WC1 - Wonden en Wondverzorging
Voorbereiding
- Leren Opereren, Hoofdstuk 7: Wondmanagement en EHBO -> niet gedaan, kan
boek niet vinden. -> zelfde als cutting edge maar dan nederlands en alleen
gepint in Andro dus gebruik Cutting edge -> heb ik niet gelezen, miss wil je dit
nog voor leren doen maar miss is WC ook al genoeg want het is best veel
- De bijbehorende casusfoto’s worden tijdens de werkgroep getoond en
besproken
Opdrachten en aantekeningen
Fasen van wondgenezing
Wat later in wondheling zie je meerdere fasen door elkaar.
1. Acute ontstekingsfasen
a. Bloeden
b. Stolling + vasoconstrictie
c. Ontstekingsreactie: cellen treden uit bloedvat en veroorzaken lokale
effecten. Eerste type ontstekingscel = neutrofiel, die gaan verschillende
deeltjes al opruimen
2. Demarcatiefase
Macrofagen komen daarna, die gaan ook opruimen/fagocytose van vuil en ook
necrotisch weefsel. Weefselschade door acute ontstekingsfasen, sommige weefsels
gaan dan dood, bv door vasoconstrictie waardoor te weinig doorbloeding
En macrofagen doen exsudaat maken door enzymatische opruiming.
Je kan nog niet echt hechten voor de demarcatiefase
Als onderhuidse ontstekingsprocessen bv kan huid echt nog afsterven en dan heeft
hechten nog geen zin.
3. Proliferatiefase
a. Angiogenese
b. Granulatiefase
c. Epithelialisatiefase
Eerst zien we granulatieweefsel: ongeorganiseerde bindweefselstructuur, en ziet er
rozig rood uit dus ook bloedvaten erin!! Angiogenese vindt hier plaats =
revasculariseren.
,Waarom is het belangrijk dat er bloedvaten in het weefsel zitten? Zuurstof voor de
cellen!! Goede voedingsbodem voor epitheelcellen om te gaan groeien.
Epitheelcellagen worden laag per laag gemaakt dus is kwetsbaar proces dat
gemakkelijk weer beschadigd kan worden.
4. Maturatiefase = Remodelleringsfase
We kunnen 70-80% van weefsel herstellen, maar het blijft kwetsbaarder.
Opties voor wondgenezing
- Per primam
Wij brengen structuren bij elkaar
Wanneer kunnen we dit doen?
• Acute fase, meteen na ontstaan wond = primaire sluiting
• Vertraagd primair = ergens in het proces van wondgenezing al wordt wond
gesloten, liefst na demarcatiefase maar lastig te stellen soms wanneer dat
afgelopen is, maar voordat granulatiebed is gevormd. Hier kan je voor kiezen
als dier erg trauma heeft gehad waardoor anaesthesie nog geen optie is, of
wond is erg vervuild dus willen we eerst schoonmaken
• Secundair = als granulatiebed al is gevormd ga je chirurgisch sluiten. Je
wacht niet echt bewust totdat granulatiebed is gevormd maar soms kan t
vgm niet anders.
- Per secundam
Lichaam zelf laten doen maar ideaal milieu hiervoor creëren.
Niet chirurgisch behandelen, behalve als veel dood weefsel dan moet je dat eerst
weghalen.
Voorwaarden genezing per primam
1. Spanningsloos sluiten van de wond
De huid is best rekbaar, dus acuut kan je huid dan wel tegen elkaar brengen, maar in de
dagen erna kunnen er problemen ontstaan als spanning erop staat. Niet zo snel dat
wond openspringt, maar de vaten in het weefsel worden dichtgedrukt, waardoor
toevoer bloed naar wond stopt waardoor necrose van de wond, dan valt de chirurgische
wond open, dat noem je dehiscentie. Daarom willen we spanning verdelen en huid zo
min mogelijk spanning opleggen.
2. Weinig tot geen contaminatie
In ieder geval geen infectie!! Contaminatie is vuil/vies, met agens erin (dus wel al dat
bact in wond zitten!!), agens kan erin vermeerderen, en dan pas bij infectie komt er een
2
,reactie van lichaam op, daardoor ontstaat pus. Dus contaminatie is niet zelfde als
ontsteking.
