Macro-economie voor Bedrijfskunde
Gedoceerd door Prof. Eva Van Belle 2025, VUB Sch. Bedrijfskunde
Deze samenvatting is gebaseerd op de slides en de hoorcolleges en bevat de kern van alle
geziene leerstof. Het is aangeraden om oefeningen te maken en te studeren met het
handboek erbij.
Academiejaar: 2024-2025
1
,Inhoudstafel—---------------------------------------
H1: Introductie—------------------------------------___________________________________________ 4
H2: BBP & Inflatie______________________________________________________________________ 6
H3: Economische groei________________________________________________________________14
H4: Werkloosheid_____________________________________________________________________ 18
H5: SPAREN & INVESTEREN----------------------__________________________________________24
H6: Het monetaire systeem—-------------------__________________________________________ 33
H7: Open economie: macro-economie—-----__________________________________________44
H8: Conjunctuur —---------------------------------__________________________________________ 51
H9: Keynesiaanse theorie—----------------------__________________________________________54
H10: Aggregate vraag (AA) & aanbod (AA)- -__________________________________________ 56
H11: Monetair & Fiscaal beleid —----------------__________________________________________66
2
,H1: Introductie—------------------------------------
Het is belangrijk om te weten dat rondom macro-economen een zekere controverse
hangt, namelijk, ze zijn goed in het verklaren van het verleden maar vaak niet zo goed in
het voorspellen van de toekomst.
Macro-economie is een sociale wetenschap, het bestudeert (het gedrag van) mensen. De
wereld waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert continu.
Verschillende economen hebben verschillende vertrekpunten. Zo zijn er dus verschillende
economische stromingen doorheen de tijd, deze bespreken we in deze volgende sectie.
Economische stromen - Historisch overzicht—--------------------
● De grondlegger van de economie: Adam Smith
Er was in deze tijd nog geen sprake van “economie” of al zeker niet de opsplitsing ervan in
micro & macro. Adam Smith wordt de grondlegger van de moderne economie genoemd
omdat hij als eerste een systematische uitleg gaf van hoe markten werken. In zijn boek
The Wealth of Nations (1776) beschreef hij hoe individuen die hun eigen belang nastreven,
via de "onzichtbare hand" toch bijdragen aan het algemeen welzijn. Hij legde de basis
voor het idee van de vrije markt, arbeidsverdeling, en economische groei, die nog steeds
centrale concepten zijn in de economie.
● Hieropvolgde de industriële revolutie, dit zorgde voor 2 tegenovergestelde
stromingen:
Het marxisme, ontwikkeld door Karl Marx, ontstond als reactie op de ongelijkheid en
uitbuiting die hij zag tijdens de industriële revolutie. Volgens Marx verdeelde het
kapitalisme de samenleving in twee klassen: de kapitalisten, die de productiemiddelen
bezitten, en de arbeiders, die hun arbeid verkopen. Hij geloofde dat dit systeem
onrechtvaardig was en uiteindelijk zou leiden tot een revolutie, waarbij de arbeiders de
macht zouden overnemen en een klasseloze, communistische samenleving zouden
opbouwen.
De Oostenrijkse School, met denkers zoals Carl Menger en Ludwig von Mises, zag juist
voordelen in het kapitalisme en de vrije markt. Ze benadrukten het belang van individuele
keuzevrijheid, ondernemerschap en spontane orde in de economie. In tegenstelling tot
het marxisme waren zij fel tegen centrale planning en overheidsingrijpen, omdat zij
geloofden dat dit de natuurlijke werking van de markt verstoorde en tot inefficiëntie
leidde.
● De crisis van de jaren ‘30 bracht een nieuwe denkwijze met zich mee: die van
John Maynard Keynes ook wel de Cambridge School genoemd.
Na de crisis van de jaren '30 (de Grote Depressie) stelde John Maynard Keynes dat de vrije
markt niet altijd vanzelf zorgt voor evenwicht en volledige werkgelegenheid, zoals tot dan
toe vaak werd gedacht. Volgens hem konden vraag en aanbod langdurig uit balans zijn,
waardoor economieën in een diepe recessie konden blijven steken met hoge
werkloosheid.
3
, Keynes pleitte daarom voor actief overheidsingrijpen. Hij vond dat de overheid in tijden
van crisis meer moest uitgeven – ook als dat leidde tot schulden – om de vraag in de
economie aan te zwengelen. Door bijvoorbeeld te investeren in infrastructuur of
werkgelegenheidsprojecten, zouden mensen weer inkomen krijgen, meer gaan besteden
en zo de economie opnieuw op gang brengen. Deze denkwijze legde de basis voor het
moderne macro-economisch beleid.
● In de jaren ‘80 kwam dan weer een nieuwe denkwijze op:
De jaren ’80, een periode die gekenmerkt werd door stagflatie – een combinatie van hoge
inflatie en hoge werkloosheid. Deze situatie vormde een probleem voor de klassieke
Keynesiaanse theorie, die stelde dat inflatie en werkloosheid zich meestal in
tegengestelde richting bewegen. Het Keynesianisme kon deze dubbele crisis dus niet
goed verklaren.
