Samenvatting Macro-economie
Professor: Jacques Vanneste
Inhoudsopgave
Introductie..................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1. A tour of the world.................................................................................................................... 3
Overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en de pandemie (examenvraag)..............................3
Voordelen en nadelen van de eurozone...............................................................................................................4
Hoofdstuk 2. A tour of the book..................................................................................................................... 4
Hedonic pricing.....................................................................................................................................................4
Gross Domestic Product (GDP).............................................................................................................................4
Manieren om het GDP te berekenen..............................................................................................................5
Groei van de economie....................................................................................................................................5
Beperkingen van het GDP................................................................................................................................6
Werkloosheid........................................................................................................................................................6
Leading en lagging indicators..............................................................................................................................6
De GDP deflator en de CPI....................................................................................................................................7
Inflatie..................................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 3. The goods market..................................................................................................................... 9
De spaarparadox (the paradox of saving)..........................................................................................................10
Hoofdstuk 4. Financial markets.................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 5. Goods and financial markets: The IS-LM model........................................................................13
Hoofdstuk 6. Financial markets II: The extended IS-LM model......................................................................13
Soorten rente/interest........................................................................................................................................13
De balans van een bank en de capital ratio en leverage ratio...........................................................................14
Casus: de financiële crisis: ontstaan, oorzaken en macro-economische gevolgen............................................15
Beleidsmaatregelen naar aanleiding van de financiële crisis (examenvraag)...............................................16
Hoofdstuk 7. The labour market................................................................................................................... 17
Het WS-PS-model...............................................................................................................................................17
Verschillen vraag-aanbodmodel (micro-economie) en WS-PS-model (macro-economie) (examenvraag).......18
Hoofdstuk 8. The Phillips curve, the natural rate of unemployment, and inflation........................................19
De Phillips-curve.................................................................................................................................................19
Focusbox: Changes in the US natural rate of unemployment since 1990..........................................................20
Focusbox: What explains European unemployment?........................................................................................21
Loonindexatie.....................................................................................................................................................21
Hoofdstuk 9. From the short to the medium run: The IS-LM-PC model..........................................................22
, Hoe kun je een Phillips-curve maken? (examenvraag)......................................................................................22
De Okun-coëfficiënt............................................................................................................................................23
Neutrality of money...........................................................................................................................................23
Verschuivingen in het IS-LM-PC-model..............................................................................................................24
Budgettaire consolidatie en het gevolg voor investeringen (examenvraag).....................................................24
Hoofdstuk 11. The facts of growth................................................................................................................ 25
Focusbox: The construction of PPP numbers.....................................................................................................26
Focusbox: Does money buy happiness?.............................................................................................................26
De productiefunctie............................................................................................................................................26
Hoofdstuk 12. Saving, capital accumulation and output................................................................................27
Afleiding van het steady-state-evenwicht..........................................................................................................27
Kritiek op het model (examenvraag)..................................................................................................................28
De saving rate....................................................................................................................................................28
Foxusbox: Social security, saving and capital accumulation in the United States.............................................29
De productiefunctie met human capital............................................................................................................30
Hoofdstuk 13. Technological progress and growth........................................................................................ 31