Hoe zie je contaminatie/inf?
Bv pusvorming = neutro's die bact aan het opeten zijn, dus teken van infectie.
3. Schone, vitale wondranden
Bact vinden necrotisch weefsel leuk dus daar dan veel van
Dood weefsel hecht je niet dicht, dat werkt niet, valt weer weg
4. Mogelijkheid van drainage
Drain plaatsen, om lichaam de kans te geven om het vuil dat er zit af te voeren. En we
maken zelf te wond schoon en spoelen het, maar drainage moet ook altijd
Abcesvorming, flegmonieuze ontstekingsreactie, of andere vochtophoping
3
, 4 categorieën wonden
1. Schone wonden
Er zit niks in, geen contaminatie.
Bv chirurgische wonden, bv bij castratie
2. Gecontamineerde wond
Wond met vuil erin, maar nog niet geïnfecteerd, dus lichaam heeft er nog geen reactie
op gegeven, meestal eerste 6 uur na optreden wond = golden period. Heeft niet veel
invloed op behandeling vergeleken met ontsteking want dit wil je nog steeds heel goed
schoonmaken.
3. Schoon-gecontamineerd
Stel je hebt schone operatie, dus initieel schoon, maar daarna bevuild zoals bij MDK-
operatie
4. Vuile wond
Duidelijk heel gecontamineerd EN geïnfecteerd, heel vies, pus
Casus
Patiënt: Gecastreerde vrouwelijke kat, 3 jaar oud.
Anamnese: Drie dagen geleden vermist, vandaag teruggevonden onder een struik.
Klinisch onderzoek:
• Grote wond aan de linker achterpoot.
• Geen verdere afwijkingen bij spoedonderzoek (ABC-onderzoek) en algemeen
klinisch onderzoek.
Dus geen koorts, geen systemische infectie. Dier is stabiel dus anaesthesia is mogelijk.
En niet spoed. Wrrs is trauma niet zo erg geweest dat ook andere organen aangedaan
zoals wel bv bij aanrijding.
• Kat belast de poot normaal en vertoont geen kreupelheid.
Geen breuk wrrs of andere locomotie-afwijkingen, niks orthopedisch.
4
Voorbereiding
- Leren Opereren, Hoofdstuk 7: Wondmanagement en EHBO -> niet gedaan, kan
boek niet vinden. -> zelfde als cutting edge maar dan nederlands en alleen
gepint in Andro dus gebruik Cutting edge -> heb ik niet gelezen, miss wil je dit
nog voor leren doen maar miss is WC ook al genoeg want het is best veel
- De bijbehorende casusfoto’s worden tijdens de werkgroep getoond en
besproken
Opdrachten en aantekeningen
Fasen van wondgenezing
Wat later in wondheling zie je meerdere fasen door elkaar.
1. Acute ontstekingsfasen
a. Bloeden
b. Stolling + vasoconstrictie
c. Ontstekingsreactie: cellen treden uit bloedvat en veroorzaken lokale
effecten. Eerste type ontstekingscel = neutrofiel, die gaan verschillende
deeltjes al opruimen
2. Demarcatiefase
Macrofagen komen daarna, die gaan ook opruimen/fagocytose van vuil en ook
necrotisch weefsel. Weefselschade door acute ontstekingsfasen, sommige weefsels
gaan dan dood, bv door vasoconstrictie waardoor te weinig doorbloeding
En macrofagen doen exsudaat maken door enzymatische opruiming.
Je kan nog niet echt hechten voor de demarcatiefase
Als onderhuidse ontstekingsprocessen bv kan huid echt nog afsterven en dan heeft
hechten nog geen zin.
3. Proliferatiefase
a. Angiogenese
b. Granulatiefase
c. Epithelialisatiefase
Eerst zien we granulatieweefsel: ongeorganiseerde bindweefselstructuur, en ziet er
rozig rood uit dus ook bloedvaten erin!! Angiogenese vindt hier plaats =
revasculariseren.
,Waarom is het belangrijk dat er bloedvaten in het weefsel zitten? Zuurstof voor de
cellen!! Goede voedingsbodem voor epitheelcellen om te gaan groeien.
Epitheelcellagen worden laag per laag gemaakt dus is kwetsbaar proces dat
gemakkelijk weer beschadigd kan worden.
