HC30 – anatomie en beweging van de rug
Ontwikkeling wervelkolom
- Foetus 3 maanden Kyfose
- Foetus 6 maanden Rechter krommen kyfose
- Pasgeborene Rechte wervelkolom
- Volwassene Rechtop lopen → kromming wervelkolom
Alleen mens heeft lumbale lordose
Wervels
- Cervicaal 7, lordose
- Thoracaal 12, kyfose
- Lumbaal 5, lordose - obesitas/zwanger zwakke buikspieren → erger
- Os sacrum 5, kyfose
- Os coccygis 3-5, kyfose
Ziekte van Scheuermann
Ziekte van Scheuermann = juveniele osteochondrose wervelkolom → thoracale kyfose met
compensatie lumbale lordose
- Begin 13-17 jaar: stopt als je uitgegroeid bent
- Cosmetische klachten: kromme rug
- Soms moeheid (vooral eind van de dag)
→ Behandeling: optijd behandelen (als je uitgegroeid bent, kant het niet meer afnemen)
- Fysiotherapie (oefeningen + advies sport (niet hockey, wel zwemmen))
- Verwijzing orthopeed (corset of operatie)
Onderdelen wervel
- Corpus vertebrae
- Arcus vertebrae
o Processus transversus
o Processus spinosus
o Processus articularis superior & inferior
o Lamina & pediculus
- Foramen vertebrale → canalis vertebralis
Verschillende typen wervels
Cervicale wervels
Kenmerken
- Klein
- Fusie rib-processus transversus → foramen transversum (a. vertebralis)
- C7: lange processus spinosus (landmark)
Voorbeelden
- Giraffe ook 7 cervicale wervels, maar langer
- ‘nekverlenging’ → wervels niet langer, maar depressie clavicula & collus thorax
→ druk bloedvaten & plexus brachialis → klachten
,C1 en C2
Atlas = C1; geen corpus (geen discus vertebralis C1-C2) & geen processus spinosus
- Jefferson fractuur (axiale krachten) → helm frame
Axis = C2; wel corpus + dens axis (odontoid process) → draait atlas omheen
- Atlantoaxiale gewricht = 50-60% rotatie nek
- Hangman’s fractuur = hyperextensie CWK met tractie (ophanging/verhanging of
verkeersongeval) → niet levensvatbaar
- Odontoid fractuur = type 3 best behandelbaar
Thoracale wervels
Aanhechtingen ribben:
- Fovea costalis inferior/superior = op corpus (tussen 2 ribben)
- Fovea costalis processus transversus = op processus transversus
Processus spinosus meer naar caudaal gericht → weinig extensie/flexie
Lumbale wervels
Kenmerken
- Massieve corpus
- Kleine processus spinosi & meer horizontaal
- Rib → processus costalis/rudimentaire ribben
- Processus transversus → processus mamillaris & processus accessorius
Conus medullaris
Conus medullaris = einde ruggenmerg → wervelkolom groeit sneller dan ruggenmerg:
- 12 weken foetus: ruggenmerg & wervelkanaal even lang
- Pasgeboren: L3
- Volwassen: L1
- Korte rug: L2/3
→ hieronder prikken bij een punctie: cauda equina
Hernia
Hernia = nucleus pulposus puilt uit annulus fibrosus
- Lateraal: zenuw L4 (KPR) L5 (geen reflex) S1 (APR)
- Mediaan: cauda equina → cauda equina syndroom
o Radiculaire pijn
o Rijbroekanesthesie = uitval functie S2 tm S5
o Incontinentie van mictie en/of feces
o Areflexie (welke reflexen hangt af van hoogte)
o Motorisch/sensorisch uitval over meerdere wortels
, Spondylolisthesis
Jonge, sportieve mensen → weefsels & ligamenten wervels niet stevig → verschuiving wervels naar
voren tov onderstaande wervel
- Trappetjesfenomeen = verschuiving palpabel bij processus spinosus
- Kan gevolg zijn van een breuk in pars interarticularis (spondylolysis)
Anterior homeotic transformation
- Thoracalisatie L1
- Lumbalisatie S1
- Sacralisatie Co1
→ weinig klachten: toevalsbevinding (HOX-genen)
Posterior homeotic transformation
- Thoracalisatie C7
→ klachten: thoracic outlet syndroom (compressie zenuwen (plexus brachialis) & bloedvaten
(v/a subclavia) in ruimte tussen clavicula & eerste rib) (HOX-genen)
Verbindingen wervels
- Facetgewrichten/articulatio zygopophysalis = synoviaal gewricht
- Discus intervertebralis/symphysis intervertebralis
Ligamenten
Voor: lig longitudinale anterius & 2/3 corpus/tussenwervelschijf
Midden: lig longitudinale posterius & 1/3 corpus/tussenwervelschijf
Achter: osteoligamentaire complex = lig flavum, lig interspinalia & pedikels
→ 2/3 gebroken → instabiele wervelkolom
Gemiddelde bewegingsuitslagen per segment
Cervicaal: ventro-craniaal naar dorso-caudaal → flexie/extensie, lateroflexie, rotatie
Thoracaal: ventro-lateraal naar dorso-mediaal → lateroflexie, rotatie, gering flexie/extensie
Lumbaal: ventro-mediaal naar dorso-lateraal → flexie/extensie, lateroflexie
Musculus erector spinae
- M. iliocostalis
- M. longissimus
- M. spinalis
