HOOFDSTUK 1: KRACHTWERK
PIJLER VAN KRACHTWERK:
Het ondersteunen van mensen in achterstandssituaties in hun herstelproces tot een volwaardige
burger van de samenleving en in het verkrijgen van een door henzelf gewenste kwaliteit van leven.
PARTICIPATIE:
Het samen met anderen activiteiten uitvoeren met het oog op het bereiken van doelen, het meedoen
aan het maatschappelijke verkeer in al zijn facetten.
ZELFREGIE:
Staat voor de principiële waarde van respect en betreft invloed willen hebben en krijgen op de
kwaliteit van het leven en de kwaliteit van zorg en ook het jezelf zo veel mogelijk willen weren met
betrekking tot emotionele, fysieke, sociale en materiële uitdagingen van het leven.
In de doelgroep van Krachtwerk zijn deelpopulaties te onderscheiden waarbij een of enkele
kenmerken meer op de voorgrond staan:
Emotionele- of gedragsproblemen
Fysieke problemen
Sociale problemen
Materiële tekorten
Verstandelijke, psychische, fysieke beperkingen
Geweldsproblematiek
Sociale uitsluiting kenmerkt zich door het ontbreken van een toekomstperspectief in combinatie met
tekorten op twee dimensies:
Sociaal-culturele dimensie: met tekorten in sociale participatie en onvoldoende culturele en
normatieve integratie.
Economisch structurele dimensie: met materiële deprivatie die verwijst naar armoede en
een (ongelijke) vergelding van inkomen en goederen en beperkte toegang tot sociale
grondrechten.
De situatie van de doelgroep bestaat uit diverse factoren die te maken hebben met:
Structureel: ontwikkelingen in de samenleving
Relationeel: relaties tussen mensen en groepen
Institutioneel: de werking van de instituties
Individueel: het eigen vermogen tot zelfregulatie van personen
De kans op sociale uitsluiting is groter voor mensen met een laag opleidingsniveau, een lage
sociaaleconomische status, een niet-westerse achtergrond, alleenstaanden, ouderen en
eenoudergezinnen.
ZELFREGULERING:
Het reguleren van het zelf via psychische processen die regie over het eigen leven en zelfzorg
mogelijk maken.
EXECUTIEVE FUNCTIES:
Innerlijke processen die te maken hebben met het beheren van jezelf en de bronnen die nodig zijn om
een doel te bereiken (vermogen om na te denken, vermogen om emoties te reguleren, etc.).
De zelfregulatie schiet tekort als regulatie van de executieve functies hapert:
Emoties: angst, somberheid, wanhoop, onverwerkte rouw
Cognities: beperkt verstandelijk vermogen, cognitieve beschadigingen door bijv. niet
aangeboren hersenletsel, overmatig alcohol- en/of drugsgebruik, cognitieve achteruitgang bij
het ouder worden.
Motivatie: hulpeloosheid, niet vooruit te branden zijn, gevoel van verlamming.
Gedrag: een gebrekkige impulscontrole, bijv. overmatig drugs- en/of alcoholgebruik, eet- of
koopverslavingen en dwanghandelingen.
,Sociale kwaliteit – systemisch perspectief
De mate waarin burgers kunnen participeren in het sociale, economische en culturele leven.
In de ontwikkeling van hun gemeenschap onder condities die gunstig zijn voor hun welzijn en
zelfrealisatie, waardoor ze op hun beurt invloed kunnen uitoefenen op de condities van hun
eigen bestaan.
Uitgangspunten zijn de wisselwerkingen tussen het individu (actor) met een eigen unieke
levensgeschiedenis (microniveau) en:
De samenleving en de maatschappelijke structuren en ontwikkeling hierin – macroniveau.
De informele relaties in de gemeenschap – mesoniveau.
De formele relaties en instituties – mesoniveau.
HERSTEL:
Het vermogen van mensen om zichzelf en hun bestaan te reguleren en eigen regie te nemen van
emotionele, fysieke, sociale en materiële uitdagingen.
Vier condities voor participatie en zelfregie op individueel niveau:
1. Zelfregulering
2. Verbondenheid met anderen – sociale inbedding
3. Bestaansvoorwaarden
4. Toegang tot rechten, hulpbronnen en instituties – maatschappelijke inbedding.
Focus in het begeleidingstraject en beoogde uitkomsten:
Zelfregulering: Actieve coping van emotionele, fysieke, sociale en materiële
uitdagingen in het leven.
