SAMENVATTING LEREN ZIEN VAN MIKE ROTHER &
JOHN SHOOK
De complete samenvatting voor het vak Organisatiekunde XL. In deze samenvatting is een
samenvatting gegeven van het boek Leren zien van Mike Rother & John Shook, de iconen uit het
boek zijn bijgevoegd, de belangrijke aantekeningen zijn toegevoegd, de PowerPoints zijn toegevoegd
en de formules zijn toegevoegd.
Inhoudsopgave
Deel 1: Aan de slag..................................................................................................................................................2
1.1 Wat is value stream mapping?.......................................................................................................................2
1.2 Materiaal- en informatieflow.........................................................................................................................2
1.3 Een productfamilie selecteren........................................................................................................................3
1.4 De value stream manager..............................................................................................................................3
1.5 Het gebruik van value stream mapping.........................................................................................................3
Deel 2: De current state map..................................................................................................................................4
2.1 Zo teken je een current state map..................................................................................................................4
Deel 3: Wat maakt een value stream Lean?..........................................................................................................6
3.1 Overproductie................................................................................................................................................6
3.2 Kenmerken van een Lean value stream..........................................................................................................6
Deel 4: De future state map..................................................................................................................................10
4.1 Zo teken je een future state map...................................................................................................................10
Deel 5: Op weg naar de future state....................................................................................................................11
5.1 Stapsgewijze implementatie.........................................................................................................................11
5.2 Het value stream plan..................................................................................................................................11
5.3 Verbetering van de value stream is de verantwoordelijkheid van het management....................................12
Deel 6: Iconen voor value stream mapping.........................................................................................................14
Deel 7: Belangrijke aantekeningen......................................................................................................................15
Deel 8: PowerPoints lessen Windesheim.............................................................................................................17
8.1 Les 1.............................................................................................................................................................17
8.2 Les 2.............................................................................................................................................................19
8.3 Les 3.............................................................................................................................................................20
8.4 Les 4.............................................................................................................................................................22
8.5 Les 5.............................................................................................................................................................23
Deel 9: Formules....................................................................................................................................................26
1
,Deel 1: Aan de slag
1.1 Wat is value stream mapping?
Een value stream bestaat uit alle activiteiten (zowel waarde toevoegend als niet waarde toevoegend)
die in de current state noodzakelijk zijn om een product door de belangrijkste stromen te leiden:
1. De productiestroom van grondstof tot aan de klant.
2. De ontwerpstroom, van het. Ontwerp van het product tot aan de uiteindelijke
marktintroductie.
In dit boek wordt gefocust op de productiestroom: van de marktvraag van de klant terug naar de
grondstoffen. Dit is de stroom die meestal wordt geassocieerd met Lean productie, en ook precies
het aspect waarmee veel mensen die Lean willen implementeren moeite hebben.
Wanneer je de value stream als uitgangspunt neemt kijk je naar het totaalbeeld, niet naar individuele
processen; we proberen het geheel te optimaliseren, niet alleen de onderdelen. Value stream
mapping is een papieren hulpmiddel om te zien en te begrijpen hoe materiaal en informatie stroomt
als een product zich een weg baant door de value stream.
8 redenen waarom value stream mapping een essentieel instrument is:
1. Het ondersteunt je bij het visualiseren van meer dan alleen het enkelvoudige procesniveau;
de hele productielijn en -stroom worden zichtbaar.
2. Het maakt meer zichtbaar dan alleen verspilling; je kunt er ook de oorzaken van verspilling
mee in kaart brengen.
3. Het biedt je een gemeenschappelijke taal om over productieprocessen te praten.
4. Het maakt beslissingen over de value stream duidelijker, zodat je ze kunt bespreken.
Beslissingen worden niet meer automatisch genomen.
5. Het verbindt verschillende Lean concepten en technieken, zodat niet slechts een paar
technieken of concepten worden gebruikt.