Daarom ontstond de opkomst van het monetarisme, met Milton Friedman als
bekendste vertegenwoordiger. Het monetarisme stelde dat de geldhoeveelheid de
belangrijkste oorzaak van inflatie is. Volgens deze stroming moet de overheid zich vooral
richten op een stabiel monetair beleid, in plaats van op het stimuleren van de vraag via
overheidsuitgaven zoals Keynes voorstelde.
Binnen deze ontwikkeling ontstonden twee richtingen:
De Chicago School, sterk beïnvloed door Friedman, geloofde in vrije markten, beperkte
overheidsinterventie en een regelgebonden monetair beleid.
De Nieuw-Keynesiaanse School, vertegenwoordigd door economen als Paul Krugman,
combineerde klassieke Keynesiaanse inzichten met nieuwe theorieën over prijsstarheid
en marktwerking. Zij erkenden het belang van monetair beleid, maar bleven
overheidsinterventie in crisistijden ondersteunen.
● De economische stromingen die opkwamen na de financiële crisis van 2008,
toen traditionele economische theorieën opnieuw onder druk kwamen te staan.
De wereldeconomie kende meer dan tien jaar van lage economische groei en lage
inflatie, ondanks verregaande renteverlagingen en massale stimuleringsmaatregelen van
centrale banken. Veel economen begonnen daarom te zoeken naar alternatieve
denkkaders.
Een van die alternatieven was de Moderne Monetaire Theorie (MMT), onder andere
bekend geworden door econoom Stephanie Kelton, die het boek The Deficit Myth
schreef. MMT stelt dat landen met een eigen munt (zoals de VS of het VK) zich minder
zorgen hoeven te maken over begrotingstekorten, omdat zij in principe altijd geld
kunnen bijdrukken om overheidsuitgaven te financieren. Volgens deze theorie kan de
overheid dus veel actiever investeren in de economie, zolang dit geen oververhitting
veroorzaakt.
De theorie kreeg veel kritiek van meer traditionele economen, die waarschuwden voor
het risico op hoge inflatie. Deze kritiek werd actueler toen sinds 2021 de inflatie
plotseling sterk opliep, deels door pandemiegerelateerde tekorten en
stimuleringsmaatregelen. Hierdoor ontstond opnieuw debat over de houdbaarheid en
4
Gedoceerd door Prof. Eva Van Belle 2025, VUB Sch. Bedrijfskunde
Deze samenvatting is gebaseerd op de slides en de hoorcolleges en bevat de kern van alle
geziene leerstof. Het is aangeraden om oefeningen te maken en te studeren met het
handboek erbij.
Academiejaar: 2024-2025
1
,Inhoudstafel—---------------------------------------
H1: Introductie—------------------------------------___________________________________________ 4
H2: BBP & Inflatie______________________________________________________________________ 6
H3: Economische groei________________________________________________________________14
H4: Werkloosheid_____________________________________________________________________ 18
H5: SPAREN & INVESTEREN----------------------__________________________________________24
H6: Het monetaire systeem—-------------------__________________________________________ 33
H7: Open economie: macro-economie—-----__________________________________________44
H8: Conjunctuur —---------------------------------__________________________________________ 51
H9: Keynesiaanse theorie—----------------------__________________________________________54
H10: Aggregate vraag (AA) & aanbod (AA)- -__________________________________________ 56
H11: Monetair & Fiscaal beleid —----------------__________________________________________66
2
,H1: Introductie—------------------------------------
Het is belangrijk om te weten dat rondom macro-economen een zekere controverse
hangt, namelijk, ze zijn goed in het verklaren van het verleden maar vaak niet zo goed in
het voorspellen van de toekomst.
Macro-economie is een sociale wetenschap, het bestudeert (het gedrag van) mensen. De
wereld waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert continu.
Verschillende economen hebben verschillende vertrekpunten. Zo zijn er dus verschillende
economische stromingen doorheen de tijd, deze bespreken we in deze volgende sectie.
Economische stromen - Historisch overzicht—--------------------
● De grondlegger van de economie: Adam Smith
Er was in deze tijd nog geen sprake van “economie” of al zeker niet de opsplitsing ervan in
micro & macro. Adam Smith wordt de grondlegger van de moderne economie genoemd
omdat hij als eerste een systematische uitleg gaf van hoe markten werken. In zijn boek
The Wealth of Nations (1776) beschreef hij hoe individuen die hun eigen belang nastreven,
via de "onzichtbare hand" toch bijdragen aan het algemeen welzijn. Hij legde de basis
voor het idee van de vrije markt, arbeidsverdeling, en economische groei, die nog steeds
centrale concepten zijn in de economie.
