Week 1 strafrecht
Wanneer gedrag strafbaar stellen?
Criteria strafbaarstelling
- Schade (harm principle)
Het gedrag moet schade berokkenen.
Ruimer opvatten dan alleen fysieke schade.
Bv, witwassen.
- Subsidiariteit(ultimum remedium)
Straf is allerlaatste middel. Een gedrag is zo ongewenst en schadelijk dat er door de
overheid opgetreden moet worden.
- Proportionaliteit (evenredigheid)
Straf mag niet onredelijk zwaar zijn, overheidsactie mag niet disproportioneel zijn.
Norm-overschrijdend gedrag
Wetsbepalingen bevatten formuleringen van norm-overschrijdende gedrag.
Dus niet ‘’jij zult niet doden’’
maar
’’hij die opzettelijk een ander van het leven berooft, wordt als schuldig….’’
Onderscheidingen strafrecht
Materieel strafrecht bevat inhoud, strafbaarstelling van gedrag en de sanctienorm.
Formeel strafrecht bevat vorm, procedures, verwezenlijking van materieel strafrecht
(handhaving)
Bv.
Materieel: je mag niet doden
Formeel: mogelijkheid om verdachte aan te houden.
Bronnen strafrecht
- Wet
- Jurisprudentie
- Verdragen
- Algemene rechtsbeginselen
- Literatuur
Wet als bron
Codificatie – art. 107 lid 1 Gw
‘’De wet regelt het strafrecht in algemene wetboeken, behoudens ….. in afzonderlijke
wetten.’’
Wetboek van Strafrecht (commune) materieel recht
o Boek 1: algemene bepalingen
o Boek 2: misdrijven
o Boek 3: overtredingen
Wetboek van Strafvordering (commune) formeel recht
Afzonderlijke wetten = bijzondere strafwetgeving
- Opiumwet
- Wet Wapens en Munitie
- Wegenverkeerswet 1994
- Wet Economische Delicten
,Legaliteitsbeginsel
Art. 1 Sr ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling.’
Art. 1 Sv ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien.’
Verschil:
Wettelijke kan wet in formele zin en wet in materiele zin zijn. Dus strafbepalingen kunnen
ook in APV staan door gemeenteraad gemaakt.
Wet kan alleen wet in formele zin zijn, dus alleen Regering + Staten-Generaal kunnen een
wet maken waarin staat hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
HR Muilkorf - Op grond van art. 1 Sv mogen regels over strafvordering alleen in een formele
wet worden gegeven. En dus niet in de APV.
Materieelrechtelijke legaliteitsbeginsel: art. 1 Sr
- Verbod op terugwerkende kracht (nulla poena-beginsel)
- Lex scripta
Een feit is pas strafbaar als het in de wet is opgenomen.
- Verbod van analogie
Verboden om een regel toe te passen op een situatie waarvoor die regel eigenlijk niet
geschreven is.
- Lex certa (zie ook HR Onbehoorlijk gedrag)
Wet moet zo duidelijk mogelijk zijn, maar kan niet altijd duidelijk zijn. Bv. art. 5 WVW
verboden om gevaar en hinder op weg te veroorzaken. Gevaar en hinder kan op
zoveel manieren veroorzaakt worden, dat het niet allemaal vastgelegd kan worden.
Rechtsregel HR Onbehoorlijk gedrag:
Het legaliteitsbeginsel houdt dus in dat een gedraging alleen strafbaar is als het
voldoet aan een duidelijke delictsomschrijving. Volgens de Hoge Raad is het echter
onvermijdelijk dat zich soms ‘vage’ termen voordoen. Dit zorgt ervoor dat open
formulering mogelijk is, opdat er meerdere interpretaties mogelijk zijn. Anders worden
delictsomschrijvingen te concreet.
Waarom het materieelrechtelijk legaliteitsbeginsel?
o Rechtszekerheid. Burgers weten waar ze aan toe zijn. Je kunt alleen voor de feiten
die in de wet zijn opgenomen, aansprakelijk gesteld worden. Een stukje bescherming
tegen de overheid,
o Zorgt voor gedragsbeinvloeding. Iedereen kent de regels en de meeste mensen
houden zich ook aan de gestelde norm.
, Wie mag misdrijven creëren?
- Enkel wetgever in formele zin mag misdrijven creëren.
- Lagere wetgeving mag alleen overtredingen creëren
A contrario art. 154 lid 3 Gemeentewet:
‘’De in het eerste lid bedoelde strafbare feiten zijn overtredingen.’’
