Inhoud
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en Hugo Peeters).................................................2
Z | AVV/I | Hoe schrijf je een probleemformulering?.........................................................................2
Z | AVV/I | Reading 1 on Discourse Analysis.......................................................................................3
Z | AVV/I | Expert video: When and why should you use critical discourse analysis?.........................6
Z | AVV/I | Reading 2 on Critical Discourse Analysis...........................................................................6
Z | AVV/I | Expert videos: How would a researcher use critical discourse analysis?...........................7
AVV/I | C1 | Discoursanalyse..................................................................................................................7
AVV/I | BW1 | Discoursanalyse | VOBA................................................................................................11
AVV/I | BW2 | Omgaan met rechtspraak, regelgeving en literatuur.....................................................12
AVV/I | BW3 | Kwaliteitscriteria en ethiek | VOBA...............................................................................19
Z | AVV/I | Een keuze tussen verschillende analyse strategieën...........................................................24
Z | AVV/I | Wat is abductieve analyse?.................................................................................................27
AVV/I | C2 | Responsiecollege..............................................................................................................28
AVV/I | BW4 | Werkgroepmodule het leggen van een abductieve puzzel | VOBA...............................29
,K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en
Hugo Peeters)
Voorbeelden onderzoeksvragen over jeugdzorg/GGZ:
- Hoe motiveren medewerkers in de Jeugdzorg een uithuisplaatsing en welke dilemma’s
ondervinden zij hierbij?
- Hoe kunnen gemeenten participatie van jongeren in de besluitvorming over jeugd-GGZ
bevorderen?
- Welke obstakels ervaren zorgverleners in een begeleid wonen-instelling bij het stimuleren van
zelfredzaamheid van jongeren?
- Hoe ervaren medewerkers van de Jeugdbescherming het samenwerken met
ervaringsdeskundigen?
- Hoe ervaren jongeren in de Jeugdzorg binnen hun behandeltraject ‘eigen regie’?
Voorbeelden onderzoeksvragen sociaal domein breed:
- Hoe evalueren medewerkers van wijkteams de decentralisatie van taken die sinds 2015 heeft
plaatsgevonden?
- Hoe ervaren mensen met een eetstoornis de (in)formele ondersteuning bij re-integratie?
- Wat motiveert jongeren tussen de 15 en 25 om mantelzorg te verlenen?
- Hoe geven professionals in het verpleeghuis invulling aan eigen regie voor ouderen?
- Hoe ervaren cliënten met een licht verstandelijke beperking het ondersteuningsaanbod in
Rotterdam-Zuid?
Wie: jongeren, mantelzorgers, cliënten, wijkbewoners, professionals, managers, beleidsmakers
Waar: sociaal domein: jeugdzorg, GGZ-instellingen, wijkteams, thuiszorg, verpleeghuiszorg,
vrijwilligersorganisaties, woningbouw, onderwijs, schuldhulpverlening, jongerenwerk, etc.
Wat: integrale samenwerking, preventie, maatwerk, eigen regie, etc.
Z | AVV/I | Hoe schrijf je een probleemformulering?
De Ervaringen van Jongeren met Psychiatrische Stoornissen in de Jeugd-GGZ: Een Kwalitatief
Onderzoek
1. Situering: De jeugd-GGZ heeft een belangrijke taak bij het bieden van ondersteuning aan
jongeren met psychiatrische stoornissen. Dit kwalitatieve onderzoek onderzoekt de
ervaringen van jongeren die gebruik maken van jeugd-GGZ diensten. Hierbij ligt de nadruk op
hun perspectieven op behandeling, stigma, en de op hun dagelijks leven.
2. Onderzoeksdoel: inzicht krijgen in de ervaringen van jongeren met psychiatrische stoornissen
in de jeugd-GGZ.
3. Hoofdvraag: Hoe ervaren jongeren met psychiatrische stoornissen de dienstverlening en
ondersteuning in de jeugd-GGZ?
4. Deelvragen:
- Wat zijn de percepties van jongeren met psychiatrische stoornissen over de kwaliteit en
effectiviteit van de behandelingen die zij ontvangen in de jeugd-GGZ?