Positieve identiteit
Bereikte zelfgekozen doelen in relatie tot een positieve
levensvervulling.
Sociale inbedding: Een duurzaam steunend sociaal netwerk met betekenisvolle,
wederkerige relaties met anderen.
Bestaansvoorwaarden: Stabiel begeleid- en zelfstandig wonen.
Toereikend inkomen voor het levensonderhoud en vaardigheid
om financieel rond te komen.
Financiën en administratie in adequaat beheer hebben.
Werk of betekenisvolle activiteiten of een opleiding.
Maatschappelijke Vervulde zorgbehoeften.
inbedding: Positieve ervaringen met de werkrelatie en de geboden
begeleiding.
De focus van Krachtwerk ligt op verbetering van zelfregulering, sociale inbedding,
bestaansvoorwaarden en maatschappelijke inbedding.
Het krachtgericht begeleidingstraject bestaat uit drie onderdelen:
1. Focusbepaling
2. Uitvoering
3. Evaluatie
Afhankelijk van de doelgroep en bijv. de setting (sociale wijkteams, langdurig woonverblijf) wordt
vastgesteld wat de juiste duur van de afzonderlijke onderdelen is. Na de evaluatie kan worden
besloten tot een vervolgtraject dat wederom uit dezelfde onderdelen bestaat. Hierdoor heeft het
werken met cliënten een cyclisch karakter.
Zeven basistaken tijdens het begeleidingstraject:
1. Ontmoeten en aansluiten
2. Krachten inventariseren
3. Zelfregulering evalueren
4. Doelen stellen en een actieplan maken.
5. Herstel ondersteunen
6. Evalueren
7. Afronden
1
, Deze basistaken zijn elke aan een specifiek deel van het traject verbonden, worden echter tijdens het
hele traject uitgevoerd.
De tien leefgebieden:
1. Wonen
2. Geld en inkomen
3. Werken en leren
4. Vrije tijd
5. Familie, vrienden en kennissen
6. Partner
7. Kinderen en opvoeding
8. Zingeving
9. Gezondheid en zelfzorg
10. Veiligheid
De zes krachtprincipes van Krachtwerk:
1. Cliënten hebben het vermogen te herstellen, hun leven weer op te pakken en te veranderen.
2. Focus op krachten, niet op tekortkomingen.
3. De cliënt heeft zelf de regie over de begeleiding.
4. De werkrelatie staat centraal en is essentieel.
5. Werkingen in de natuurlijke omgeving.
6. De samenleving als hulpbron.
Herstel en niet herstelondersteunende praktijken:
Hoop wordt gecommuniceerd door de Geen tot weinig communicatie over
hele organisatie en op elk niveau. hoop.
De relatie tussen cliënt en begeleider is De basis wordt gevormd door
gebaseerd op medemenselijkheid. controleren, beschermen en zorgen
voor de cliënt.
Er zijn hoge verwachtingen ten aanzien Stabilisatie is het te verwachten
van herstel. resultaat van begeleiding.
Herstel wordt gezien als resultaat van
de begeleiding.
Werken met mensen wordt gezien als Er is geen visie over het werken met
zingevend. mensen.
Methoden zijn gericht op het Methoden zijn probleemgeoriënteerd.
ondersteunen van mensen.
Zelfstandigheid en leren krijgen nadruk. Van cliënten wordt verlangd dat ze
meewerken.
De focus van de begeleiding ligt op de Werk, sociale bezigheden en
integratie in de samenleving. vrijetijdsbesteding worden eerst binnen
de doelgroep specifieke voorzieningen
gezocht.
Mensen worden gesteund bij het nemen Beschermen en emotionele veiligheid
van risico’s. zijn de belangrijkste invalshoeken.
Cliënten worden betrokken bij alle De macht om besluiten te nemen ligt bij
besluiten die hun aangaan op alle de begeleiding; deze weet wat goed is
niveaus. voor de cliënt.
Lotgenotencontact en onderlinge hulp Lotgenotencontact en onderlinge hulp
wordt aangemoedigd en gewaardeerd. worden niet besproken of ondersteund.
Begeleiders anticiperen op terugval en Begeleiders spenderen hun tijd niet aan
crisis. het voorkomen van problemen, maar
aan het oplossen daarvan.
Kwaliteitseisen van modelgetrouwheid:
De manier waarop regelmatig met een cliënt een Krachteninventarisatie wordt ingevuld.
De manier waarop doelen worden gesteld en worden vastgesteld in actieplannen.
De teamkrachtbesprekingen en de bijdrage hieraan van de betrokkenen.