De productiefunctie met technologische vooruitgang.......................................................................................31
Research & Development (R&D) door bedrijven en technologische groei.........................................................32
Focusbox: The importance of institutions: North Korea and South Korea.........................................................33
Het Solow-residu................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 14. The challenges of growth....................................................................................................... 33
Hoofdstuk 18. Openness in goods and financial markets..............................................................................34
Focusbox: Can exports exceed GDP?..................................................................................................................35
Wisselkoersen: nominaal, reëel en multilateraal...............................................................................................35
De betalingsbalans.............................................................................................................................................35
Focusbox: GDP versus GNP: The example of Kuwait..........................................................................................36
Focusbox: Buying Brazilian (or Greek) bonds.....................................................................................................36
Hoofdstuk 19. The goods market in an open economy..................................................................................37
Verschuivingen in het grafisch model van de open economie...........................................................................37
Focusbox: The disappearance of the current account deficit in Greece: good news or bad news?..................38
Hoofdstuk 20. Output, the interest rate and the exchange rate....................................................................38
Focusbox: Monetary contraction and fiscal expansion: The United States in the early 1980s..........................38
Focusbox: US trade deficits and Trump administration trade tariffs.................................................................39
Focusbox: German reunification, interest rates and the EMS...........................................................................39
Focusbox: The 1992 EMS crisis...........................................................................................................................39
Hoofdstuk 21. Exchange rate regimes........................................................................................................... 39
, De uncovered interest parity relation (UIP relation)..........................................................................................40
Vaste wisselkoersen versus flexibele wisselkoersen..........................................................................................40
Hoofdstuk 22. Should policymakers be restrained?......................................................................................41
Hoofdstuk 23. Fiscal policy: a summing up.................................................................................................... 42
Het rentesneeuwbaleffect (examenvraag)........................................................................................................42
Hoofdstuk 24. Monetary policy: a summing up.............................................................................................43
Kosten en voordelen van inflatie........................................................................................................................44
Macroprudential tools (examenvraag)..............................................................................................................44
Te kennen macro-economen........................................................................................................................ 45
Verbandenschema met oorzaak-gevolgrelaties............................................................................................46
Introductie
Het examen bestaat uit multiplechoicevragen en open vragen. Zowel het deel van de
multiplechoicevragen als dat van de open vragen staat op 10 punten. Bij de
multiplechoicevragen is er altijd maar één antwoord juist. Er zijn zowel theorievragen als
oefeningenvragen, en deze kunnen zowel terugkomen als open en als gesloten vragen.
Hoofdstuk 1. A tour of the world
Overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en
de pandemie (examenvraag)
De overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en de pandemie:
- De aard van de crisis en de maatregelen. Bij de financiële crisis werden er vooral financiële
maatregelen genomen door overheden. Bij de coronapandemie was er geen financiële crisis,
en werden vooral budgettaire maatregelen genomen, zoals economische steunmaatregelen
voor bedrijven en consumenten. Bij beide crises nam het budgettair saldo van de overheid
sterk af.
- Bij beide crises werd de balans van banken beïnvloed. Tijdens de financiële crisis kregen
banken uitgeleend geld vaak niet terug, waardoor de bezittingen daalden. Ze kochten
daarnaast overheidsobligaties op om de reële beleidsrente te laten zakken en de vraag te
stimuleren. Ook schreven banken als gevolg van de crisis minder leningen uit. Ook tijdens de
pandemie verlaagden banken de reële beleidsrente. Bij beide crises werd aan
onconventioneel beleid gedaan: het opkopen van financial assets om andere rentes dan de
beleidsrente te beïnvloeden. Er geldt in het algemeen een negatief verband tussen de vraag
naar een financial asset en de risk premium: hoe hoger de vraag naar de financial asset, hoe
lager de risk premium. Daarom ging de centrale bank allerlei financial assets aankopen en
, daalde de rente op deze financial assets. Dit leidde tot hogere bestedingen in de economie.
Dergelijke initiatieven van de centrale bank staan bekend onder de noemer van ‘quantitative
easing’ of ‘credit easing’. Ook leenden banken tijdens de coronacrisis geld uit aan bedrijven
als gevolg van steunprogramma’s van de overheid.
- Beide crises leidden tot een verslechtering van de economie. De overheden reageerden
echter sneller en adequater op de pandemie dan op de financiële crisis. Er werd tijdens de
pandemie namelijk veel meer geld in de economie gestopt. In procenten van GDP waren de
overheidsmaatregelen tijdens de coronapandemie veel groter dan tijdens de financiële crisis.
Voordelen en nadelen van de eurozone
De eurozone heeft zowel voordelen als nadelen. De voordelen zijn de volgende:
- De onzekerheid van wisselkoersschommelingen is weg, wat de handel stabiel maakt.