= tegenovergestelde is dus dat misdrijven niet door lagere wetgever gemaakt mag
worden.
Art. 91 Sr: tenzij de formele wetgever anders bepaalt, geldt het algemene deel van
het Wetboek van Strafrecht ook op wetgeving van bijvoorbeeld de gemeenteraad.
Verschil misdrijven en overtreding
- Lagere overheid maakt overtredingen, geen misdrijven
- Formele wetgever mag overtredingen en misdrijven maken
- Overtredingen worden behandeld door kantonrechter
- Misdrijven worden behandeld door meervoudige kamer of politierechter
o Politierechter mag niet meer dan één jaar gevangenisstraf geven
- Poging tot misdrijf is strafbaar
- Poging tot overtreding is niet strafbaar
- Art. 70 Sr: verjaringstermijnen verschillen van misdrijf en overtredingen
- Bij misdrijven kan je gevangenisstraf krijgen
- Bij overtredingen kan je maximaal drie maanden hechtenis krijgen of een geldboete
van tweede categorie. (art. 154 lid 1 Gemw)
- Vraag naar geestesgesteldheid (tijdens plegen feit) is relevant bij misdrijven
- Bij overtreding minder relevant
Want het maakt verschil of iets doelbewust iemand van het leven heeft beroofd
(moord) of door onachtzaamheid (doodslag)
Is iets een misdrijf of een overtreding?
Als het in boek 2 staat van Wetboek van Strafrecht = misdrijf
Als het in boek 3 staat van Wetboek van Strafrecht = overtreding
Opletten Wegenverkeerswet!
Kwalificatie art. 178 WVW
- Lid 1: feiten genoemd in art. 175 en 176 WVW zijn misdrijven
- Lid 2: feiten genoemd in art. 177 WVW zijn overtredingen
Strafnorm art. 175, 176 en 177 WVW.
Bv. art. 8 WVW.
Art. 176 lid 4 WVW, overtredingen van art. 8 wordt gestraft met gevangenisstraf…….
Art. 178 lid 1 WVW feiten genoemd in art. 175 en 176 WVW zijn misdrijven
Conclusie Art. 8 WVW = misdrijf.
Wanneer gedrag strafbaar stellen?
Criteria strafbaarstelling
- Schade (harm principle)
Het gedrag moet schade berokkenen.
Ruimer opvatten dan alleen fysieke schade.
Bv, witwassen.
- Subsidiariteit(ultimum remedium)
Straf is allerlaatste middel. Een gedrag is zo ongewenst en schadelijk dat er door de
overheid opgetreden moet worden.
- Proportionaliteit (evenredigheid)
Straf mag niet onredelijk zwaar zijn, overheidsactie mag niet disproportioneel zijn.
Norm-overschrijdend gedrag
Wetsbepalingen bevatten formuleringen van norm-overschrijdende gedrag.
Dus niet ‘’jij zult niet doden’’
maar
’’hij die opzettelijk een ander van het leven berooft, wordt als schuldig….’’
Onderscheidingen strafrecht
Materieel strafrecht bevat inhoud, strafbaarstelling van gedrag en de sanctienorm.
Formeel strafrecht bevat vorm, procedures, verwezenlijking van materieel strafrecht
(handhaving)
Bv.
Materieel: je mag niet doden
Formeel: mogelijkheid om verdachte aan te houden.
Bronnen strafrecht
- Wet
- Jurisprudentie
- Verdragen
- Algemene rechtsbeginselen
- Literatuur
Wet als bron
Codificatie – art. 107 lid 1 Gw
‘’De wet regelt het strafrecht in algemene wetboeken, behoudens ….. in afzonderlijke
wetten.’’
Wetboek van Strafrecht (commune) materieel recht
o Boek 1: algemene bepalingen
o Boek 2: misdrijven
o Boek 3: overtredingen
Wetboek van Strafvordering (commune) formeel recht
Afzonderlijke wetten = bijzondere strafwetgeving
- Opiumwet
- Wet Wapens en Munitie
- Wegenverkeerswet 1994
- Wet Economische Delicten
,Legaliteitsbeginsel
Art. 1 Sr ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling.’
Art. 1 Sv ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien.’
Verschil:
Wettelijke kan wet in formele zin en wet in materiele zin zijn. Dus strafbepalingen kunnen
ook in APV staan door gemeenteraad gemaakt.
