging
2. die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving
3. wederrechtelijk is, en
4. aan de schuld van de dader te wijten is
(1) Menselijke gedr aging
- iets doen : wegnemen, dwingen, pijn doen, geld geven
- nalaten : iets niet doen, terwijl je wel had moeten doen
- gevolg teweegbrengen : dood, zwaar lichamelijk letsel, ernstige schade
- toestand betreffen : in bezit hebben, aanwezig hebben
- niet (ondergrens) : het enkele denken
W eek 1 - Introductie van het strafrecht
Opsporingsambtenaren = politieagenten
Wat is strafrecht?
- bestraffen: welke sancties kent strafrecht en wanneer en waarom gestraft?
- hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt dit plaats?
Str afr echt → “houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben
begaan.”
Waarom strafrecht?
- ver gelding → reactie/rechtzetting van het probleem
- chaos voorkomen, mensen heft in eigen hand nemen
- met straffen opleggen, doel duidelijk maken wat de norm is
- algem ene pr eventie → het voorkomen dat anderen in de maatschappij een delict
plegen
- speciale pr eventie → het voorkomen dat een dader opnieuw de fout in gaat.
Strafrecht zet je in als een norm wordt overtreden, niet zozeer een conflict tussen twee
burgers. Vraag is wanneer iets onder strafrecht zou moeten vallen, overheid moet zich niet
overal in mengen. Strafrechtjuristen vaak terughoudend als het gaat om of iets strafbaar
gesteld moet worden.
Democratische rechtsstaat
Strafrecht zwaarste middel van overheid (boete, gevangenisstraf, taakstraf).
Balans straf vs regels procedure/algemene uitgangspunten van strafrecht.
Het strafrecht normeert
Doxing → publiceren persoonsgegevens om mensen te intimideren.
Het strafbaar worden van feiten zorgt voor een normering van de samenleving.
Het strafrecht genormeerd
EHRM - EVRM uitgevoerd en nakoming van het verdrag.
- stellen regels over strafrecht uitvoeren
- omgang getuigen en verdachten
- welke feiten strafbaar moeten worden gesteld
- opsporingsvereisten
- EHRM normeert strafrecht: stelt grenzen aan de uitvoering van het strafrecht
,Deelgebieden
- m ater ieel str afr echt (geheel aan rechtsvoorschriften, waarom en wanneer
strafbaar)
- str afpr ocesr echt (verdachten, vervolgen, terechtzitting, beslissingsmodel)
- str afr echtelijk sanctier echt (gevangenisstraf, taakstraf, tbs)
Materieel strafrecht
- toerekenbaarheid
- strafuitsluitingsgronden
- schulduitsluitingsgronden
Bronnen van strafrecht
Verdragen: VN, Raad van Europa
EU-recht: richtlijnen (ook over strafrecht)
Wetgeving: nationaal en lokaal
Rechtspraak: nationaal en internationaal
Commuun en bijzonder strafrecht
Com m uun str afr echt
- Wetboek van Strafrecht
- Wetboek van Strafvordering
B ijzonder str afr echt
- Bijv. Wegenverkeerswet, Opiumwet
- Algemeen Plaatselijke Verordeningen
Materieel strafrecht
In een democratische rechtsstaat kan van het zomaar inzetten van strafrecht geen sprake
zijn:
- alleen inzet tegen feiten die door democratisch gekozen wetgever strafbaar zijn
gesteld
- alleen inzet als voldoet aan eisen van de rechtsstaat
, Strafrechtelijke aansprakelijkheid gaat ook uit van een bepaald mensbeeld: het vrije individu
dat keuzes kan maken en kan vertellen/uitleggen waarom hij die keuzes heeft gemaakt.
Bronnen van materieel strafrecht
Verdragen: corruptie, seksuele misdrijven, cybercrime
EU-richtlijnen: mensenhandel, terrorisme, cybercrime
Nationale wetgeving
- nationaal: Wetboek van SR, Wegenverkeerswet, Wet wapens en munitie
- lokaal: Algemeen Plaatselijke Verordeningen
Rechtspraak: past materieel strafrecht toe en interpreteert regels van materieel strafrecht
Wetboek van Strafrecht
Eerste Boek: Algemene bepalingen
- algemene regels over strafbaarheid (poging, strafuitsluiting)
- algemene regels over sanctierecht, incl. jeugdsanctierecht
Tweede Boek: Misdrijven
- ernstige strafbare feiten (moord, doodslag, terrorisme, diefstal, oplichting)
Derde Boek: Overtredingen
- lichte strafbare feiten (ongeldig dragen universitaire titel, verboden toegang art. 461
SR, heimelijk filmen in restaurants, station, universiteit)
4 voorwaarden voor strafbaarheid / strafrechtelijke aansprakelijkheid
1. menselijke gedraging
2. die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving
3. wederrechtelijk is, en
4. aan de schuld van de dader te wijten is
(1) Menselijke gedr aging
- iets doen : wegnemen, dwingen, pijn doen, geld geven
- nalaten : iets niet doen, terwijl je wel had moeten doen
- gevolg teweegbrengen : dood, zwaar lichamelijk letsel, ernstige schade
- toestand betreffen : in bezit hebben, aanwezig hebben
- niet (ondergrens) : het enkele denken