- Prijzen zijn makkelijk te vergelijken en er hoeft geen geld meer te worden omgewisseld. Dit
betekent minder transactiekosten.
- De markt is als het ware groter geworden, waardoor makkelijker schaalvoordelen en
bedrijfsuitbreidingen kunnen plaatsvinden. Hierdoor kunnen de gemiddelde kosten flink
dalen bij uitbreiding van de productie.
De nadelen zijn de volgende:
- Er moet een gemeenschappelijk monetair beleid (één rente) worden gevoerd, hoewel de
economische prestaties en situaties van land tot land verschillen.
- Landen hebben vanwege de euro geen wisselkoersinstrument meer. Door het laten
appreciëren of depreciëren van de eigen valuta kon de handelsbalans worden beïnvloed.
Niet alle overheden in de EU hebben dezelfde kredietwaardigheid. Government bonds
(overheidsobligaties) hebben in sommige landen een hogere rente. Dat betekent dat de
kredietwaardigheid van die overheden lager is. Als beleggers een hoger risico lopen, eisen ze
een hogere risicopremie.
Hoofdstuk 2. A tour of the book
Hedonic pricing
De focusbox over computers in hoofdstuk 2 laat de methode van de hedonische prijzen zien.
Deze methode beschouwt de kenmerken die in de goederen zitten. We catalogeren
goederen dus naar de kenmerken die erin zitten. Een telefoon bekijken we bijvoorbeeld als
een set van karakteristieken/technologische eigenschappen die aan het product verbonden
zijn. Heeft een telefoon bijvoorbeeld de mogelijkheid tot 5G, wat is de kwaliteit, de
helderheid, de snelheid en de opslagruimte? Vooral bij producten waarbij veel
technologische vooruitgang plaatsvindt, is de methode van hedonic pricing van belang.
Wanneer er dan sprake is van een kwaliteitsverbetering, dan is er eigenlijk sprake van een
prijsdaling wanneer de werkelijke prijs van het goed gelijk is gebleven.
Gross Domestic Product (GDP)
Professor: Jacques Vanneste
Inhoudsopgave
Introductie..................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1. A tour of the world.................................................................................................................... 3
Overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en de pandemie (examenvraag)..............................3
Voordelen en nadelen van de eurozone...............................................................................................................4
Hoofdstuk 2. A tour of the book..................................................................................................................... 4
Hedonic pricing.....................................................................................................................................................4
Gross Domestic Product (GDP).............................................................................................................................4
Manieren om het GDP te berekenen..............................................................................................................5
Groei van de economie....................................................................................................................................5
Beperkingen van het GDP................................................................................................................................6
Werkloosheid........................................................................................................................................................6
Leading en lagging indicators..............................................................................................................................6
De GDP deflator en de CPI....................................................................................................................................7
Inflatie..................................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 3. The goods market..................................................................................................................... 9
De spaarparadox (the paradox of saving)..........................................................................................................10
Hoofdstuk 4. Financial markets.................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 5. Goods and financial markets: The IS-LM model........................................................................13
Hoofdstuk 6. Financial markets II: The extended IS-LM model......................................................................13
Soorten rente/interest........................................................................................................................................13
De balans van een bank en de capital ratio en leverage ratio...........................................................................14
Casus: de financiële crisis: ontstaan, oorzaken en macro-economische gevolgen............................................15
Beleidsmaatregelen naar aanleiding van de financiële crisis (examenvraag)...............................................16
Hoofdstuk 7. The labour market................................................................................................................... 17
Het WS-PS-model...............................................................................................................................................17
Verschillen vraag-aanbodmodel (micro-economie) en WS-PS-model (macro-economie) (examenvraag).......18
Hoofdstuk 8. The Phillips curve, the natural rate of unemployment, and inflation........................................19
De Phillips-curve.................................................................................................................................................19
Focusbox: Changes in the US natural rate of unemployment since 1990..........................................................20
Focusbox: What explains European unemployment?........................................................................................21
Loonindexatie.....................................................................................................................................................21
Hoofdstuk 9. From the short to the medium run: The IS-LM-PC model..........................................................22
, Hoe kun je een Phillips-curve maken? (examenvraag)......................................................................................22
De Okun-coëfficiënt............................................................................................................................................23
Neutrality of money...........................................................................................................................................23
Verschuivingen in het IS-LM-PC-model..............................................................................................................24