- Hoe ervaren jongeren met psychiatrische stoornissen stigma de jeugd-GGZ?
- Op welke manieren beïnvloeden psychiatrische stoornissen het dagelijks leven en
functioneren van jongeren (relaties, schoolprestaties, zelfbeeld, etc.)?
2
, - Welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de jeugd-GGZ om beter tegemoet te
komen aan de behoeften en ervaringen van jongeren met psychiatrische stoornissen?
Z | AVV/I | Reading 1 on Discourse Analysis
Discours = een bepaalde manier van praten over een onderwerp. Hierbij denken we aan gedeelde en
collectieve manieren van praten die aanwezig zijn in de publieke arena. Een invloedrijke manier om
vandaag de dag over het hoger onderwijs te spreken is bijvoorbeeld het gebruik van een
economische taal: een diploma wordt gepresenteerd als een middel om je voor te bereiden op de
arbeidsmarkt; faculteitsleden worden beoordeeld op output; kennis en leren worden alleen
waardevol in de mate dat ze kunnen worden toegepast op een probleem of een baan, enz. De
opkomst van deze economische omkadering van het hoger onderwijs is een hedendaags fenomeen
dat iets te maken heeft met politieke en economische veranderingen in onze samenleving.
Hansen en Machin definiëren discoursen als ‘wereldmodellen’ die ‘bepaalde sociale waarden en
ideeën projecteren en op hun beurt bijdragen aan de (re)productie van het sociale leven’ (2008, p.
780).
Lupton legt uit dat een discours “een groep ideeën of een denkpatroon met patronen is die zowel in
tekstuele als verbale communicatie kunnen worden geïdentificeerd en in bredere sociale structuren
kunnen worden gelokaliseerd” (1992, p. 145).
Discoursen zijn intrinsiek verbonden met sociale structuren – de instellingen en praktijken die de
infrastructuur van het sociale leven vormen. Bij het uitvoeren van een kritische discoursanalyse
proberen we dus aan te tonen welke denkwijzen aanwezig zijn, en hoe deze worden gearticuleerd, in
een tekst. Met andere woorden: we zoeken naar sporen van een discours dat buiten de tekst zelf ligt.
Voor onderzoekers die gebruik maken van CDA gaat de analyse van wat er gezegd wordt altijd
gepaard met een reflectie op wat er tot zwijgen wordt gebracht. Bovendien zou je in een CDA
voortdurend de relatie tussen dit economische kader en de bredere politieke en economische
veranderingen in de sociale wereld in twijfel trekken. Dit brengt ons bij de tweede grote barrière bij
het uitvoeren van een CDA: een dergelijke analyse vereist dat je diepgaande kennis hebt van het
onderwerp dat wordt onderzocht – inclusief de geschiedenis, de huidige ontwikkelingen, enz. Om de
economische benadering van het hoger onderwijs te analyseren, is een moet de historische
processen en de hedendaagse krachten begrijpen die universiteiten vandaag de dag beïnvloeden.
Voordat we ingaan op CDA als methode, willen we graag dat je de benodigde literatuur leest en de
vraag beantwoordt: 'Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de verschillende
benaderingen van discoursanalyse die in de teksten worden besproken?'
1. Van den Berg. (2004). Discoursanalyse. Kwalon, 9(2), 29-39.
Kenmerk van Discoursanalyse: het object en de manier waarop dat benaderd wordt. Het gaat over
taal in de ruime zin van het wordt. Het betreft geschreven tekst en beelden, dus alles wat als
betekenisdrager functioneert en een rol speelt in alledaagse communicatie (gesprekken en
massamedia).
Discoursanalyse wijkt af van de gebruikelijke benadering waarbij taal wordt gezien als een middel om
informatie over te dragen over de (sociale) werkelijkheid (referentiële functie) of over opvattingen en
gevoelens van de spreker over die werkelijkheid (expressieve functie). Het uitgangspunt bij
discoursanalyse is dat taal een eigen werkelijkheid vormt en benaderd moet worden als sociaal
gedrag. Taal is in deze visie niet een afgeleide van een ‘andere’ werkelijkheid.
