Samenvatting verdelingsvraagstukken
Week 1: Samenvatting van de Inhoud
1. Verdelingsvraagstukken in de Gezondheidszorg
Gezondheidsverschillen ontstaan niet alleen door biologische en sociale
factoren, maar ook door ongelijkheid in zorgaanbod en -gebruik.
Beleidsmakers proberen deze ongelijkheid te verminderen door een
rechtvaardiger verdeling van zorg te realiseren.
De beleidsaanpak bestaat uit drie fasen:
1. Beleidsvoorbereiding: Probleemstructurering en onderzoek naar
oorzaken.
2. Beleidsbepaling en -uitvoering: Keuze van beleidsinstrumenten en
afweging van effectiviteit en haalbaarheid.
3. Beleidsevaluatie: Beoordeling en bijstelling van het beleid.
2. Agendering van Beleidsvraagstukken
Niet alle problemen komen op de beleidsagenda; dit wordt beïnvloed door
maatschappelijke ontwikkelingen, politieke steun en framing.
Twee modellen verklaren waarom een probleem wel of niet geagendeerd
wordt:
Hall et al.-model: Een kwestie wordt geagendeerd als deze voldoet aan:
Legitimiteit: Overheid heeft het recht of de plicht om in te grijpen.
Geschiktheid: Beleid moet uitvoerbaar zijn.
Publieke steun: Draagvlak en haalbaarheid.
Kingdon-model: Agendering gebeurt wanneer drie ‘stromen’ samenkomen:
Probleemstroom: Een probleem wordt erkend als dringend.
Beleidsstroom: Er zijn oplossingen beschikbaar.
Politieke stroom: Politieke factoren ondersteunen verandering.
- Wanneer deze drie elementen samenvallen, ontstaat een ‘window of
opportunity’ voor beleidsverandering.
3. Beleidscyclus en Uitvoering
Beleidsvorming verloopt vaak via de beleidscyclus van Raymakers (2016),
bestaande uit zes fasen:
1. Agendering
2. Beleidsvoorbereiding
3. Beleidsbepaling
4. Beleidsuitvoering
5. Beleidsevaluatie
6. Terugkoppeling
Beleidsvorming is geen lineair proces; fasen overlappen en beleidsmakers passen
beleid aan op basis van nieuwe informatie.
4. Framing in Beleidsvraagstukken
Framing: Hoe een maatschappelijk probleem wordt gepresenteerd en
geïnterpreteerd beïnvloedt de beleidsvorming.
Verschillende belanghebbenden hanteren verschillende frames om een probleem
te definiëren:
Bijvoorbeeld: Probleem van verward gedrag kan worden bekeken als een
capaciteitsprobleem (politie), een zorgprobleem (GGZ) of een maatschappelijk
probleem (tolerantie).
, Reframing kan bestaande perspectieven veranderen en
beleidswijzigingen in gang zetten.
Meta-culturele frames spelen een rol in beleidsbeslissingen:
Voorbeelden: Gezond vs. ziek, natuurlijk vs. kunstmatig, fragmentarisch vs.
holistisch.
5. Paradigma’s en Wetenschapsontwikkeling
Paradigma’s (Kuhn): Fundamentele denkkaders binnen de wetenschap en
beleidsvorming.
Paradigmawisselingen treden op wanneer oude verklaringsmodellen
tekortschieten.
Verschillende paradigma’s kunnen leiden tot communicatieproblemen, omdat
actoren verschillende maatstaven hanteren.
Leerdoelen week 1
1. Verdelingsvraagstukken benoemen en analyseren:
Verdelingsvraagstukken gaan over hoe schaarse middelen, zoals zorg, geld en aandacht,
worden verdeeld binnen een samenleving. In de gezondheidszorg zijn er grote verschillen
in toegang tot en gebruik van zorg, wat leidt tot gezondheidsverschillen tussen groepen .
Voorbeelden: covid 19 en toegankelijkheid zorg, Voorbeeld financiering: Moet het
voor iedereen gratis zijn of moet men bijdragen afhankelijk van inkomen?
Oorzaken: Sociaal economische ongelijkheid, schaarste, beleidskeuzes
2. Verschillende noties van verdelende rechtvaardigheid toepassen
in de gezondheidszorg:
Verdelende rechtvaardigheid is een fundamenteel concept in de verdeling van
middelen. Het bepaalt wie wat krijgt en op basis van welke principes.
