HC 11; aansprakelijkheidsrecht; 20 jaar collectieve actie, WCAM, taak en rol van de rechter
Voorbeelden van zaken met massaschade: DES, Bijlmer, Westfriese flora, Dexia, Enschede,
Q-koorts patiënten (nog niet succesvol tot op heden) en de schade in Groningen.
Voornamelijk de financiële consument weet de weg te vinden. Ook banken.
Bij een collectieve actie gaat het om de mogelijkheid die aan slachtoffers geboden wordt om
schade die zij geleden hebben om die verhaald te krijgen. Bij een daadwerkelijke actie heb je
een stichting of vereniging die namens de hele groep een procedure voert (claimvehicle).
Aan deze stichting worden alle individuele vorderingen van slachtoffers overgedragen.
Weliswaar gaat één partij (de stichting) een procedure voeren tegen de gedaagde maar al de
individuele vorderingen worden zelfstandig in de procedure behandeld (6:145 BW). Deze
vorm van procedure lijkt dus wel collectief omdat er één partij is die de vordering instelt,
maar het zijn allemaal aparte eigen schadevergoedingsvorderingen. Bij de collectieve actie is
het een partij die een vordering instelt voor een verklaring voor recht. Met een verklaring
voor recht hoef je niet voor elke individuele vordering feiten te stellen en bewijs te stellen.
Je kunt in een verklaring voor recht vorderen of deze onderneming onrechtmatig heeft
gehandeld jegens deze groep. Er komt een wet aan waarin je in een collectieve procedure
daadwerkelijk schadevergoeding gaat vragen.
Wat is massaschade?
Eenzelfde (soort) gebeurtenis + grote groep benadeelden die schade leiden
Mass exposure accidents (DES, asbest) (wie, waar, wanneer, waardoor) en > meerdere
partijen zijn aansprakelijk te stellen.
Mass disaster accidents (Bijlmer, Enschede, Volendam) > één grote eenmalige ramp met een
grote groep benadeelden die schade lijden > hier kun je vrij eenvoudig bepalen wie er
aansprakelijk is omdat er vaak maar één of twee partijen aansprakelijk zijn.
Substantiële schade (grote schade) v. strooischade (geringe schade bij veel benadeelden, e.g.
kartelafspraken)
Is massaschade een probleem?
Voor de benadeelde: recht hebben en recht krijgen
Voor de schadeveroorzaker (en verzekeraar): begroten en afwikkelen
Voor de overheid: management en (systeem)kosten
Wat is de prikkel om tot een collectieve regeling te komen? De partij die aangesproken
wordt (vaak de verzekeraar) zal dit willen doen als dit op een snelle en efficiënte wijze tot
afwikkeling zal komen. Wat is het belang van de overheid om een collectieve regeling te
treffen? Kosten van juridische systeem en procedures beperken.
, Oplossingen?
Overheid geeft vrijwillige regeling > is uiteindelijk gedaan in het rentederivatendossier.
Partijen maken regeling voor de groep –> opt in (alleen degenen die zich als achterban
hebben aangemeld bij een organisatie die procedeert, wordt gebonden aan de
uitkomst)/out (iedereen is aan de regeling verbonden, tenzij je uitdrukkelijk zegt: ‘ik doe niet
mee’ > Nederland & USA) + goedkeuring rechter van deze regeling
Class action (USA)
Group Litigation Order (UK)
KapMuG (Duitsland)
Action de groupe (Frankrijk)
Nederlandse wettelijke faciliteiten:
Vanaf 1994: collectieve actie art. 3:305a BW (eerste deel tot pauze);
Vanaf 2005: WCAM, art7. 7:907-910 BW; artt. 1013-1018 Rv; (tweede deel na pauze)
Vanaf 2012: Wet prejudiciële vragen aan de HR, artt. 392-394 Rv; > een rechtbank of hof die
geconfronteerd wordt met een rechtsvraag die in heel veel verschillende zaken voordoen,
kan deze vraag voorleggen aan de HR. Binnen 6 maanden komt er dan een antwoord van de
HR.
Vanaf 2013: preprocessuele comparitie, art. 1018a Rv; > onder leiding van de rechter ga je
proberen om een schikking te bewerkstelligen.
Vanaf […] 2019: collectieve schadevergoeding; nu alleen schadevergoeding via cessie aan
stichting of vereniging, maar dan volle werking van art. 6:145 BW
Waar komt class action vandaan? > overgeslagen
Uit de Verenigde Staten van Amerika
Class action: § 23 Federal Rules of Civil Procedure,
Zie: https://www.law.cornell.edu/rules/frcp/rule_23
Drinkwaterbesmetting met chemische stof
hexavalent chroom vanaf 1952 tot 1966
Veel gezondsheidsklachten
Bewoners dorp Hinkley (650) beginnen
olv Erin Brockovich class action tegen
Pacific Gas and Electric Company (PG&E)
in 1993
1996: settlement USD 333 mln op basis van undisclosed arbitration
Koper-chroomzouten ook in NL gebruikt: speeltoestellen en tuinhout
RIVM rapport 19 april 2011: hexavalent chroom ongevaarlijk voor volksgezondheid!