6. Het vormt de basis voor een implementatieplan. Mapping dwingt je de hele stroom van
begin tot eind opnieuw te ontwerpen – een ontbrekend deel in veel Lean
implementatieprojecten. Value steam maps vormen het bouwplan voor Lean implementatie.
7. Het toont als enige hulpmiddel de samenhang tussen de materiaal- en de informatiestroom.
8. Het is veel handiger dan andere kwantitatieve methoden en diagrammen, die een veelheid
aan niet-waarde toevoegende stappen, verlengde doorlooptijd, grotere voorraden enzovoort
in kaart brengen. Value stream mapping is een kwalitatieve methode waarmee je in detail
beschrijft hoe je organisatie moet werken om flow te creëren. Getallen en resultaten zijn
nuttig om voor- en achteraf metingen te doen en om de noodzaak van veranderingen te
benadrukken. Met value steam mapping beschrijf je op welke wijze je nu precies de
gewenste resultaten wilt gaan bereiken.
1.2 Materiaal- en informatieflow
Binnen een productieflow heb je twee verschillende flows de materiaal stroom en de informatieflow.
Materiaal en informatie zijn eigenlijk twee verschillende weergaven van hetzelfde. Om flow te
creëren heb je een toekomst beeld nodig. Mapping helpt je die flow zien en erop focussen door een
beeld te schetsen van een ideale of betere situatie.
2
, 1.3 Een productfamilie selecteren
Het is belangrijk om je op één productfamilie te concentreren. Je klanten zijn geïnteresseerd in een
aantal van je producten, niet in al je producten. Het is eenvoudigweg te gecompliceerd om al je
productflows in één map onder te brengen. Value steam mapping betekent het aflopen en daarbij
uitrekenen van de processtappen (materiaal en informatie) voor een productfamilie, van deur tot
deur, in je eigen organisatie.
Een familie is een groep producten die vergelijkbare processtappen doorlopen en waarbij gebruik
wordt gemaakt van gemeenschappelijke machines. Schrijf duidelijk op wat de productfamilie is,
hoeveel verschillende eindproducten er in een familie voorkomen, hoeveel er wordt afgenomen door
de klant en hoe vaak dit gebeurd.
1.4 De value stream manager
Om korte metten te maken met geïsoleerde functionele eilanden, moet je een persoon aanwijzen die
verantwoordelijk is voor het begrijpen en verbeteren van de hele value stream voor een
productfamilie. Deze persoon noemen we de value stream manager. Hij of zij moet direct
rapporteren aan de hoogst verantwoordelijke in de organisatie. Zo zorg je ervoor dat de value stream
manager over de noodzakelijke middel beschikt om veranderingen door te voeren.
Taakomschrijving van de value stream manager:
- Rapporteert voortang van de Lean implementatie aan de top van de organisatie.
- Iemand uit de lijnorganisatie met de capaciteiten om veranderingen door te voeren over
functionele en afdelingsgrenzen heen.
- Heeft de leiding bij het maken van de current en future value stream maps en het
implementatieplan om van heden naar toekomst te gaan.
- Houdt een oogje in het zeil bij alle aspecten van de implementatie.
- Bekijkt het verloop van de value stream op dagelijkse of wekelijkse basis.
- Maakt implementatie tot top prioriteit.
- Onderhoudt en werkt periodiek het implementatieplan bij.
- Is resultaatgericht en bereid om de mouwen op te stropen.
Zowel flow-kaizen (verbetering van de value stream) als proces-kaizen (op teamniveau elimineren
van verspilling op werkvloer) is noodzakelijk in de eigen organisatie; verbeteringen op het ene terrein
leiden tot verbeteringen op het andere. Flow-kaizen is gericht op materiaal- en informatieflow
(waarvoor helikoptervisie nodig is) en proces-kaizen is gericht op de mensen/procesflow.
1.5 Het gebruik van value stream mapping
Value steam mapping kan een communicatiemiddel zijn, een instrument voor organisatieverandering
of een middel om je processen te verbeteren. De eerste stappen van value stream mapping zijn:
selecteer een productfamilie, maak een current state map, maak een future state map en maak
vervolgens een werkplan & implementatieplan.