Belangrijke principes van verdelende rechtvaardigheid (volgens Deborah
Stone)
1. Gelijkheid
o Iedereen krijgt dezelfde middelen, ongeacht situatie of behoefte.
o Voorbeeld: Een vast basispakket voor alle burgers, zoals in Nederland.
2. Behoefte
o Middelen worden verdeeld op basis van de behoefte van de ontvanger.
o Voorbeeld: Chronisch zieken krijgen meer zorg dan gezonde mensen.
3. Verdienste
o Wie het meest bijdraagt aan de samenleving, krijgt meer middelen.
o Voorbeeld: In sommige landen krijgen mensen die meer belasting betalen
betere zorg.
4. Efficiëntie
o Middelen worden zo verdeeld dat ze de meeste maatschappelijke winst
opleveren.
o Voorbeeld: Preventieve zorg (zoals vaccinaties) krijgt prioriteit omdat het
op lange termijn kosten bespaart.
5. Compensatie
o Groepen die in het verleden zijn benadeeld, krijgen extra middelen.
o Voorbeeld: In sommige landen krijgen arme wijken extra
gezondheidsprogramma’s.
Toepassing in de gezondheidszorg
De overheid moet bepalen welke verdelingsprincipes het meest rechtvaardig zijn.
In Nederland worden meerdere principes gecombineerd, zoals gelijkheid
(basisverzekering voor iedereen) en behoefte (mensen met hogere zorgkosten
krijgen meer ondersteuning).
3. De theorie van policy framing en paradigma’s uitleggen:
Framing en paradigma’s zijn cruciale concepten in beleidsvorming.
, 1. Wat is framing?
Framing verwijst naar hoe een probleem wordt gepresenteerd en
geïnterpreteerd. Verschillende belanghebbenden kunnen hetzelfde probleem op
verschillende manieren beschrijven.
Voorbeeld van framing in de gezondheidszorg
"Obesitas is een persoonlijk probleem" → Mensen moeten zelf
gezonder eten en bewegen.
"Obesitas is een maatschappelijk probleem" → De overheid moet
suikerhoudende producten belasten en gezondere voeding stimuleren.
Framing beïnvloedt welk beleid wordt gekozen. In het eerste geval ligt de
nadruk op individuele verantwoordelijkheid, in het tweede geval op
overheidsinterventie.
2. Wat zijn paradigma’s?
Een paradigma is een fundamenteel denkkader dat bepaalt hoe problemen
worden geanalyseerd en opgelost.
Volgens Thomas Kuhn:
Normale wetenschap: Beleidsmakers en wetenschappers werken binnen
een bepaald denkkader.
Paradigmawisseling: Wanneer oude me thoden niet meer werken,
ontstaat er een nieuw denkkader.
Voorbeeld van een paradigmawisseling in de gezondheidszorg
Vroeger: Zorg werd gezien als een luxe en was alleen toegankelijk voor
wie het kon betalen.
Nu: Zorg wordt gezien als een basisrecht, waardoor overheden universele
zorgsystemen invoeren.
Paradigma’s bepalen welke beleidsoplossingen als legitiem worden gezien en
beïnvloeden daarmee het politieke debat.
, Werkgroep week 1:
Leerdoelen werkgroep
verschillende noties van verdelende rechtvaardigheid (zie Stone)
benoemen en toepassen in de gezondheidszorg.
Deborah Stone beschrijft verschillende principes van verdelende
rechtvaardigheid, die bepalen hoe middelen eerlijk verdeeld kunnen worden:
1. Gelijkheid
Iedereen krijgt hetzelfde, ongeacht situatie of behoefte.
Voorbeeld: Iedereen in Nederland heeft recht op dezelfde
basiszorgverzekering.
2. Behoefte
Mensen met een grotere behoefte krijgen meer.
Voorbeeld: Chronisch zieken krijgen extra zorg vergoed.
3. Verdienste
Zorg wordt toegekend op basis van wat iemand heeft bijgedragen.
Voorbeeld: Mensen die meer premie betalen, krijgen snellere toegang tot
bepaalde behandelingen.
4. Efficiëntie
De verdeling moet het maximale maatschappelijke voordeel opleveren.
