Samenvatting stotteren jaar 1 + 2

Samenvatting Stotteren
Leerjaar 2

Stotteren is een chronisch probleem.

Stotteren is vloeiendheidsprobleem, aansturingsprobleem.

Aansturingsprobleem: waarbij het niet lukt om van de ene naar de andere klank te
komen. Waardoor een of meerdere spieren aangespannen blijver, terwijl zij eigenlijk los
moeten laten.

Waarom stotteren = timingsprobleem
Waarom meer of minder = spanningsopbouw

Definitie stotteren Guitar: stotteren wordt gekarakteriseerd door een abnormaal hoge
frequentie of duur van onderbrekingen in de doorlopende spraaktstroom.
Onderbrekingen = herhalingen, verleningen, blokkades.

Oorzaken stotteren:
 Binnen elke „soort‟ stotteren kan iedere individu zijn eigen variant met een aantal
verschillende verschijnselen ontwikkelen.
 Het onderscheid tussen nature (erfelijkheid, aanleg) en nurture (omgeving).
 Veel auteurs spreken van oorzaken of oorzakelijke factoren. Tegenwoordig wordt
vooral gesproken over genoemde uitlokkende, in stand houdende en versterkende
factoren die op basis van aanleg kunnen gedijen.
 Aanleg = de meest recente theorieën veronderstellen een genetische factor bij het
ontstaan en de ontwikkeling van stotteren.
 Erfelijkheid = aangetoond is dat kinderen van wie één of beide ouders stotteren
een groter risico lopen stotteren te ontwikkelen. Stotteren komt bij mannen vaker
voor dan bij vrouwen. Vrouwen die stotteren, hebben meer stotterende verwanten
dan mannen.

Vloeiend versus niet-vloeiend spreken:
 Frequentie onderbrekingen
 Pauzes
 Ritme
 Intonatie en accent
 Spreeksnelheid

Kerngedragingen stotteren:
 Herhalingen
 Verlengingen
 Blokkades
Secundaire gedragingen:
 Gedragingen die zichzelf worden aangeleerd om uit het kernstottergedrag te
komen.
 Daarom stottert iedereen anders
Gevoelens en houding ten aanzien van stotteren.

Hoe langer iemand stottert, hoe meer en heftiger secundaire gedragingen en negatieve
gevoelens en attitude.

Typen stotteren, van Riper:
1. Ontwikkelingsstotteren
 2,5-4 jaar
 Oorzaak = toevallige omstandigheden
 Herhalingen, weinig spanning

,  Veel herstelperioden
 Kwaliteit normale spraak = goed
 Geen spreekangst
 Ontwikkeling:
- Toename spanning, verleningen en blokkades
- Frustratie, angst, vermijden

2. Broddelstotteren
 Begin zinsproductie, ongeveer 4 jaar
 Oorzaak = spraak taal problemen
 Nooit echt goed gesproken
 Pauzes, revisies, herhalingen
 Kwaliteit normale spraak = slecht
 Slordig, gejaagd, chaotisch
 Onregelmatig spreektempo
 Geen spreekangst

3. Traumatisch stotteren
 Plotseling, elke leeftijd
 Oorzaak = trauma
 Verleningen, blokkades
 Kwaliteit normale spraak = zeer vloeiend
 Zeer bewust, spreekangst
 Ontwikkeling:
- Zeer veel spanning
- Angst verschijnselen

4. Aandacht/imitatie stotteren
 Na 4e jaar
 Oorzaak = aandacht
 Plotseling ontstaan
 Bizarre gedragingen
 Bewust
 Geen frustratie/angst
 Ontwikkeling:
- Toename duur en zichtbaarheid
- Bewust, geen spreekangst
- Herhalingen, verlengingen

Fasen stotterontwikkeling:
 Onstaat meestal in de kindertijd
 Bestaat voornamelijk uit herhalingen van klanken en lettergrepen
(ontwikkelingsstotteren)
 Op latere leeftijd = verworven stotteren

Stadia stotteren:
1. Normale niet-vloeiendheden
 10 of minder niet-vloeiendheden per 100 woorden
 Enkelvoudige herhalingen
 Herhalingen, tussenwerpsels en revisies (= herziening)
 Geen secundair gedrag
 Geen bezorgdheid
 Onderliggende processen = belaste spraak/taal ontwikkeling en
psychosociale ontwikkeling