Budgettaire consolidatie en het gevolg voor investeringen (examenvraag).....................................................24
Hoofdstuk 11. The facts of growth................................................................................................................ 25
Focusbox: The construction of PPP numbers.....................................................................................................26
Focusbox: Does money buy happiness?.............................................................................................................26
De productiefunctie............................................................................................................................................26
Hoofdstuk 12. Saving, capital accumulation and output................................................................................27
Afleiding van het steady-state-evenwicht..........................................................................................................27
Kritiek op het model (examenvraag)..................................................................................................................28
De saving rate....................................................................................................................................................28
Foxusbox: Social security, saving and capital accumulation in the United States.............................................29
De productiefunctie met human capital............................................................................................................30
Hoofdstuk 13. Technological progress and growth........................................................................................ 31
De productiefunctie met technologische vooruitgang.......................................................................................31
Research & Development (R&D) door bedrijven en technologische groei.........................................................32
Focusbox: The importance of institutions: North Korea and South Korea.........................................................33
Het Solow-residu................................................................................................................................................33
Hoofdstuk 14. The challenges of growth....................................................................................................... 33
Hoofdstuk 18. Openness in goods and financial markets..............................................................................34
Focusbox: Can exports exceed GDP?..................................................................................................................35
Wisselkoersen: nominaal, reëel en multilateraal...............................................................................................35
De betalingsbalans.............................................................................................................................................35
Focusbox: GDP versus GNP: The example of Kuwait..........................................................................................36
Focusbox: Buying Brazilian (or Greek) bonds.....................................................................................................36
Hoofdstuk 19. The goods market in an open economy..................................................................................37
Verschuivingen in het grafisch model van de open economie...........................................................................37
Focusbox: The disappearance of the current account deficit in Greece: good news or bad news?..................38
Hoofdstuk 20. Output, the interest rate and the exchange rate....................................................................38
Focusbox: Monetary contraction and fiscal expansion: The United States in the early 1980s..........................38
Focusbox: US trade deficits and Trump administration trade tariffs.................................................................39
Focusbox: German reunification, interest rates and the EMS...........................................................................39
Focusbox: The 1992 EMS crisis...........................................................................................................................39
Hoofdstuk 21. Exchange rate regimes........................................................................................................... 39
, De uncovered interest parity relation (UIP relation)..........................................................................................40
Vaste wisselkoersen versus flexibele wisselkoersen..........................................................................................40
Hoofdstuk 22. Should policymakers be restrained?......................................................................................41
Hoofdstuk 23. Fiscal policy: a summing up.................................................................................................... 42
Het rentesneeuwbaleffect (examenvraag)........................................................................................................42
Hoofdstuk 24. Monetary policy: a summing up.............................................................................................43
Kosten en voordelen van inflatie........................................................................................................................44
Macroprudential tools (examenvraag)..............................................................................................................44
Te kennen macro-economen........................................................................................................................ 45
Verbandenschema met oorzaak-gevolgrelaties............................................................................................46
Introductie
Het examen bestaat uit multiplechoicevragen en open vragen. Zowel het deel van de
multiplechoicevragen als dat van de open vragen staat op 10 punten. Bij de
multiplechoicevragen is er altijd maar één antwoord juist. Er zijn zowel theorievragen als
oefeningenvragen, en deze kunnen zowel terugkomen als open en als gesloten vragen.
Hoofdstuk 1. A tour of the world
Overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en
de pandemie (examenvraag)
De overeenkomsten en verschillen tussen de financiële crisis en de pandemie:
- De aard van de crisis en de maatregelen. Bij de financiële crisis werden er vooral financiële
maatregelen genomen door overheden. Bij de coronapandemie was er geen financiële crisis,
en werden vooral budgettaire maatregelen genomen, zoals economische steunmaatregelen
voor bedrijven en consumenten. Bij beide crises nam het budgettair saldo van de overheid
sterk af.
