🎨
Psychologie
Deel 1 : Psychologie: een palet vol theorieën
Deel 1.1
Inleiding
💡 Er is weinig dat meer voldoening geeft dan het begrijpen van het
gedrag van mensen inclusief jezelf.
https://www.youtube.com/watch?
v=ozDbDxv7res&ab_channel=KennnisclipsPsychologieSocialWork
Deel 1.2
Wat is psychologie?
Onenigheid over de definitie
Geen eenduidigheid over het object /studieonderwerp
Extern (tussen de psychologie en andere (mens)wetenschappen)
De psychologie kent van oudsher veel raakvlakken met andere mens- en sociale
wetenschappen
Intern ( verschillende theoretische stromingen binnen de psychologie + de
daarmee samenhangend methode waarmee kennis wordt verworven)
Veel meningsverschillen tussen psychologen
Rivaliserende beschrijvingen en verklaringen over eenzelfde onderwerp
(zie boek vb. ‘depressieve klachten’, p. 21 (5de , herziene druk)
Psychologie 1
, Voorbeeld: verschillende wetenschappelijke vragen over ADHD
De psycholoog
Wat ervaart een kind dat gediagnosticeerd is met ADHD?
Welke beperkingen levert ADHD op en hoe gaat het kind daarmee om?
De arts
Welk tekort of teveel aan neurotransmitters veroorzaakt ADHD?
Welke medicijnen werken?
De socioloog
Is er sprake van een toename van ADHD in vergelijking tot 25 jaar
geleden?
Zo ja, hoe is dat te verklaren vanuit veranderingen in de maatschappij?
Een poging tot definiëring
“Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt
bestudeerd als de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het
ervaren van hun gedrag en de omstandigheden waarin dat plaatsvindt”
Samengevat in boek
De psychologie is niet goed te definiëren. In tegenstelling tot veel andere
wetenschappen is er binnen de psychologie geen overeenstemming over
wat men behoort te bestuderen. daarnaast is er een overlap met andere
menswetenschappen. Om de psychologie zo goed mogelijk te typeren,
moet een beschrijving gegeven worden van het onderwerp waar ze zich
mee bezighoudt, de theorieën die ze gebruikt en het maatschappelijk
draagvlak dat ze heeft.
Typeren van een wetenschap a.d.h.v. drie factoren
1. De soorten vragen en problemen (het object)
2. De methoden en theorieën
Dynamisch spel tussen 1. & 2.
Gevolg: grenzen tussen wetenschappen liggen niet vast
3. Het maatschappelijk draagvlak
Weerklank in de maatschappij
Westerse wereld = een gepsychologiseerde wereld
Psychologie 2
, (Rigter, p. 24 (5de, herziene druk)
Ligt niet per definitie vast
Deel 1.3
Theorieën
Theorieën = referentiekaders
Bieden interpretaties waarmee verschijnselen bekeken en verhelderd
worden
Grote verscheidenheid
Specifieke onderwerpen
Verschillende theorieën
Eenzelfde verschijnsel wordt verschillend
beschreven en verklaard
Functies van theorieën
1. Systematiseren of ordenen
Wetenschappelijke kennisverwerving geschiedt volgens expliciete regels:
duidelijk en controleerbaar
herhaalbaar of repliceer baar
Wetenschappelijke waarneming is theorie geladen
💡 Hulpverleners nemen in hun werk altijd referentie kaders mee. Die
referentie kaders kunnen gebaseerd zijn op eigen ervaringen maar
ook op wetenschappelijke inzichten.
💡 Er is niet een waarheid, er bestaan meerdere waarheden naast
elkaar.
2. Verklaren en voorspellen van gedrag
3. Heuristische functie
Een theorie is nooit af; zij levert weer nieuwe ideeën op
Psychologie 3
, Samengevat in boek
De psychologie kent veel verschijningen. Om ordening aan te brengen,
gebruiken we in dit boek een indeling van theoretische referentiekaders.
Wetenschappelijke theorieën hebben drie functies: het ordenen van de
werkelijkheid, het verklaren en voorspellen van gedrag, en het stimuleren van
nieuwe ideeën. Zowel in de wetenschappelijke als in de dagelijkse
kennisverwerving wordt gebruikgemaakt van referentiekaders. bij
wetenschappelijke kennisverwerving moet dit voldoen aan strikte,
controleerbare regels.
Deel 1.4
Kenmerken van psychologische stromingen
Een stroming heeft een geschiedenis
Een stroming heeft een mensbeeld
Geschiedenis van theoretische stromingen
Altijd een historische ontwikkeling
Altijd invloed van cultuur en tijdstip van ontstaan (cultuurhistorisch
bepaald)
Stromingen reageerden op elkaar
Er is vaak sprake van wisselende modes; slingerbeweging
Stromingen maken gebruik van elkaars inzichten
Evidence based
Nadruk op effectiviteit van een
methode/behandeling
Een theorie en de daarop
gebaseerde behandeling moet bewijzen dat ze een juist inzicht biedt, dus dat
ze werkt
Evidence based/nadruk op effectiviteit
Afkomstig uit de medische
wetenschap
Wetenschappelijk bewijs
Psychologie 4
Psychologie
Deel 1 : Psychologie: een palet vol theorieën
Deel 1.1
Inleiding
💡 Er is weinig dat meer voldoening geeft dan het begrijpen van het
gedrag van mensen inclusief jezelf.
https://www.youtube.com/watch?
v=ozDbDxv7res&ab_channel=KennnisclipsPsychologieSocialWork
Deel 1.2
Wat is psychologie?