2. Grensgeval (borderline) stotteren
 11 of meer niet-vloeiendheden per 100 woorden

,  Meer dan 2 eenheden in herhalingen
 Meer herhalingen en verlengingen, dan revisies en tussenwerpsels
 Geen secundair gedrag
 Op sommige momenten licht verrast of licht gefrustreerd
 Onderliggende processen = belaste spraak/taal ontwikkeling, psychosociale
ontwikkeling, in wisselwerking met aanleg

3. Beginnend stotteren
 Snelle onregelmatige en gespannen herhalingen met eventuele fixatie van
articulatiestand tot blokkades
 Secundair gedrag = vluchtgedrag
 Bewust van niet-vloeiendheden
 Toont soms frustratie
 Onderliggende processen = geconditioneerde emotionele reacties
veroorzaken overmatige spanning, instrumentele conditionering heeft
vermijding tot gevolg

4. Overgang beginnend/gevorderd stotteren (intermediate)
 Blokkades waarbij het geluid onderbroken en de luchtweg afgesloten wordt
 Secundair gedrag = vlucht en vermijdingsgedrag
 Angst, frustraties, verlegenheid en schaamte
 Bovenstaande processen + conditionering van vermijding

5. Gevorderd stotteren
 Lange gespannen blokkades, sommigen met tremor
 Secundair gedrag = vlucht en vermijdingsgedrag
 Angst, frustraties, gene, schaamte, negatief zelfconcept
 Bovenstaande processen + cognitief leren

Uitleg over stotteren aan cliënten en omgeving:
A. Van buitenkant naar binnenkant:
 Waarneembare en niet waarneembare kenmerken
 Buitenkant:
 Wat anderen kunnen horen en zien
 Herhalingen, verlengingen, blokkades
 Secundair gedrag
 Binnenkant:
 Wat anderen niet zien of horen
 Gevoelens zoals schaamte, angst, frustratie, boosheid, minderwaardigheid,
machteloosheid of verdriet
 Gedachten
 Fysiologische aspecten, zoals zweten, versneld tempo hartslag en
ademritme

B. De metafoor van de ijsberg:




Waarneembaar Spreken
Stotteren



Niet waarneembaar Denken en voelen

, C. Stotteren is wat iemand doet om niet te stotteren.

Stromingen stottertherapie:
1. Stutter Modification Therapy = veranderen stottermoment
2. Fluency Shaping Therpay = nieuwe manier van spreken
3. Integration of approaches = combinatie

Desensitisatie = expres stotteren (dobbelsteen), niet gevoelig zijn voor stotteren.

Stotteren als:
 Anatomisch defect
 Articulatiestoornis
 Ademhaling
 Persoonlijksheidsstotteren
 Neurofysiologische afwijking (basale ganglia)

Betekenis analyse (BA):
 Wat gebeurd er
 Hoe reageer ik hierop
Functie analyse (FA):
 Manier om dit te beïnvloeden

Transfer:
1. Gewenning aan spreekgedrag
2. Loslaten oude stotterpatroon
3. Cognities en emoties
4. SMART
5. Hiërarchielijst = lijst vanuit spreeksituaties, oefeningen, doelen
6. Evalueren
7. Zelfobservatieschema‟s

Stabilisatie:
 Vanaf sessie 1
 Houd rekening met een terugval

Broddelstotteren:
 Eerst de broddelcomponent behandelen;
 Bij voldoende resultaat de laatste restjes stotteren aanpakken met Stutter
Modification Therapy.

Alles wat je verandert in gedrag heeft een kortdurend effect op het stotteren.

Op moment van kritiek (help) wordt er niet gestotterd.

Therapie:
1. Adviesgesprek/oudergesprek
 Hoe denkt de cliënt (ouders van de cliënt) over stotteren.
2. Stromingen
a) Fluency Shaping Therapy
- Uitbreiden momenten van vloeiende spraak
- Personen met lage stotter frequentie en lage stotterernst
b) Stuttering Modification Therapy
- Leren aanpassen van de momenten van stotteren
- Personen met ernstig secundair stottergedrag