Voorbeelden van zaken met massaschade: DES, Bijlmer, Westfriese flora, Dexia, Enschede,
Q-koorts patiënten (nog niet succesvol tot op heden) en de schade in Groningen.
Voornamelijk de financiële consument weet de weg te vinden. Ook banken.
Bij een collectieve actie gaat het om de mogelijkheid die aan slachtoffers geboden wordt om
schade die zij geleden hebben om die verhaald te krijgen. Bij een daadwerkelijke actie heb je
een stichting of vereniging die namens de hele groep een procedure voert (claimvehicle).
Aan deze stichting worden alle individuele vorderingen van slachtoffers overgedragen.
Weliswaar gaat één partij (de stichting) een procedure voeren tegen de gedaagde maar al de
individuele vorderingen worden zelfstandig in de procedure behandeld (6:145 BW). Deze
vorm van procedure lijkt dus wel collectief omdat er één partij is die de vordering instelt,
maar het zijn allemaal aparte eigen schadevergoedingsvorderingen. Bij de collectieve actie is
het een partij die een vordering instelt voor een verklaring voor recht. Met een verklaring
voor recht hoef je niet voor elke individuele vordering feiten te stellen en bewijs te stellen.
Je kunt in een verklaring voor recht vorderen of deze onderneming onrechtmatig heeft
gehandeld jegens deze groep. Er komt een wet aan waarin je in een collectieve procedure
daadwerkelijk schadevergoeding gaat vragen.
Wat is massaschade?
Eenzelfde (soort) gebeurtenis + grote groep benadeelden die schade leiden
Mass exposure accidents (DES, asbest) (wie, waar, wanneer, waardoor) en > meerdere
partijen zijn aansprakelijk te stellen.
Mass disaster accidents (Bijlmer, Enschede, Volendam) > één grote eenmalige ramp met een
grote groep benadeelden die schade lijden > hier kun je vrij eenvoudig bepalen wie er
aansprakelijk is omdat er vaak maar één of twee partijen aansprakelijk zijn.
Substantiële schade (grote schade) v. strooischade (geringe schade bij veel benadeelden, e.g.
kartelafspraken)
Is massaschade een probleem?
Voor de benadeelde: recht hebben en recht krijgen
Voor de schadeveroorzaker (en verzekeraar): begroten en afwikkelen
Voor de overheid: management en (systeem)kosten
Wat is de prikkel om tot een collectieve regeling te komen? De partij die aangesproken
wordt (vaak de verzekeraar) zal dit willen doen als dit op een snelle en efficiënte wijze tot
afwikkeling zal komen. Wat is het belang van de overheid om een collectieve regeling te
treffen? Kosten van juridische systeem en procedures beperken.
, Oplossingen?
Overheid geeft vrijwillige regeling > is uiteindelijk gedaan in het rentederivatendossier.
Partijen maken regeling voor de groep –> opt in (alleen degenen die zich als achterban
hebben aangemeld bij een organisatie die procedeert, wordt gebonden aan de
uitkomst)/out (iedereen is aan de regeling verbonden, tenzij je uitdrukkelijk zegt: ‘ik doe niet
mee’ > Nederland & USA) + goedkeuring rechter van deze regeling
Class action (USA)
Group Litigation Order (UK)
KapMuG (Duitsland)
Action de groupe (Frankrijk)
Nederlandse wettelijke faciliteiten:
Vanaf 1994: collectieve actie art. 3:305a BW (eerste deel tot pauze);
Vanaf 2005: WCAM, art7. 7:907-910 BW; artt. 1013-1018 Rv; (tweede deel na pauze)
Vanaf 2012: Wet prejudiciële vragen aan de HR, artt. 392-394 Rv; > een rechtbank of hof die
geconfronteerd wordt met een rechtsvraag die in heel veel verschillende zaken voordoen,
kan deze vraag voorleggen aan de HR. Binnen 6 maanden komt er dan een antwoord van de
HR.
Vanaf 2013: preprocessuele comparitie, art. 1018a Rv; > onder leiding van de rechter ga je
proberen om een schikking te bewerkstelligen.
Vanaf […] 2019: collectieve schadevergoeding; nu alleen schadevergoeding via cessie aan
stichting of vereniging, maar dan volle werking van art. 6:145 BW
Waar komt class action vandaan? > overgeslagen
Uit de Verenigde Staten van Amerika
Class action: § 23 Federal Rules of Civil Procedure,
Zie: https://www.law.cornell.edu/rules/frcp/rule_23
Drinkwaterbesmetting met chemische stof
hexavalent chroom vanaf 1952 tot 1966
Veel gezondsheidsklachten
Bewoners dorp Hinkley (650) beginnen
olv Erin Brockovich class action tegen
Pacific Gas and Electric Company (PG&E)
in 1993
1996: settlement USD 333 mln op basis van undisclosed arbitration
Koper-chroomzouten ook in NL gebruikt: speeltoestellen en tuinhout
RIVM rapport 19 april 2011: hexavalent chroom ongevaarlijk voor volksgezondheid!