→ extensie en beetje rotatie
Ontwikkeling wervelkolom
- Foetus 3 maanden Kyfose
- Foetus 6 maanden Rechter krommen kyfose
- Pasgeborene Rechte wervelkolom
- Volwassene Rechtop lopen → kromming wervelkolom
Alleen mens heeft lumbale lordose
Wervels
- Cervicaal 7, lordose
- Thoracaal 12, kyfose
- Lumbaal 5, lordose - obesitas/zwanger zwakke buikspieren → erger
- Os sacrum 5, kyfose
- Os coccygis 3-5, kyfose
Ziekte van Scheuermann
Ziekte van Scheuermann = juveniele osteochondrose wervelkolom → thoracale kyfose met
compensatie lumbale lordose
- Begin 13-17 jaar: stopt als je uitgegroeid bent
- Cosmetische klachten: kromme rug
- Soms moeheid (vooral eind van de dag)
→ Behandeling: optijd behandelen (als je uitgegroeid bent, kant het niet meer afnemen)
- Fysiotherapie (oefeningen + advies sport (niet hockey, wel zwemmen))
- Verwijzing orthopeed (corset of operatie)
Onderdelen wervel
- Corpus vertebrae
- Arcus vertebrae
o Processus transversus
o Processus spinosus
o Processus articularis superior & inferior
o Lamina & pediculus
- Foramen vertebrale → canalis vertebralis
Verschillende typen wervels
Cervicale wervels
Kenmerken
- Klein
- Fusie rib-processus transversus → foramen transversum (a. vertebralis)
- C7: lange processus spinosus (landmark)
Voorbeelden
- Giraffe ook 7 cervicale wervels, maar langer
- ‘nekverlenging’ → wervels niet langer, maar depressie clavicula & collus thorax
→ druk bloedvaten & plexus brachialis → klachten
,C1 en C2
Atlas = C1; geen corpus (geen discus vertebralis C1-C2) & geen processus spinosus
- Jefferson fractuur (axiale krachten) → helm frame
Axis = C2; wel corpus + dens axis (odontoid process) → draait atlas omheen
- Atlantoaxiale gewricht = 50-60% rotatie nek
- Hangman’s fractuur = hyperextensie CWK met tractie (ophanging/verhanging of
verkeersongeval) → niet levensvatbaar
- Odontoid fractuur = type 3 best behandelbaar
Thoracale wervels
Aanhechtingen ribben:
- Fovea costalis inferior/superior = op corpus (tussen 2 ribben)
- Fovea costalis processus transversus = op processus transversus
Processus spinosus meer naar caudaal gericht → weinig extensie/flexie
Lumbale wervels
Kenmerken
- Massieve corpus
- Kleine processus spinosi & meer horizontaal
- Rib → processus costalis/rudimentaire ribben
- Processus transversus → processus mamillaris & processus accessorius
Conus medullaris
Conus medullaris = einde ruggenmerg → wervelkolom groeit sneller dan ruggenmerg:
- 12 weken foetus: ruggenmerg & wervelkanaal even lang
- Pasgeboren: L3
- Volwassen: L1
- Korte rug: L2/3
→ hieronder prikken bij een punctie: cauda equina
Hernia
Hernia = nucleus pulposus puilt uit annulus fibrosus
- Lateraal: zenuw L4 (KPR) L5 (geen reflex) S1 (APR)
- Mediaan: cauda equina → cauda equina syndroom
o Radiculaire pijn
o Rijbroekanesthesie = uitval functie S2 tm S5
o Incontinentie van mictie en/of feces
o Areflexie (welke reflexen hangt af van hoogte)
o Motorisch/sensorisch uitval over meerdere wortels
, Spondylolisthesis
Jonge, sportieve mensen → weefsels & ligamenten wervels niet stevig → verschuiving wervels naar
voren tov onderstaande wervel
- Trappetjesfenomeen = verschuiving palpabel bij processus spinosus
- Kan gevolg zijn van een breuk in pars interarticularis (spondylolysis)
Anterior homeotic transformation
- Thoracalisatie L1
- Lumbalisatie S1
- Sacralisatie Co1
→ weinig klachten: toevalsbevinding (HOX-genen)
Posterior homeotic transformation
- Thoracalisatie C7
→ klachten: thoracic outlet syndroom (compressie zenuwen (plexus brachialis) & bloedvaten
(v/a subclavia) in ruimte tussen clavicula & eerste rib) (HOX-genen)
Verbindingen wervels
- Facetgewrichten/articulatio zygopophysalis = synoviaal gewricht
- Discus intervertebralis/symphysis intervertebralis
Ligamenten
Voor: lig longitudinale anterius & 2/3 corpus/tussenwervelschijf
Midden: lig longitudinale posterius & 1/3 corpus/tussenwervelschijf
Achter: osteoligamentaire complex = lig flavum, lig interspinalia & pedikels
→ 2/3 gebroken → instabiele wervelkolom
Gemiddelde bewegingsuitslagen per segment
Cervicaal: ventro-craniaal naar dorso-caudaal → flexie/extensie, lateroflexie, rotatie
Thoracaal: ventro-lateraal naar dorso-mediaal → lateroflexie, rotatie, gering flexie/extensie
Lumbaal: ventro-mediaal naar dorso-lateraal → flexie/extensie, lateroflexie
Musculus erector spinae
- M. iliocostalis
- M. longissimus
- M. spinalis
→ extensie en beetje rotatie