2
PIJLER VAN KRACHTWERK:
Het ondersteunen van mensen in achterstandssituaties in hun herstelproces tot een volwaardige
burger van de samenleving en in het verkrijgen van een door henzelf gewenste kwaliteit van leven.
PARTICIPATIE:
Het samen met anderen activiteiten uitvoeren met het oog op het bereiken van doelen, het meedoen
aan het maatschappelijke verkeer in al zijn facetten.
ZELFREGIE:
Staat voor de principiële waarde van respect en betreft invloed willen hebben en krijgen op de
kwaliteit van het leven en de kwaliteit van zorg en ook het jezelf zo veel mogelijk willen weren met
betrekking tot emotionele, fysieke, sociale en materiële uitdagingen van het leven.
In de doelgroep van Krachtwerk zijn deelpopulaties te onderscheiden waarbij een of enkele
kenmerken meer op de voorgrond staan:
Emotionele- of gedragsproblemen
Fysieke problemen
Sociale problemen
Materiële tekorten
Verstandelijke, psychische, fysieke beperkingen
Geweldsproblematiek
Sociale uitsluiting kenmerkt zich door het ontbreken van een toekomstperspectief in combinatie met
tekorten op twee dimensies:
Sociaal-culturele dimensie: met tekorten in sociale participatie en onvoldoende culturele en
normatieve integratie.
Economisch structurele dimensie: met materiële deprivatie die verwijst naar armoede en
een (ongelijke) vergelding van inkomen en goederen en beperkte toegang tot sociale
grondrechten.
De situatie van de doelgroep bestaat uit diverse factoren die te maken hebben met:
Structureel: ontwikkelingen in de samenleving
Relationeel: relaties tussen mensen en groepen
Institutioneel: de werking van de instituties
Individueel: het eigen vermogen tot zelfregulatie van personen
De kans op sociale uitsluiting is groter voor mensen met een laag opleidingsniveau, een lage
sociaaleconomische status, een niet-westerse achtergrond, alleenstaanden, ouderen en
eenoudergezinnen.
ZELFREGULERING:
Het reguleren van het zelf via psychische processen die regie over het eigen leven en zelfzorg
mogelijk maken.
EXECUTIEVE FUNCTIES:
Innerlijke processen die te maken hebben met het beheren van jezelf en de bronnen die nodig zijn om
een doel te bereiken (vermogen om na te denken, vermogen om emoties te reguleren, etc.).
De zelfregulatie schiet tekort als regulatie van de executieve functies hapert:
Emoties: angst, somberheid, wanhoop, onverwerkte rouw
Cognities: beperkt verstandelijk vermogen, cognitieve beschadigingen door bijv. niet
aangeboren hersenletsel, overmatig alcohol- en/of drugsgebruik, cognitieve achteruitgang bij
het ouder worden.
Motivatie: hulpeloosheid, niet vooruit te branden zijn, gevoel van verlamming.
Gedrag: een gebrekkige impulscontrole, bijv. overmatig drugs- en/of alcoholgebruik, eet- of
koopverslavingen en dwanghandelingen.
,Sociale kwaliteit – systemisch perspectief
De mate waarin burgers kunnen participeren in het sociale, economische en culturele leven.
In de ontwikkeling van hun gemeenschap onder condities die gunstig zijn voor hun welzijn en
zelfrealisatie, waardoor ze op hun beurt invloed kunnen uitoefenen op de condities van hun
eigen bestaan.
Uitgangspunten zijn de wisselwerkingen tussen het individu (actor) met een eigen unieke
levensgeschiedenis (microniveau) en:
De samenleving en de maatschappelijke structuren en ontwikkeling hierin – macroniveau.
De informele relaties in de gemeenschap – mesoniveau.
De formele relaties en instituties – mesoniveau.
HERSTEL:
Het vermogen van mensen om zichzelf en hun bestaan te reguleren en eigen regie te nemen van
emotionele, fysieke, sociale en materiële uitdagingen.
Vier condities voor participatie en zelfregie op individueel niveau:
1. Zelfregulering
2. Verbondenheid met anderen – sociale inbedding
3. Bestaansvoorwaarden
4. Toegang tot rechten, hulpbronnen en instituties – maatschappelijke inbedding.
Focus in het begeleidingstraject en beoogde uitkomsten:
Zelfregulering: Actieve coping van emotionele, fysieke, sociale en materiële
uitdagingen in het leven.
Positieve identiteit
Bereikte zelfgekozen doelen in relatie tot een positieve
levensvervulling.