3
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en Hugo Peeters).................................................2
Z | AVV/I | Hoe schrijf je een probleemformulering?.........................................................................2
Z | AVV/I | Reading 1 on Discourse Analysis.......................................................................................3
Z | AVV/I | Expert video: When and why should you use critical discourse analysis?.........................6
Z | AVV/I | Reading 2 on Critical Discourse Analysis...........................................................................6
Z | AVV/I | Expert videos: How would a researcher use critical discourse analysis?...........................7
AVV/I | C1 | Discoursanalyse..................................................................................................................7
AVV/I | BW1 | Discoursanalyse | VOBA................................................................................................11
AVV/I | BW2 | Omgaan met rechtspraak, regelgeving en literatuur.....................................................12
AVV/I | BW3 | Kwaliteitscriteria en ethiek | VOBA...............................................................................19
Z | AVV/I | Een keuze tussen verschillende analyse strategieën...........................................................24
Z | AVV/I | Wat is abductieve analyse?.................................................................................................27
AVV/I | C2 | Responsiecollege..............................................................................................................28
AVV/I | BW4 | Werkgroepmodule het leggen van een abductieve puzzel | VOBA...............................29
,K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en
Hugo Peeters)
Voorbeelden onderzoeksvragen over jeugdzorg/GGZ:
- Hoe motiveren medewerkers in de Jeugdzorg een uithuisplaatsing en welke dilemma’s
ondervinden zij hierbij?
- Hoe kunnen gemeenten participatie van jongeren in de besluitvorming over jeugd-GGZ
bevorderen?
- Welke obstakels ervaren zorgverleners in een begeleid wonen-instelling bij het stimuleren van
zelfredzaamheid van jongeren?
- Hoe ervaren medewerkers van de Jeugdbescherming het samenwerken met
ervaringsdeskundigen?
- Hoe ervaren jongeren in de Jeugdzorg binnen hun behandeltraject ‘eigen regie’?
Voorbeelden onderzoeksvragen sociaal domein breed:
- Hoe evalueren medewerkers van wijkteams de decentralisatie van taken die sinds 2015 heeft
plaatsgevonden?
- Hoe ervaren mensen met een eetstoornis de (in)formele ondersteuning bij re-integratie?
- Wat motiveert jongeren tussen de 15 en 25 om mantelzorg te verlenen?
- Hoe geven professionals in het verpleeghuis invulling aan eigen regie voor ouderen?
- Hoe ervaren cliënten met een licht verstandelijke beperking het ondersteuningsaanbod in
Rotterdam-Zuid?
Wie: jongeren, mantelzorgers, cliënten, wijkbewoners, professionals, managers, beleidsmakers
Waar: sociaal domein: jeugdzorg, GGZ-instellingen, wijkteams, thuiszorg, verpleeghuiszorg,
vrijwilligersorganisaties, woningbouw, onderwijs, schuldhulpverlening, jongerenwerk, etc.
Wat: integrale samenwerking, preventie, maatwerk, eigen regie, etc.
Z | AVV/I | Hoe schrijf je een probleemformulering?
De Ervaringen van Jongeren met Psychiatrische Stoornissen in de Jeugd-GGZ: Een Kwalitatief
Onderzoek
1. Situering: De jeugd-GGZ heeft een belangrijke taak bij het bieden van ondersteuning aan
jongeren met psychiatrische stoornissen. Dit kwalitatieve onderzoek onderzoekt de
ervaringen van jongeren die gebruik maken van jeugd-GGZ diensten. Hierbij ligt de nadruk op
hun perspectieven op behandeling, stigma, en de op hun dagelijks leven.
2. Onderzoeksdoel: inzicht krijgen in de ervaringen van jongeren met psychiatrische stoornissen
in de jeugd-GGZ.
3. Hoofdvraag: Hoe ervaren jongeren met psychiatrische stoornissen de dienstverlening en
ondersteuning in de jeugd-GGZ?
4. Deelvragen:
- Wat zijn de percepties van jongeren met psychiatrische stoornissen over de kwaliteit en
effectiviteit van de behandelingen die zij ontvangen in de jeugd-GGZ?
