Samenvatting Staatsrecht - Stappenplan probleem 5

Stappenplan probleem 5 – Staatsrecht.

Welke bevoegdheden heeft de burgemeester m.b.t. de openbare orde? (vraag 1)

Stap 1  Taken van de burgemeester (art. 170 e.v. Gemeentewet).
Behalve voorzitter en lid van het college van B&W en raadsvoorzitter is de burgemeester ook
zelf een bestuursorgaan van de gemeente.

Stap 2  Definitie ‘openbare orde’:
‘Openbare orde’ is het niveau van rust (en regelconform gedrag) in de zin van ‘normale gang
van zaken’ in het voor publiek toegankelijke domein (ruimte en gebouwen), ofwel het
openbare gemeenschapsleven.

De gemeentelijke ambten kunnen door lokale regelgeving, besluitvorming en beleid in hoge
mate bepalen wat in het lokale publieke domein het gewenste niveau van rust (‘de openbare
orde’) is en wanneer sprake is van (ernstige vrees voor) een verstoring van die openbare
orde.

Handhaving van de openbare orde door de burgemeester omvat de zorg voor en de plicht
tot het feitelijk bewaren en herstellen van de lokale openbare orde en de zorg voor de
naleving van regels bij niet-naleving waarvan de orde en rust in het lokale openbare leven
worden verstoord.

Stap 2a  Verschil (openbare-)ordehandhaving en strafrechtelijke handhaving:
Strafrechtelijke handhaving is primair gericht op opsporing, vervolging en bestraffing van
strafbare feiten.

Stap 3  Definitie ‘verstoring’:
Van verstoring is volgens de Hoge Raad sprake in geval van een aantasting van enige
betekenis van de normale gang van zaken in of aan de openbare ruimte. Onder
omstandigheden kan de orde ook verstoord worden zonder dat wettelijke normen zijn
geschonden (uitzonderingsgevallen).

Stap 4  Herstel of behoud van de openbare orde: reparatoire, bestuurlijke maatregelen:
1. De regels die de orde en rust in de gemeente waarborgen zullen primair door de
wetgever (artikel 81 Gw) en gemeenteraad (artikel 127 Gw jo artikel 147 en 149
Gemeentewet) worden vastgesteld.
2. Nadere regelgeving door het college en bestuurscommissies is mogelijk (artikel 156
Gemeentewet). Daarnaast kan de burgemeester noodverordeningen afkondigen
(artikel 176 Gemeentewet).

Ordehandhaving omvat tevens de taak een preventiebeleid te ontwikkelen. Bij de
burgemeester rust de algemene zorg voor preventie van criminaliteit die invloed heeft op de
orde en rust in de gemeentelijke samenleving.

, Stap 5  Art. 172 Gemeentewet: handhaving openbare orde.
 Lid 1:
o Bevat een relatieve competentiebepaling: de burgemeester wordt met
uitsluiting van andere gemeentelijke bestuursorganen aangewezen voor het
feitelijk bewaren en handhaven van de openbare orde.
o Omvat tevens de taakopdracht de ontwikkeling van het beleid daarover, incl.
een beleid om ordeverstoringen te voorkomen (generaal preventiebeleid).

 Lid 2:
o Handhaving van de openbare orde in normale situaties. Het gaat om een
‘lichte’ bevelsbevoegdheid die geen regelgeving opzij kan zetten. Het moet
gaan om overtreding van wettelijke voorschriften.

 Lid 3:
o Het gaat hierbij om een wellicht enigszins uit de hand gelopen verstoring van
de openbare orde of ernstige vrees daarvoor (dus geen lokale noodtoestand).
o Het zijn externe bevelen: burgers en bedrijven zijn beoogde adressanten.
o Alleen gebruiken indien er geen APV is! Ook als de APV niet ver strekt, heeft
de APV o.g.v. het subsidiariteitsbeginsel voorrang. Dus dit artikel alleen
gebruiken bij (dreigende) acute ordeverstoringen.
o Voorwaarden (Gebiedsverbod):
 Proportionaliteit;
 Subsidiariteit;
 Mag niet afwijken van wettelijke voorschriften (=geldend recht);
 Bewegingsvrijheid (art. 2 protocol 4 EVRM) kan wel beperkt
worden.
 Verstoring van de openbare orde of ernstige vrees daarvoor.

Stap 6  Art. 172a en 172b Gemeentewet: gebiedsverbod (minderjarige)  Voetbalwet.
 Bestaat ter bestrijding van voetbalvandalisme en ernstige overlast (Wet MBVEO).
 Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen ‘ernstige’ en ‘gewone’ verstoring van
de openbare orde.
o Ernstige verstoring: hierbij wordt niet de eis gesteld dat de overlastpleger
‘herhaaldelijk’ de openbare orde heeft verstoord, dan wel daarbij een
leidende rol heeft gehad.
 Als handelen een misdrijf oplevert.
o Gewone verstoring: hierbij wordt die eis wel gesteld.
 Als handelen geen strafbaar feit of slechts een overtreding oplevert.
o Brouwer en Schilder zijn van opvatting dat die grens kan worden getrokken bij
de strafrechtelijke kwalificatie die aan het orde verstorende handelen kan
worden gegeven.

 Art. 172a Gemeentewet voorziet in een gebiedsverbod, groepsverbod en een
meldingsplicht.
o Gebieds- en groepsverboden kunnen ook opgelegd worden door een APV, dit
is dus in beginsel geen beperking op een Grondwet.