Sociale inbedding: Een duurzaam steunend sociaal netwerk met betekenisvolle,
wederkerige relaties met anderen.
Bestaansvoorwaarden: Stabiel begeleid- en zelfstandig wonen.
Toereikend inkomen voor het levensonderhoud en vaardigheid
om financieel rond te komen.
Financiën en administratie in adequaat beheer hebben.
Werk of betekenisvolle activiteiten of een opleiding.
Maatschappelijke Vervulde zorgbehoeften.
inbedding: Positieve ervaringen met de werkrelatie en de geboden
begeleiding.
De focus van Krachtwerk ligt op verbetering van zelfregulering, sociale inbedding,
bestaansvoorwaarden en maatschappelijke inbedding.
Het krachtgericht begeleidingstraject bestaat uit drie onderdelen:
1. Focusbepaling
2. Uitvoering
3. Evaluatie
Afhankelijk van de doelgroep en bijv. de setting (sociale wijkteams, langdurig woonverblijf) wordt
vastgesteld wat de juiste duur van de afzonderlijke onderdelen is. Na de evaluatie kan worden
besloten tot een vervolgtraject dat wederom uit dezelfde onderdelen bestaat. Hierdoor heeft het
werken met cliënten een cyclisch karakter.
Zeven basistaken tijdens het begeleidingstraject:
1. Ontmoeten en aansluiten
2. Krachten inventariseren
3. Zelfregulering evalueren
4. Doelen stellen en een actieplan maken.
5. Herstel ondersteunen
6. Evalueren
7. Afronden
1
, Deze basistaken zijn elke aan een specifiek deel van het traject verbonden, worden echter tijdens het
hele traject uitgevoerd.
De tien leefgebieden:
1. Wonen
2. Geld en inkomen
3. Werken en leren
4. Vrije tijd
5. Familie, vrienden en kennissen
6. Partner
7. Kinderen en opvoeding
8. Zingeving
9. Gezondheid en zelfzorg
10. Veiligheid
De zes krachtprincipes van Krachtwerk:
1. Cliënten hebben het vermogen te herstellen, hun leven weer op te pakken en te veranderen.
2. Focus op krachten, niet op tekortkomingen.
3. De cliënt heeft zelf de regie over de begeleiding.
4. De werkrelatie staat centraal en is essentieel.
5. Werkingen in de natuurlijke omgeving.
6. De samenleving als hulpbron.
Herstel en niet herstelondersteunende praktijken:
Hoop wordt gecommuniceerd door de Geen tot weinig communicatie over
hele organisatie en op elk niveau. hoop.
De relatie tussen cliënt en begeleider is De basis wordt gevormd door
gebaseerd op medemenselijkheid. controleren, beschermen en zorgen
voor de cliënt.
Er zijn hoge verwachtingen ten aanzien Stabilisatie is het te verwachten
van herstel. resultaat van begeleiding.
Herstel wordt gezien als resultaat van
de begeleiding.
Werken met mensen wordt gezien als Er is geen visie over het werken met
zingevend. mensen.
Methoden zijn gericht op het Methoden zijn probleemgeoriënteerd.
ondersteunen van mensen.
Zelfstandigheid en leren krijgen nadruk. Van cliënten wordt verlangd dat ze
meewerken.
De focus van de begeleiding ligt op de Werk, sociale bezigheden en
integratie in de samenleving. vrijetijdsbesteding worden eerst binnen
de doelgroep specifieke voorzieningen
gezocht.
Mensen worden gesteund bij het nemen Beschermen en emotionele veiligheid
van risico’s. zijn de belangrijkste invalshoeken.
Cliënten worden betrokken bij alle De macht om besluiten te nemen ligt bij
besluiten die hun aangaan op alle de begeleiding; deze weet wat goed is
niveaus. voor de cliënt.
Lotgenotencontact en onderlinge hulp Lotgenotencontact en onderlinge hulp
wordt aangemoedigd en gewaardeerd. worden niet besproken of ondersteund.
Begeleiders anticiperen op terugval en Begeleiders spenderen hun tijd niet aan
crisis. het voorkomen van problemen, maar
aan het oplossen daarvan.
Kwaliteitseisen van modelgetrouwheid:
De manier waarop regelmatig met een cliënt een Krachteninventarisatie wordt ingevuld.
De manier waarop doelen worden gesteld en worden vastgesteld in actieplannen.
De teamkrachtbesprekingen en de bijdrage hieraan van de betrokkenen.
2