● Hieropvolgde de industriële revolutie, dit zorgde voor 2 tegenovergestelde
stromingen:
Het marxisme, ontwikkeld door Karl Marx, ontstond als reactie op de ongelijkheid en
uitbuiting die hij zag tijdens de industriële revolutie. Volgens Marx verdeelde het
kapitalisme de samenleving in twee klassen: de kapitalisten, die de productiemiddelen
bezitten, en de arbeiders, die hun arbeid verkopen. Hij geloofde dat dit systeem
onrechtvaardig was en uiteindelijk zou leiden tot een revolutie, waarbij de arbeiders de
macht zouden overnemen en een klasseloze, communistische samenleving zouden
opbouwen.
De Oostenrijkse School, met denkers zoals Carl Menger en Ludwig von Mises, zag juist
voordelen in het kapitalisme en de vrije markt. Ze benadrukten het belang van individuele
keuzevrijheid, ondernemerschap en spontane orde in de economie. In tegenstelling tot
het marxisme waren zij fel tegen centrale planning en overheidsingrijpen, omdat zij
geloofden dat dit de natuurlijke werking van de markt verstoorde en tot inefficiëntie
leidde.
● De crisis van de jaren ‘30 bracht een nieuwe denkwijze met zich mee: die van
John Maynard Keynes ook wel de Cambridge School genoemd.
Na de crisis van de jaren '30 (de Grote Depressie) stelde John Maynard Keynes dat de vrije
markt niet altijd vanzelf zorgt voor evenwicht en volledige werkgelegenheid, zoals tot dan
toe vaak werd gedacht. Volgens hem konden vraag en aanbod langdurig uit balans zijn,
waardoor economieën in een diepe recessie konden blijven steken met hoge
werkloosheid.
3
, Keynes pleitte daarom voor actief overheidsingrijpen. Hij vond dat de overheid in tijden
van crisis meer moest uitgeven – ook als dat leidde tot schulden – om de vraag in de
economie aan te zwengelen. Door bijvoorbeeld te investeren in infrastructuur of
werkgelegenheidsprojecten, zouden mensen weer inkomen krijgen, meer gaan besteden
en zo de economie opnieuw op gang brengen. Deze denkwijze legde de basis voor het
moderne macro-economisch beleid.
● In de jaren ‘80 kwam dan weer een nieuwe denkwijze op:
De jaren ’80, een periode die gekenmerkt werd door stagflatie – een combinatie van hoge
inflatie en hoge werkloosheid. Deze situatie vormde een probleem voor de klassieke
Keynesiaanse theorie, die stelde dat inflatie en werkloosheid zich meestal in
tegengestelde richting bewegen. Het Keynesianisme kon deze dubbele crisis dus niet
goed verklaren.
Daarom ontstond de opkomst van het monetarisme, met Milton Friedman als
bekendste vertegenwoordiger. Het monetarisme stelde dat de geldhoeveelheid de
belangrijkste oorzaak van inflatie is. Volgens deze stroming moet de overheid zich vooral
richten op een stabiel monetair beleid, in plaats van op het stimuleren van de vraag via
overheidsuitgaven zoals Keynes voorstelde.
Binnen deze ontwikkeling ontstonden twee richtingen:
De Chicago School, sterk beïnvloed door Friedman, geloofde in vrije markten, beperkte
overheidsinterventie en een regelgebonden monetair beleid.
De Nieuw-Keynesiaanse School, vertegenwoordigd door economen als Paul Krugman,
combineerde klassieke Keynesiaanse inzichten met nieuwe theorieën over prijsstarheid
en marktwerking. Zij erkenden het belang van monetair beleid, maar bleven
overheidsinterventie in crisistijden ondersteunen.
● De economische stromingen die opkwamen na de financiële crisis van 2008,
toen traditionele economische theorieën opnieuw onder druk kwamen te staan.
De wereldeconomie kende meer dan tien jaar van lage economische groei en lage
inflatie, ondanks verregaande renteverlagingen en massale stimuleringsmaatregelen van
centrale banken. Veel economen begonnen daarom te zoeken naar alternatieve
denkkaders.
Een van die alternatieven was de Moderne Monetaire Theorie (MMT), onder andere
bekend geworden door econoom Stephanie Kelton, die het boek The Deficit Myth
schreef. MMT stelt dat landen met een eigen munt (zoals de VS of het VK) zich minder
zorgen hoeven te maken over begrotingstekorten, omdat zij in principe altijd geld
kunnen bijdrukken om overheidsuitgaven te financieren. Volgens deze theorie kan de
overheid dus veel actiever investeren in de economie, zolang dit geen oververhitting
veroorzaakt.
De theorie kreeg veel kritiek van meer traditionele economen, die waarschuwden voor
het risico op hoge inflatie. Deze kritiek werd actueler toen sinds 2021 de inflatie
plotseling sterk opliep, deels door pandemiegerelateerde tekorten en
stimuleringsmaatregelen. Hierdoor ontstond opnieuw debat over de houdbaarheid en
4
