Samenvatting Week 4 RA-3

Week 4 RA-3

HC Hypofyse

Hypofyse
- Functie hypofyse:
o Groeihormoon productie
o Voortplanting; maken testosteron en aansturing menstruele cyclus
o Aansturing stressrespons door cortisol
 Stress komt binnen via de zintuigen > vanuit hersenen wrodt hypofyse
beïnvloed om stressrespons aan te sturen

Functionele anatomie
- De hypofyse is even groot als een koffieboon
o 11x 11x 6 mm
- Hypofyse zit precies midden in je hoofd
o In sella turcica= zadel waar de hypofyse in ligt
o In schedelbasis
o Via de neus kun je rechtstreeks naar de hypofyse toe gaan
- Onderdelen:
o Steel
 Median eminence/ portaalsysteem
 Hypofyse zit hiermee aan onderkant hersenen vast (met name aan
hypothalamus)
o Voorkwab
 Adenohypofyse
o Achterkwab
 Neurohypofyse
- Signalen van boven bepalen wat hypofyse gaat doen, 2 systemen waarmee hypothalamus
signalen geeft naar hypofyse
o Portale systeem; bloedvaten transporteren hormonen door portale systeem vanuit
hypothalamus naar cellen in hypofyse die er op reageren (in voorkwab eindigt
systeem van het bloed)
o Neuronen (axonen); eindigen in hypofyseachterkwab, recht streeks hormonen in
neurohypofyse
- MRI:
o Sagittale T1-opname
 Neurohypofyse
 Bright spot= neurohypofyse
 Soms zie je hier geen aanleg van of op de verkeerde plek
liggen
o Coronale T1-opname
 Zie je de hypofysesteel
 Oogzenuwen kruisen in het chiasma opticum daarbij
 A. Carotis interna; ligt aan zijkant (bij operatie van
hypofysetumor en je maakt hier een bloeding >
waarschijnlijk overlijdt iemand daaraan)
 Sinus sphenoidalis= luchtholte in de schedel
- Ruimte in turkse zadel is beperkt
o Door bot omgeven

, o Bij bot in hypofyse > kan het naar boven groeien > de tumor gaat dan drukken op de
optic chiasma (hierdoor problemen met de visus)
o Lopen ook hersenzenuwen in sinus ?????
 Niet heel snel een probleem hiervan als er iets met de hypofyse gebeurt
 Echter bij een grote bloeding in de hypofyse > kan je in een keer expansie
krijgen van de onderdelen > soms uitval door druk op de hersenzenuw (hele
erge hoofdpijn waarbij oog niet meer opzij gedraaid kan worden)

Hypofysetumor
- Chiasma compressie
o A. Carotis interna aan beiden kanten; normaal ligt hypofyse hiertussen
o Nu zie je het witte (= hypofyse) omhoog groeien > oogzenuwen worden hierdoor
verdrukt
- Bitemporale hemianopsie
o Uitval bij hypofysetumor
o Linkeroog; beeld wat je rechts ziet komt links op het netvlies terecht en andersom
o De signalen die op het netvlies vallen; beeld wat van buiten komt kruis over in
chiasma opticum naar andere zijde net als beeld rechteroog
 Beelden van mediaan op het oog > beelden niet via chiasma opticum
 Beelden van lateraal wel > kruizen over chiasma
o Dus bij tumor die drukt op chiasma opticum > signaal wordt niet meer doorgegeven
 Blikveld wordt versmald (perifeer verlies van zicht)
 Als de tumor nog veel groter worden > kan centraal zicht ook minder worden
(minder scherp zien)

Hypofysevoorkwab
Functies
= deze hormonen worden aangestuurd door de hypofyse door middel van verschillende hormonen
die de hypofyse aanmaakt.
- Cortisol
o ACTH (corticotrophine)
o Signaal uit hypothalamus uit portale systeem= CRH waardoor ACTH afgegeven wordt
door hypofyse
o Bij stress > hoger CRH > stimulatie afgifte ACTH
o ACTH via bloed; werkt in bijnieren waar ACTH-receptor zit
o Bijnier maakt cortisol
- Thyroxine
o Signaal uit hypothalamus= TRH
o Afgegeven via portale systeem naar hypofyse > TSH afgegeven door hypofyse
o TSH via bloed; werkt in de schildklier aan TSH-receptor
o Schildklier gaat meer jodium opnemen/ schildklierhormoon aanmaken (voornamelijk
T4)
- Testosteron/oestrogeen
o Signaal uit hypothalamus= GnRH
o Via portale systeem naar hypofyse
o Vrouw:
 LH= stimuleert de productie van oestradiol
 FSH= stimuleert follikel bij vrouw
 Eindproduct voornamelij oestradiol
o Man:
 LH= zorgen voor testosteronproductie in Leydigcellen