Onenigheid over de definitie
Geen eenduidigheid over het object /studieonderwerp
Extern (tussen de psychologie en andere (mens)wetenschappen)
De psychologie kent van oudsher veel raakvlakken met andere mens- en sociale
wetenschappen
Intern ( verschillende theoretische stromingen binnen de psychologie + de
daarmee samenhangend methode waarmee kennis wordt verworven)
Veel meningsverschillen tussen psychologen
Rivaliserende beschrijvingen en verklaringen over eenzelfde onderwerp
(zie boek vb. ‘depressieve klachten’, p. 21 (5de , herziene druk)
Psychologie 1
, Voorbeeld: verschillende wetenschappelijke vragen over ADHD
De psycholoog
Wat ervaart een kind dat gediagnosticeerd is met ADHD?
Welke beperkingen levert ADHD op en hoe gaat het kind daarmee om?
De arts
Welk tekort of teveel aan neurotransmitters veroorzaakt ADHD?
Welke medicijnen werken?
De socioloog
Is er sprake van een toename van ADHD in vergelijking tot 25 jaar
geleden?
Zo ja, hoe is dat te verklaren vanuit veranderingen in de maatschappij?
Een poging tot definiëring
“Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt
bestudeerd als de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het
ervaren van hun gedrag en de omstandigheden waarin dat plaatsvindt”
Samengevat in boek
De psychologie is niet goed te definiëren. In tegenstelling tot veel andere
wetenschappen is er binnen de psychologie geen overeenstemming over
wat men behoort te bestuderen. daarnaast is er een overlap met andere
menswetenschappen. Om de psychologie zo goed mogelijk te typeren,
moet een beschrijving gegeven worden van het onderwerp waar ze zich
mee bezighoudt, de theorieën die ze gebruikt en het maatschappelijk
draagvlak dat ze heeft.
Typeren van een wetenschap a.d.h.v. drie factoren
1. De soorten vragen en problemen (het object)
2. De methoden en theorieën
Dynamisch spel tussen 1. & 2.
Gevolg: grenzen tussen wetenschappen liggen niet vast
3. Het maatschappelijk draagvlak
Weerklank in de maatschappij
Westerse wereld = een gepsychologiseerde wereld
Psychologie 2
, (Rigter, p. 24 (5de, herziene druk)
Ligt niet per definitie vast
Deel 1.3
Theorieën
Theorieën = referentiekaders
Bieden interpretaties waarmee verschijnselen bekeken en verhelderd
worden
Grote verscheidenheid
Specifieke onderwerpen
Verschillende theorieën
Eenzelfde verschijnsel wordt verschillend
beschreven en verklaard
Functies van theorieën
1. Systematiseren of ordenen
Wetenschappelijke kennisverwerving geschiedt volgens expliciete regels:
duidelijk en controleerbaar
herhaalbaar of repliceer baar
Wetenschappelijke waarneming is theorie geladen
💡 Hulpverleners nemen in hun werk altijd referentie kaders mee. Die
referentie kaders kunnen gebaseerd zijn op eigen ervaringen maar
ook op wetenschappelijke inzichten.
💡 Er is niet een waarheid, er bestaan meerdere waarheden naast
elkaar.
2. Verklaren en voorspellen van gedrag
3. Heuristische functie
Een theorie is nooit af; zij levert weer nieuwe ideeën op
Psychologie 3
, Samengevat in boek
De psychologie kent veel verschijningen. Om ordening aan te brengen,
gebruiken we in dit boek een indeling van theoretische referentiekaders.
Wetenschappelijke theorieën hebben drie functies: het ordenen van de
werkelijkheid, het verklaren en voorspellen van gedrag, en het stimuleren van
nieuwe ideeën. Zowel in de wetenschappelijke als in de dagelijkse
kennisverwerving wordt gebruikgemaakt van referentiekaders. bij
wetenschappelijke kennisverwerving moet dit voldoen aan strikte,
controleerbare regels.
Deel 1.4
Kenmerken van psychologische stromingen
Een stroming heeft een geschiedenis
Een stroming heeft een mensbeeld
Geschiedenis van theoretische stromingen
Altijd een historische ontwikkeling
Altijd invloed van cultuur en tijdstip van ontstaan (cultuurhistorisch
bepaald)
Stromingen reageerden op elkaar
Er is vaak sprake van wisselende modes; slingerbeweging
Stromingen maken gebruik van elkaars inzichten
Evidence based
Nadruk op effectiviteit van een
methode/behandeling
Een theorie en de daarop
gebaseerde behandeling moet bewijzen dat ze een juist inzicht biedt, dus dat
ze werkt
Evidence based/nadruk op effectiviteit
Afkomstig uit de medische
wetenschap
Wetenschappelijk bewijs
Psychologie 4