- Bij beide crises werd de balans van banken beïnvloed. Tijdens de financiële crisis kregen
banken uitgeleend geld vaak niet terug, waardoor de bezittingen daalden. Ze kochten
daarnaast overheidsobligaties op om de reële beleidsrente te laten zakken en de vraag te
stimuleren. Ook schreven banken als gevolg van de crisis minder leningen uit. Ook tijdens de
pandemie verlaagden banken de reële beleidsrente. Bij beide crises werd aan
onconventioneel beleid gedaan: het opkopen van financial assets om andere rentes dan de
beleidsrente te beïnvloeden. Er geldt in het algemeen een negatief verband tussen de vraag
naar een financial asset en de risk premium: hoe hoger de vraag naar de financial asset, hoe
lager de risk premium. Daarom ging de centrale bank allerlei financial assets aankopen en
, daalde de rente op deze financial assets. Dit leidde tot hogere bestedingen in de economie.
Dergelijke initiatieven van de centrale bank staan bekend onder de noemer van ‘quantitative
easing’ of ‘credit easing’. Ook leenden banken tijdens de coronacrisis geld uit aan bedrijven
als gevolg van steunprogramma’s van de overheid.
- Beide crises leidden tot een verslechtering van de economie. De overheden reageerden
echter sneller en adequater op de pandemie dan op de financiële crisis. Er werd tijdens de
pandemie namelijk veel meer geld in de economie gestopt. In procenten van GDP waren de
overheidsmaatregelen tijdens de coronapandemie veel groter dan tijdens de financiële crisis.
Voordelen en nadelen van de eurozone
De eurozone heeft zowel voordelen als nadelen. De voordelen zijn de volgende:
- De onzekerheid van wisselkoersschommelingen is weg, wat de handel stabiel maakt.
- Prijzen zijn makkelijk te vergelijken en er hoeft geen geld meer te worden omgewisseld. Dit
betekent minder transactiekosten.
- De markt is als het ware groter geworden, waardoor makkelijker schaalvoordelen en
bedrijfsuitbreidingen kunnen plaatsvinden. Hierdoor kunnen de gemiddelde kosten flink
dalen bij uitbreiding van de productie.
De nadelen zijn de volgende:
- Er moet een gemeenschappelijk monetair beleid (één rente) worden gevoerd, hoewel de
economische prestaties en situaties van land tot land verschillen.
- Landen hebben vanwege de euro geen wisselkoersinstrument meer. Door het laten
appreciëren of depreciëren van de eigen valuta kon de handelsbalans worden beïnvloed.
Niet alle overheden in de EU hebben dezelfde kredietwaardigheid. Government bonds
(overheidsobligaties) hebben in sommige landen een hogere rente. Dat betekent dat de
kredietwaardigheid van die overheden lager is. Als beleggers een hoger risico lopen, eisen ze
een hogere risicopremie.
Hoofdstuk 2. A tour of the book
Hedonic pricing
De focusbox over computers in hoofdstuk 2 laat de methode van de hedonische prijzen zien.
Deze methode beschouwt de kenmerken die in de goederen zitten. We catalogeren
goederen dus naar de kenmerken die erin zitten. Een telefoon bekijken we bijvoorbeeld als
een set van karakteristieken/technologische eigenschappen die aan het product verbonden
zijn. Heeft een telefoon bijvoorbeeld de mogelijkheid tot 5G, wat is de kwaliteit, de
helderheid, de snelheid en de opslagruimte? Vooral bij producten waarbij veel
technologische vooruitgang plaatsvindt, is de methode van hedonic pricing van belang.
Wanneer er dan sprake is van een kwaliteitsverbetering, dan is er eigenlijk sprake van een
prijsdaling wanneer de werkelijke prijs van het goed gelijk is gebleven.
Gross Domestic Product (GDP)