3
JOHN SHOOK
De complete samenvatting voor het vak Organisatiekunde XL. In deze samenvatting is een
samenvatting gegeven van het boek Leren zien van Mike Rother & John Shook, de iconen uit het
boek zijn bijgevoegd, de belangrijke aantekeningen zijn toegevoegd, de PowerPoints zijn toegevoegd
en de formules zijn toegevoegd.
Inhoudsopgave
Deel 1: Aan de slag..................................................................................................................................................2
1.1 Wat is value stream mapping?.......................................................................................................................2
1.2 Materiaal- en informatieflow.........................................................................................................................2
1.3 Een productfamilie selecteren........................................................................................................................3
1.4 De value stream manager..............................................................................................................................3
1.5 Het gebruik van value stream mapping.........................................................................................................3
Deel 2: De current state map..................................................................................................................................4
2.1 Zo teken je een current state map..................................................................................................................4
Deel 3: Wat maakt een value stream Lean?..........................................................................................................6
3.1 Overproductie................................................................................................................................................6
3.2 Kenmerken van een Lean value stream..........................................................................................................6
Deel 4: De future state map..................................................................................................................................10
4.1 Zo teken je een future state map...................................................................................................................10
Deel 5: Op weg naar de future state....................................................................................................................11
5.1 Stapsgewijze implementatie.........................................................................................................................11
5.2 Het value stream plan..................................................................................................................................11
5.3 Verbetering van de value stream is de verantwoordelijkheid van het management....................................12
Deel 6: Iconen voor value stream mapping.........................................................................................................14
Deel 7: Belangrijke aantekeningen......................................................................................................................15
Deel 8: PowerPoints lessen Windesheim.............................................................................................................17
8.1 Les 1.............................................................................................................................................................17
8.2 Les 2.............................................................................................................................................................19
8.3 Les 3.............................................................................................................................................................20
8.4 Les 4.............................................................................................................................................................22
8.5 Les 5.............................................................................................................................................................23
Deel 9: Formules....................................................................................................................................................26
1
,Deel 1: Aan de slag
1.1 Wat is value stream mapping?
Een value stream bestaat uit alle activiteiten (zowel waarde toevoegend als niet waarde toevoegend)
die in de current state noodzakelijk zijn om een product door de belangrijkste stromen te leiden:
1. De productiestroom van grondstof tot aan de klant.
2. De ontwerpstroom, van het. Ontwerp van het product tot aan de uiteindelijke
marktintroductie.
In dit boek wordt gefocust op de productiestroom: van de marktvraag van de klant terug naar de
grondstoffen. Dit is de stroom die meestal wordt geassocieerd met Lean productie, en ook precies
het aspect waarmee veel mensen die Lean willen implementeren moeite hebben.
Wanneer je de value stream als uitgangspunt neemt kijk je naar het totaalbeeld, niet naar individuele
processen; we proberen het geheel te optimaliseren, niet alleen de onderdelen. Value stream
mapping is een papieren hulpmiddel om te zien en te begrijpen hoe materiaal en informatie stroomt
als een product zich een weg baant door de value stream.
8 redenen waarom value stream mapping een essentieel instrument is:
1. Het ondersteunt je bij het visualiseren van meer dan alleen het enkelvoudige procesniveau;
de hele productielijn en -stroom worden zichtbaar.
2. Het maakt meer zichtbaar dan alleen verspilling; je kunt er ook de oorzaken van verspilling
mee in kaart brengen.
3. Het biedt je een gemeenschappelijke taal om over productieprocessen te praten.
4. Het maakt beslissingen over de value stream duidelijker, zodat je ze kunt bespreken.
Beslissingen worden niet meer automatisch genomen.
5. Het verbindt verschillende Lean concepten en technieken, zodat niet slechts een paar
technieken of concepten worden gebruikt.
6. Het vormt de basis voor een implementatieplan. Mapping dwingt je de hele stroom van
begin tot eind opnieuw te ontwerpen – een ontbrekend deel in veel Lean
implementatieprojecten. Value steam maps vormen het bouwplan voor Lean implementatie.
