Uitwerkingen workshops: kanker

Workshop kanker
Workshop (powerpoint slides + handouts) + Abbas h. 18

Tumor antigenen

 Antigenen
 TSA (tumor specifieke antigenen)  komen alleen op tumorcellen voor
 Immunotherapie target het liefste op TSA
 Worden niet getolereerd door immunsysteem  ze komen normaliter niet voor!
 In virus-geinduceerde tumoren  met name een anti-virale respons!
 TAA (tumor geassocieerde antigenen)  overexpressie van de ‘normale’ antigenen
 PSA is een eiwit dat tot overexpressie wordt gebracht bij prostaatkanker




 Neoantigenen  antigenen ge-encodeerd door
gemuteerde genen
 Meestal gevolg van ‘passenger mutaties’
 Random gemuteerde genen 
genetische instabiliteit van kankercellen
 Minder voorkomend van ‘driver mutaties’
 Gemuteerde oncogenen of
tumorsupressie genen  betrokken bij
oncogenese
 Antigenen van oncogene virussen
 In DNA-virus geindueerde tumoren  virus encoded proteinen worden gevonden in de
nucleus, cytoplasma of plasma-membranen van tumorcellen
 Epstein-Barr virus (EBV)  B cel lymfomas en nasopharyngale carcinoma
 Human papillomavirus (HPV)  carcinoma van de uterine cervix, oropharynx en andere
plekken
 Andere virussen zorgen indirect voor tumorvorming
 Hepatitis B en C  inductie chronische inflammatoire reacties  tumorigenische groei
factoren en andere signalen worden hier genereerd
 AIDS  verhoogde kans op EBV en HPV tumoren en ook andere tumoren (door falen
immuunsysteem)
 Overexpressie cellulaire proteinen
 Cellen die normaliter op een andere plek horen, groeien nu opeens op een plek waar ze niet
thuis horen
 Overexpressie oncogenen proteinen
 Verhoogd aantal celeln die een weefsel-specifieke eiwitten uitdrukken

, Andere antigenen van tumoren
 Oncofoetale antigenen
 Komen veel voor een foetale en kankerweefsels
 Niet alleen gelimiteerd bij tumoren bij volwassen, maar ook bij inflammatie en in kleine
hoeveelheden ook in gezondweefsel
 Voorbeelden hiervan zijn
 Carcinoembryonic antigen (CEA/CD66)
 Hoog glycolyseerd membraan proteine
 Werkt als intercellulair adhesie molecuul
 Verhoogd bij coloncarcinoma, pancreascarcinoma, maagcarcinoma en borst
carcinoma
 Alfa-fetoproteine (AFP)
 Normaliter in de foetus geproduceerd door de dooierzak en de lever
 Verhoogd bij hepatocellulair carcinoma, germ cel tumoren en soms in
maagcarcinomas

Immuunrespons op tumoren

- NK cellen, cytokinen, B cellen en T cellen kunnen leiden tot het vernietigen van de
tumorcellen.
 MHC aanwezig en costimulatie  activatie T cellen
 MHC niet aanwezig (bijv. afwijking DNA van de norm), maar wel stress-ligand aanwezig
 activatie NK cellen
 B cellen kunnen ook zonder T cellen reactie geven, mits ze antistoffen krijgen  IgG
 Voor volledige activatie B cellen, zijn T cellen nodig  isotype switching  IgE, IgA, IgD
etc.
 Cytokine activeren weer andere ontstekingscellen (bijv. IFN-gamma).
- Er is een vaccinatie tegen cervixkanker gemaakt, omdat deze veroorzaakt wordt door een
virus. Hierdoor kun je je hiervoor vaccineren.

, - Normaliter is er een balans tussen tumorimmuniteit en tumorgroei: bij verstoring treden er
problemen op, bijv. tumorformatie.
 Immuuntherapie wilt deze balans boosten  bijv. door tumorimmunteit te versterken.
- Er zijn stimulerende en inhiberende co-stimulatoren betrokken




Geschiedenis immunotherapie

- Coley (1890)
 Inspuiten bacteriële toxines in tumoren van mensen  tumoren werden gecontroleerd
minder
 Toxine  activatie B en T cellen
 PAMPs en DAMPs  gevaarmodus  betere tumorgenpresentatie  betere
immuunactivatie
 ‘Er is gevaar, ga aan het werk’
- Behandeling met BCG (1976)  aspecifieke immuunreactie
- 1973 ontdekking van de dendrische cel
- 1978-1985  enthousiast over immuuntherapie
- 1985-1997  skeptische periode
- 1997-nu  renaissance fase
 Meer specifieke en betere imuuntherapie  mensen weer optimistischer