Wet kan alleen wet in formele zin zijn, dus alleen Regering + Staten-Generaal kunnen een
wet maken waarin staat hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
HR Muilkorf - Op grond van art. 1 Sv mogen regels over strafvordering alleen in een formele
wet worden gegeven. En dus niet in de APV.
Materieelrechtelijke legaliteitsbeginsel: art. 1 Sr
- Verbod op terugwerkende kracht (nulla poena-beginsel)
- Lex scripta
Een feit is pas strafbaar als het in de wet is opgenomen.
- Verbod van analogie
Verboden om een regel toe te passen op een situatie waarvoor die regel eigenlijk niet
geschreven is.
- Lex certa (zie ook HR Onbehoorlijk gedrag)
Wet moet zo duidelijk mogelijk zijn, maar kan niet altijd duidelijk zijn. Bv. art. 5 WVW
verboden om gevaar en hinder op weg te veroorzaken. Gevaar en hinder kan op
zoveel manieren veroorzaakt worden, dat het niet allemaal vastgelegd kan worden.
Rechtsregel HR Onbehoorlijk gedrag:
Het legaliteitsbeginsel houdt dus in dat een gedraging alleen strafbaar is als het
voldoet aan een duidelijke delictsomschrijving. Volgens de Hoge Raad is het echter
onvermijdelijk dat zich soms ‘vage’ termen voordoen. Dit zorgt ervoor dat open
formulering mogelijk is, opdat er meerdere interpretaties mogelijk zijn. Anders worden
delictsomschrijvingen te concreet.
Waarom het materieelrechtelijk legaliteitsbeginsel?
o Rechtszekerheid. Burgers weten waar ze aan toe zijn. Je kunt alleen voor de feiten
die in de wet zijn opgenomen, aansprakelijk gesteld worden. Een stukje bescherming
tegen de overheid,
o Zorgt voor gedragsbeinvloeding. Iedereen kent de regels en de meeste mensen
houden zich ook aan de gestelde norm.
, Wie mag misdrijven creëren?
- Enkel wetgever in formele zin mag misdrijven creëren.
- Lagere wetgeving mag alleen overtredingen creëren
A contrario art. 154 lid 3 Gemeentewet:
‘’De in het eerste lid bedoelde strafbare feiten zijn overtredingen.’’
= tegenovergestelde is dus dat misdrijven niet door lagere wetgever gemaakt mag
worden.
Art. 91 Sr: tenzij de formele wetgever anders bepaalt, geldt het algemene deel van
het Wetboek van Strafrecht ook op wetgeving van bijvoorbeeld de gemeenteraad.
Verschil misdrijven en overtreding
- Lagere overheid maakt overtredingen, geen misdrijven
- Formele wetgever mag overtredingen en misdrijven maken
- Overtredingen worden behandeld door kantonrechter
- Misdrijven worden behandeld door meervoudige kamer of politierechter
o Politierechter mag niet meer dan één jaar gevangenisstraf geven
- Poging tot misdrijf is strafbaar
- Poging tot overtreding is niet strafbaar
- Art. 70 Sr: verjaringstermijnen verschillen van misdrijf en overtredingen
- Bij misdrijven kan je gevangenisstraf krijgen
- Bij overtredingen kan je maximaal drie maanden hechtenis krijgen of een geldboete
van tweede categorie. (art. 154 lid 1 Gemw)
- Vraag naar geestesgesteldheid (tijdens plegen feit) is relevant bij misdrijven
- Bij overtreding minder relevant
Want het maakt verschil of iets doelbewust iemand van het leven heeft beroofd
(moord) of door onachtzaamheid (doodslag)
Is iets een misdrijf of een overtreding?
Als het in boek 2 staat van Wetboek van Strafrecht = misdrijf
Als het in boek 3 staat van Wetboek van Strafrecht = overtreding
Opletten Wegenverkeerswet!
Kwalificatie art. 178 WVW
- Lid 1: feiten genoemd in art. 175 en 176 WVW zijn misdrijven
- Lid 2: feiten genoemd in art. 177 WVW zijn overtredingen
Strafnorm art. 175, 176 en 177 WVW.
Bv. art. 8 WVW.
Art. 176 lid 4 WVW, overtredingen van art. 8 wordt gestraft met gevangenisstraf…….
Art. 178 lid 1 WVW feiten genoemd in art. 175 en 176 WVW zijn misdrijven
Conclusie Art. 8 WVW = misdrijf.