- Hoe ervaren jongeren met psychiatrische stoornissen stigma de jeugd-GGZ?
- Op welke manieren beïnvloeden psychiatrische stoornissen het dagelijks leven en
functioneren van jongeren (relaties, schoolprestaties, zelfbeeld, etc.)?
2
, - Welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de jeugd-GGZ om beter tegemoet te
komen aan de behoeften en ervaringen van jongeren met psychiatrische stoornissen?
Z | AVV/I | Reading 1 on Discourse Analysis
Discours = een bepaalde manier van praten over een onderwerp. Hierbij denken we aan gedeelde en
collectieve manieren van praten die aanwezig zijn in de publieke arena. Een invloedrijke manier om
vandaag de dag over het hoger onderwijs te spreken is bijvoorbeeld het gebruik van een
economische taal: een diploma wordt gepresenteerd als een middel om je voor te bereiden op de
arbeidsmarkt; faculteitsleden worden beoordeeld op output; kennis en leren worden alleen
waardevol in de mate dat ze kunnen worden toegepast op een probleem of een baan, enz. De
opkomst van deze economische omkadering van het hoger onderwijs is een hedendaags fenomeen
dat iets te maken heeft met politieke en economische veranderingen in onze samenleving.
Hansen en Machin definiëren discoursen als ‘wereldmodellen’ die ‘bepaalde sociale waarden en
ideeën projecteren en op hun beurt bijdragen aan de (re)productie van het sociale leven’ (2008, p.
780).
Lupton legt uit dat een discours “een groep ideeën of een denkpatroon met patronen is die zowel in
tekstuele als verbale communicatie kunnen worden geïdentificeerd en in bredere sociale structuren
kunnen worden gelokaliseerd” (1992, p. 145).
Discoursen zijn intrinsiek verbonden met sociale structuren – de instellingen en praktijken die de
infrastructuur van het sociale leven vormen. Bij het uitvoeren van een kritische discoursanalyse
proberen we dus aan te tonen welke denkwijzen aanwezig zijn, en hoe deze worden gearticuleerd, in
een tekst. Met andere woorden: we zoeken naar sporen van een discours dat buiten de tekst zelf ligt.
Voor onderzoekers die gebruik maken van CDA gaat de analyse van wat er gezegd wordt altijd
gepaard met een reflectie op wat er tot zwijgen wordt gebracht. Bovendien zou je in een CDA
voortdurend de relatie tussen dit economische kader en de bredere politieke en economische
veranderingen in de sociale wereld in twijfel trekken. Dit brengt ons bij de tweede grote barrière bij
het uitvoeren van een CDA: een dergelijke analyse vereist dat je diepgaande kennis hebt van het
onderwerp dat wordt onderzocht – inclusief de geschiedenis, de huidige ontwikkelingen, enz. Om de
economische benadering van het hoger onderwijs te analyseren, is een moet de historische
processen en de hedendaagse krachten begrijpen die universiteiten vandaag de dag beïnvloeden.
Voordat we ingaan op CDA als methode, willen we graag dat je de benodigde literatuur leest en de
vraag beantwoordt: 'Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de verschillende
benaderingen van discoursanalyse die in de teksten worden besproken?'
1. Van den Berg. (2004). Discoursanalyse. Kwalon, 9(2), 29-39.
Kenmerk van Discoursanalyse: het object en de manier waarop dat benaderd wordt. Het gaat over
taal in de ruime zin van het wordt. Het betreft geschreven tekst en beelden, dus alles wat als
betekenisdrager functioneert en een rol speelt in alledaagse communicatie (gesprekken en
massamedia).
Discoursanalyse wijkt af van de gebruikelijke benadering waarbij taal wordt gezien als een middel om
informatie over te dragen over de (sociale) werkelijkheid (referentiële functie) of over opvattingen en
gevoelens van de spreker over die werkelijkheid (expressieve functie). Het uitgangspunt bij
discoursanalyse is dat taal een eigen werkelijkheid vormt en benaderd moet worden als sociaal
gedrag. Taal is in deze visie niet een afgeleide van een ‘andere’ werkelijkheid.
3
