Samenvatting Hoorcolleges en Artikels Politiek en Samenleving / P&M ISW/ASW UvA

Hoorcolleges en artikels Politiek en Maatschappij

Hoorcollege 1 Inleiding
Definities Politiek:
 Politiek is de gezaghebbende toedeling van waarden → Easton
 Politiek gaat over wie wat wanneer krijgt → Lasswell
 Politiek is een mengvorm van conflict en samenwerking. Samenwerking is liefde, conflict is
oorlog en politiek zit er tussenin → Laver
 Politiek gaat om het verzoenen van verschillende belangen en sluiten van compromissen →
Crick
 Politiek is de kunst van het besturen → Bismarck
 Politiek is een proces waarbij een groep mensen, wiens meningen of belangen aanvankelijk
uiteenlopen, tot collectieve beslissingen komen die over het algemeen worden aanvaard als
bindend voor de groep en worden afgedwongen als gemeenschappelijk beleid → Miller

De definitie van Miller wordt gezien als de beste vanwege 3 elementen:
1. Collectieve activiteit waarbij groepen mensen die samenleven ook samen beslissingen
moeten nemen.
2. Verschillende gezichtspunten waardoor de politiek nodig is.
3. Gezaghebbend beleid waar er door de leden van de groep wordt erkend dat beslissingen
goed zijn en afgedwongen kunnen worden, desnoods met geweld.

Verschillende benadering/definities politiek:
 Traditionele visie/ enge definitie → politiek gaat over alles dat met instituties van de staat te
maken heeft en wat politici doen.
 Modernere visie/ ruime definitie → politiek bestaat ook buiten de grenzen van het politieke
systeem in de publieke ruimte. Je moet verder kijken dan alleen naar politici. Er zijn veel
verschillende actoren die van belang zijn om politiek uit te voeren en tot stand komt.
Mensen thuis of andere instituties spelen namelijk ook een belangrijke rol binnen de politiek,
dus je moet buiten de publieke ruimte kijken.

Publieke ruimte = alles wat er met de overheid te maken heeft.

Drie lagen binnen de politiek:
1. Burgers → de mensen die in het politieke systeem wonen
2. Elite → groepen burgers, instituties, politieke partijen en
belangenverenigingen die meer macht hebben op politiek niveau
3. Politiek systeem → belangrijkste politiek systeem is de staat. Oftewel
de instituties, de regels en de procedures die bepalen hoe politieke
beslissingen genomen worden.


Politicologen zijn geïnteresseerd naar wisselwerking tussen deze lagen. Naar de interactie tussen de
drie lagen. Dit wordt vervolgens vergeleken met andere landen of staten, anders zul je het politieke
systeem in een land nooit kunnen begrijpen.

Focus hoorcolleges op PRRP’s → Populistisch radicaal rechtse partijen

, PRRP’s zetten diversiteit centraal en leggen de nadruk op de identiteit van het land, en het belang om
die identiteit te verdedigen. Ze staan vaak negatief tegenover immigratie, de eenwording en de
politieke elites die de belangen van de gewone burger nalaten.

Kernconcepten politicologie:
 Macht
 Gezag
 Staat
 Natie
 Ideologie

Macht = mogelijkheid van de ene actor dat de andere actor iets doet wat hij anders niet gedaan zou
hebben. Macht zit niet in een actor, maar gaat over de relatie tussen twee actoren.

Actor = een individu, organisatie, politieke partij of kan zelfs de staat zijn.

Weber → maakt onderscheid tussen macht en gezag.
Gezag = macht dat als legitiem wordt ervaren.

Drie vormen van gezag (Weber):
 Traditioneel gezag → respect voor traditie en gewoonte (bijv. koningshuis)
 Charismatisch gezag → persoonlijkheid van de machthebber (de relatie tussen de
machthebber en burgers kan ervoor zorgen dat macht als legitiem ervaren wordt)
 Rationeel-legalistisch gezag → respect voor de regels (de macht zit in de institutie)

Ontwikkeling van traditioneel → naar charismatisch → naar rationeel-legalistisch gezag.

Lukes onderzoekt hoe je kunt bepalen welke actor macht heeft over de andere actor, hiervan uit stelt
hij drie dimensies van macht op.

Drie dimensies van macht (Lukes):
1. Eerste dimensie → Wie trekt er aan langste eind bij een conflict? Besluitvorming staat centraal,
degene die erin slaagt om zijn of haar voorkeur te laten prevaleren boven andere voorkeuren
heeft de meeste macht. (dus welke voorkeuren zijn er uiteindelijk uitgevoerd)
2. Tweede dimensie → Wie heeft er controle over de politieke agenda? De agenda-setting staat
hier centraal. Degene die de meeste controle en invloed heeft over wat er wel of niet op de
politieke agenda komt, heeft de meeste macht. (dus ervoor zorgen dat bepaalde
onderwerpen/voorkeuren van andere niet op de agenda komen)
3. Derde dimensie → Wie beïnvloedt de voorkeuren? De ultieme bron van macht is als jij bepaalt
wat mensen denken of welke voorkeuren zij krijgen. Thought control staat hier centraal,
waarbij je ervoor zorgt dat je de voorkeuren van mensen kunt beïnvloeden. (bijv.
propaganda)

Staat = belangrijkste politieke systeem binnen de moderne samenleving

Bij een natuurtoestand zonder politiek zullen alle individuen vrij zijn om te doen wat zij willen. Echter
is voedsel schaars en zullen er conflicten om ontstaan. Sprake van oorlog tegen alle. Leven zal
eenzaam, armoedig, beestachtig en kort zijn. → Om dit op te lossen moeten we ervoor kiezen om een
deel van onze vrijheid in te leveren voor onze veiligheid. Dit kunnen we doen door een sociaal
contract op te stellen, de staat, die de macht heeft en voor veiligheid zal zorgen (Hobbes).
Vijf kerneigenschappen van een staat:
 Legitiem bestuur → een legitiem bestuur die de staat bestuurt