7. Het toont als enige hulpmiddel de samenhang tussen de materiaal- en de informatiestroom.
8. Het is veel handiger dan andere kwantitatieve methoden en diagrammen, die een veelheid
aan niet-waarde toevoegende stappen, verlengde doorlooptijd, grotere voorraden enzovoort
in kaart brengen. Value stream mapping is een kwalitatieve methode waarmee je in detail
beschrijft hoe je organisatie moet werken om flow te creëren. Getallen en resultaten zijn
nuttig om voor- en achteraf metingen te doen en om de noodzaak van veranderingen te
benadrukken. Met value steam mapping beschrijf je op welke wijze je nu precies de
gewenste resultaten wilt gaan bereiken.
1.2 Materiaal- en informatieflow
Binnen een productieflow heb je twee verschillende flows de materiaal stroom en de informatieflow.
Materiaal en informatie zijn eigenlijk twee verschillende weergaven van hetzelfde. Om flow te
creëren heb je een toekomst beeld nodig. Mapping helpt je die flow zien en erop focussen door een
beeld te schetsen van een ideale of betere situatie.
2
, 1.3 Een productfamilie selecteren
Het is belangrijk om je op één productfamilie te concentreren. Je klanten zijn geïnteresseerd in een
aantal van je producten, niet in al je producten. Het is eenvoudigweg te gecompliceerd om al je
productflows in één map onder te brengen. Value steam mapping betekent het aflopen en daarbij
uitrekenen van de processtappen (materiaal en informatie) voor een productfamilie, van deur tot
deur, in je eigen organisatie.
Een familie is een groep producten die vergelijkbare processtappen doorlopen en waarbij gebruik
wordt gemaakt van gemeenschappelijke machines. Schrijf duidelijk op wat de productfamilie is,
hoeveel verschillende eindproducten er in een familie voorkomen, hoeveel er wordt afgenomen door
de klant en hoe vaak dit gebeurd.
1.4 De value stream manager
Om korte metten te maken met geïsoleerde functionele eilanden, moet je een persoon aanwijzen die
verantwoordelijk is voor het begrijpen en verbeteren van de hele value stream voor een
productfamilie. Deze persoon noemen we de value stream manager. Hij of zij moet direct
rapporteren aan de hoogst verantwoordelijke in de organisatie. Zo zorg je ervoor dat de value stream
manager over de noodzakelijke middel beschikt om veranderingen door te voeren.
Taakomschrijving van de value stream manager:
- Rapporteert voortang van de Lean implementatie aan de top van de organisatie.
- Iemand uit de lijnorganisatie met de capaciteiten om veranderingen door te voeren over
functionele en afdelingsgrenzen heen.
- Heeft de leiding bij het maken van de current en future value stream maps en het
implementatieplan om van heden naar toekomst te gaan.
- Houdt een oogje in het zeil bij alle aspecten van de implementatie.
- Bekijkt het verloop van de value stream op dagelijkse of wekelijkse basis.
- Maakt implementatie tot top prioriteit.
- Onderhoudt en werkt periodiek het implementatieplan bij.
- Is resultaatgericht en bereid om de mouwen op te stropen.
Zowel flow-kaizen (verbetering van de value stream) als proces-kaizen (op teamniveau elimineren
van verspilling op werkvloer) is noodzakelijk in de eigen organisatie; verbeteringen op het ene terrein
leiden tot verbeteringen op het andere. Flow-kaizen is gericht op materiaal- en informatieflow
(waarvoor helikoptervisie nodig is) en proces-kaizen is gericht op de mensen/procesflow.
1.5 Het gebruik van value stream mapping
Value steam mapping kan een communicatiemiddel zijn, een instrument voor organisatieverandering
of een middel om je processen te verbeteren. De eerste stappen van value stream mapping zijn:
selecteer een productfamilie, maak een current state map, maak een future state map en maak
vervolgens een werkplan & implementatieplan.
3