,  FSH= productie spermatocyten in sertolicellen
 Eindproduct vooral testosteron
- IGF-1 (groeifactor)
o Signaal uit hypothalamus= GHRH
o Signaal naar hypofyse voor afgifte groeihormoon
o Doelorgaan van groeihormoon is de lever; levert maakt IGF-1
o IGF-1 gaat naar doelorganen (vooral bij kinderen van belang voor de groei,
receptoren zitten overal maar zeker in bot)
- Prolactine (borstvoeding vrouw)
o Signaal uit hypothalamus= dopamine
o Dopamine is in tegenstelling tot bovenstaande hormonen een remmer
o Hoog dopamine > laag prolactine
o Bij te weinig dopamine > prolactine omhoog (bv. tijdens zwangerschap/
borstvoeding/ tumor in hypofysesteel waardoor dopamine niet meer goed naar
hypofyse kan komen)
o Doelorgaan= de borst met prolactinereceptoren (voor aanmaak borstvoeding)

Negatieve feedback
- Cortisol
o Cortisol komt weer bij hypothalamus/ hypofyse > wordt gemeten hoeveel cortisol er
is en wordt gekeken wat nodig is
o Heel veel cortisol > CRH gaat omlaag
o Weinig cortisol > CRH gaat omhoog
- Thyroxine
o Te hoog T4/T3 > TSH geremd
o Te laag T4/T3 > TSH gestimuleerd
- Testosteron/ oestrogeen
o Anticonceptiepil; zit veel oestrogeen in (sterker dan natuurlijk oestrogeen) en
progesteron
 Hierdoor negatieve feedback > cyclus stopt
o Want te hoog oestrogeen/progesteron > GnRH omlaag
- IGF-1

Te geringe productie




- ACTH: secundaire bijnierschorsinsufficiëntie
- TSH; secundaire hypothyreoïdie
o Zeldzaam
- LH/ FSH:
o Vrouw= amenorroe
o Man= libidoverlies, erectiestoornissen
- Groeihormoon: aspecifiek (geldt voor volwassenen)
o Voor kinderen heel specifiek > want de kinderen groeien dus niet

Te grote productie
- Groeihormoon=

, o Acromegalie (te veel groeihormoon op volwassenleeftijd, geen groei meer in
lengte maar in breedte)
 IGF-1 excess
 Vergroting acra, hart, skelet, visceromegalie, hyperhydrose,
metabool
 Ontstaat heel langzaam en geleidelijk (diagnose meestal pas 10 jaar later
gesteld)
 Je leeft wel 10-15 korter als niet behandeld; je krijgt organomegalie (te grote
organen) waardoor ziekten als te hoge bloeddruk, suikerziekte etc.
o Gigantisme (op kinderleeftijd al te veel groeihormoon, gebeurt als de groeischijven
nog open zijn)
- Prolactine= galactorroe en amenorroe, bij de man erectiele disfunctie
- ACTH= ziekte van Cushing (= hypofysetumor wat te veel ACTH maakt)
o Rond gelaat, rode wangen, heel snel uitzetten van buikvet (striae)
- TSH= hyperthyreoïdie




Hypofyseachterkwab
- Functie= aanmaak ADH (vasopressine)
o ADH van belang voor de waterhuishouding
o Maakt daarnaast ook oxytocine (rol bij contractie baring en borstvoeding)
- Te geringe ADH-productie: diabetes insipidus
o Polyurie (tot 10-15 l/dag) en polydipsie (heel veel drinken)
o Hypotone urine (weinig geconcentreerde urine)
o Hypernatriëmie
o Vasopressine nodig dat de gefiltreerde urine gereduceerd wordt tot 1-1,5 L per dag
(dus voor terugresorptie)
 Bij uitval > dus geen terugresorptie
 Soms wel plassen tot 20 L (dus iemand gaat ook veel drinken want anders
gaat iemand dood)
- Te grote ADH-productie: inappropriate ADH-secretie
o Ga je water vasthouden (waardoor natrium omlaaggaat)
 In verzamelsysteem meer water vasthouden door meer terugresorptie
o Hyponatriëmie (osmolariteit gaat omlaag)
o Normo-/ hypertone urine

Samenvatting