Recht
1
,Samenvatting – Recht – Blok 1
Les 1
Introductie
• Recht
- Het geheel van overheidsregels dat in de samenleving geldt.
Doelen:
- Ordenen van de samenleving.
- Zorgen voor een rechtvaardige oplossing bij conflicten.
• Checks and Balances: Rechter
Politie/OM Advocaat
• Rechterlijke macht:
- In Nederland zijn er elf rechtbanken, vier gerechtshoven en er is één
Hoge Raad.
• Publiekrecht:
- Rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
• Privaatrecht:
- Rechtsverhouding van burgers onderling.
• Materieel recht:
- Regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen
burgers onderling, tussen burgers en de overheid én tussen
overheden onderling.
• Formeel recht:
- Procesrecht.
• Jurisprudentie:
- Rechterlijke uitspraken.
- Scheiding van de machten (Trias Politica)
- Een rechterlijke uitspraak bindt alleen de procespartijen.
• Legaliteitsbeginsel: ‘Nulla poena sine lege’. Geen feit is strafbaar dan uit
kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
• Gewoonte:
-
Herhaling van feiten in gelijksoortige verhoudingen.
-
De handelingen zijn een gevolg van de overtuiging dat iemand zo
behoort te doen als hij doet.
- Afwijking van de gewoonte wordt als onbehoorlijk ervaren in de
betrokken kring van personen.
- Gewoonte is een belangrijke bron in het internationaal recht: Opinio
Iuris (gemeenschappelijke rechtsovertuiging).
- Gewoonte niet in het strafrecht: Legaliteitsbeginsel.
• Rechtssubjecten: Natuurlijke personen en rechtspersonen
• Rechtsobjecten: Goederen, jurisprudentie en een dier.
• Rechtsbronnen: De wet, gewoonte, jurisprudentie en verdragen.
2
, • Wet:
- In formele zin: Ieder gezamenlijk besluit van de regering en Staten-
Generaal dat volgens een bepaalde procedure tot stand is gekomen.
- In materiële zin: Iedere naar buiten werkende, algemene, burgers
bindende regeling, uitgaande van een overheidsorgaan, dat zijn
bevoegdheid daartoe direct ontleent aan een wet in formele zin.
• Verdragen: Internationale overeenkomst tussen staten.
- Bilateraal: tussen twee staten.
- Multilateraal: Tussen meerdere staten.
- Gemengd: Tussen staten en internationale organisatie(s).
3
1
,Samenvatting – Recht – Blok 1
Les 1
Introductie
• Recht
- Het geheel van overheidsregels dat in de samenleving geldt.
Doelen:
- Ordenen van de samenleving.
- Zorgen voor een rechtvaardige oplossing bij conflicten.
• Checks and Balances: Rechter
Politie/OM Advocaat
• Rechterlijke macht:
- In Nederland zijn er elf rechtbanken, vier gerechtshoven en er is één
Hoge Raad.
• Publiekrecht:
- Rechtsverhouding tussen overheid en burgers.
• Privaatrecht:
- Rechtsverhouding van burgers onderling.
• Materieel recht:
- Regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen
burgers onderling, tussen burgers en de overheid én tussen
overheden onderling.
• Formeel recht:
- Procesrecht.
• Jurisprudentie:
- Rechterlijke uitspraken.
- Scheiding van de machten (Trias Politica)
- Een rechterlijke uitspraak bindt alleen de procespartijen.
• Legaliteitsbeginsel: ‘Nulla poena sine lege’. Geen feit is strafbaar dan uit
kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
• Gewoonte:
-
Herhaling van feiten in gelijksoortige verhoudingen.
-
De handelingen zijn een gevolg van de overtuiging dat iemand zo
behoort te doen als hij doet.
- Afwijking van de gewoonte wordt als onbehoorlijk ervaren in de
betrokken kring van personen.
- Gewoonte is een belangrijke bron in het internationaal recht: Opinio
Iuris (gemeenschappelijke rechtsovertuiging).
- Gewoonte niet in het strafrecht: Legaliteitsbeginsel.
• Rechtssubjecten: Natuurlijke personen en rechtspersonen
• Rechtsobjecten: Goederen, jurisprudentie en een dier.
• Rechtsbronnen: De wet, gewoonte, jurisprudentie en verdragen.
2
, • Wet:
- In formele zin: Ieder gezamenlijk besluit van de regering en Staten-
Generaal dat volgens een bepaalde procedure tot stand is gekomen.
- In materiële zin: Iedere naar buiten werkende, algemene, burgers
bindende regeling, uitgaande van een overheidsorgaan, dat zijn
bevoegdheid daartoe direct ontleent aan een wet in formele zin.
• Verdragen: Internationale overeenkomst tussen staten.
- Bilateraal: tussen twee staten.
- Multilateraal: Tussen meerdere staten.
- Gemengd: Tussen staten en internationale organisatie(s).
3