4. Maturatiefase = Remodelleringsfase
We kunnen 70-80% van weefsel herstellen, maar het blijft kwetsbaarder.
Opties voor wondgenezing
- Per primam
Wij brengen structuren bij elkaar
Wanneer kunnen we dit doen?
• Acute fase, meteen na ontstaan wond = primaire sluiting
• Vertraagd primair = ergens in het proces van wondgenezing al wordt wond
gesloten, liefst na demarcatiefase maar lastig te stellen soms wanneer dat
afgelopen is, maar voordat granulatiebed is gevormd. Hier kan je voor kiezen
als dier erg trauma heeft gehad waardoor anaesthesie nog geen optie is, of
wond is erg vervuild dus willen we eerst schoonmaken
• Secundair = als granulatiebed al is gevormd ga je chirurgisch sluiten. Je
wacht niet echt bewust totdat granulatiebed is gevormd maar soms kan t
vgm niet anders.
- Per secundam
Lichaam zelf laten doen maar ideaal milieu hiervoor creëren.
Niet chirurgisch behandelen, behalve als veel dood weefsel dan moet je dat eerst
weghalen.
Voorwaarden genezing per primam
1. Spanningsloos sluiten van de wond
De huid is best rekbaar, dus acuut kan je huid dan wel tegen elkaar brengen, maar in de
dagen erna kunnen er problemen ontstaan als spanning erop staat. Niet zo snel dat
wond openspringt, maar de vaten in het weefsel worden dichtgedrukt, waardoor
toevoer bloed naar wond stopt waardoor necrose van de wond, dan valt de chirurgische
wond open, dat noem je dehiscentie. Daarom willen we spanning verdelen en huid zo
min mogelijk spanning opleggen.
2. Weinig tot geen contaminatie
In ieder geval geen infectie!! Contaminatie is vuil/vies, met agens erin (dus wel al dat
bact in wond zitten!!), agens kan erin vermeerderen, en dan pas bij infectie komt er een
2
,reactie van lichaam op, daardoor ontstaat pus. Dus contaminatie is niet zelfde als
ontsteking.
Hoe zie je contaminatie/inf?
Bv pusvorming = neutro's die bact aan het opeten zijn, dus teken van infectie.
3. Schone, vitale wondranden
Bact vinden necrotisch weefsel leuk dus daar dan veel van
Dood weefsel hecht je niet dicht, dat werkt niet, valt weer weg
4. Mogelijkheid van drainage
Drain plaatsen, om lichaam de kans te geven om het vuil dat er zit af te voeren. En we
maken zelf te wond schoon en spoelen het, maar drainage moet ook altijd
Abcesvorming, flegmonieuze ontstekingsreactie, of andere vochtophoping
3
, 4 categorieën wonden
1. Schone wonden
Er zit niks in, geen contaminatie.
Bv chirurgische wonden, bv bij castratie
2. Gecontamineerde wond
Wond met vuil erin, maar nog niet geïnfecteerd, dus lichaam heeft er nog geen reactie
op gegeven, meestal eerste 6 uur na optreden wond = golden period. Heeft niet veel
invloed op behandeling vergeleken met ontsteking want dit wil je nog steeds heel goed
schoonmaken.
3. Schoon-gecontamineerd
Stel je hebt schone operatie, dus initieel schoon, maar daarna bevuild zoals bij MDK-
operatie
4. Vuile wond
Duidelijk heel gecontamineerd EN geïnfecteerd, heel vies, pus
Casus
Patiënt: Gecastreerde vrouwelijke kat, 3 jaar oud.
Anamnese: Drie dagen geleden vermist, vandaag teruggevonden onder een struik.
Klinisch onderzoek:
• Grote wond aan de linker achterpoot.
• Geen verdere afwijkingen bij spoedonderzoek (ABC-onderzoek) en algemeen
klinisch onderzoek.
Dus geen koorts, geen systemische infectie. Dier is stabiel dus anaesthesia is mogelijk.
En niet spoed. Wrrs is trauma niet zo erg geweest dat ook andere organen aangedaan
zoals wel bv bij aanrijding.
• Kat belast de poot normaal en vertoont geen kreupelheid.
Geen breuk wrrs of andere locomotie-afwijkingen, niks orthopedisch.
4