Voorbeeld: Preventieve zorg krijgt voorrang omdat het op lange termijn
kosten bespaart.
5. Compensatie
Historische ongelijkheden worden gecompenseerd.
Voorbeeld: Extra investeringen in gezondheidszorg voor achtergestelde
wijken.
beargumenteren waarom een bepaalde notie van verdelende
rechtvaardigheid wel of niet gepast is bij een vraagstuk in de zorg.
Het toepassen van een rechtvaardigheidsprincipe hangt af van de context van
een zorgvraagstuk. Principes zoals, behoefte, verdienste, gelijkheid efficiëntie
kunnen hierbij spelen.
het belang van framing benoemen en de mogelijke consequenties
van reframing zichtbaar maken met behulp van een casus.
Framing verwijst naar de manier waarop een probleem wordt gepresenteerd. Dit
beïnvloedt hoe mensen en beleidsmakers het vraagstuk interpreteren en welke
oplossingen worden gekozen.
Mogelijke gevolgen van reframing:
o Positief: Meer politieke steun voor preventieve maatregelen, hogere
investeringen in leefstijlprogramma’s.
o Negatief: Sommige actoren (bijvoorbeeld farmaceutische industrie) kunnen
minder winst maken omdat er minder behandelingen nodig zijn.
Week 1: Samenvatting van de Inhoud
1. Verdelingsvraagstukken in de Gezondheidszorg
Gezondheidsverschillen ontstaan niet alleen door biologische en sociale
factoren, maar ook door ongelijkheid in zorgaanbod en -gebruik.
Beleidsmakers proberen deze ongelijkheid te verminderen door een
rechtvaardiger verdeling van zorg te realiseren.
De beleidsaanpak bestaat uit drie fasen:
1. Beleidsvoorbereiding: Probleemstructurering en onderzoek naar
oorzaken.
2. Beleidsbepaling en -uitvoering: Keuze van beleidsinstrumenten en
afweging van effectiviteit en haalbaarheid.
3. Beleidsevaluatie: Beoordeling en bijstelling van het beleid.
2. Agendering van Beleidsvraagstukken
Niet alle problemen komen op de beleidsagenda; dit wordt beïnvloed door
maatschappelijke ontwikkelingen, politieke steun en framing.
Twee modellen verklaren waarom een probleem wel of niet geagendeerd
wordt:
Hall et al.-model: Een kwestie wordt geagendeerd als deze voldoet aan:
Legitimiteit: Overheid heeft het recht of de plicht om in te grijpen.
Geschiktheid: Beleid moet uitvoerbaar zijn.
Publieke steun: Draagvlak en haalbaarheid.
Kingdon-model: Agendering gebeurt wanneer drie ‘stromen’ samenkomen:
Probleemstroom: Een probleem wordt erkend als dringend.
Beleidsstroom: Er zijn oplossingen beschikbaar.
Politieke stroom: Politieke factoren ondersteunen verandering.
- Wanneer deze drie elementen samenvallen, ontstaat een ‘window of
opportunity’ voor beleidsverandering.
3. Beleidscyclus en Uitvoering
Beleidsvorming verloopt vaak via de beleidscyclus van Raymakers (2016),
bestaande uit zes fasen:
1. Agendering
2. Beleidsvoorbereiding
3. Beleidsbepaling
4. Beleidsuitvoering
5. Beleidsevaluatie
6. Terugkoppeling
Beleidsvorming is geen lineair proces; fasen overlappen en beleidsmakers passen
beleid aan op basis van nieuwe informatie.
4. Framing in Beleidsvraagstukken
Framing: Hoe een maatschappelijk probleem wordt gepresenteerd en
geïnterpreteerd beïnvloedt de beleidsvorming.
Verschillende belanghebbenden hanteren verschillende frames om een probleem
te definiëren:
Bijvoorbeeld: Probleem van verward gedrag kan worden bekeken als een
capaciteitsprobleem (politie), een zorgprobleem (GGZ) of een maatschappelijk
probleem (tolerantie).
, Reframing kan bestaande perspectieven veranderen en
beleidswijzigingen in gang zetten.
Meta-culturele frames spelen een rol in beleidsbeslissingen:
Voorbeelden: Gezond vs. ziek, natuurlijk vs. kunstmatig, fragmentarisch vs.
holistisch.
5. Paradigma’s en Wetenschapsontwikkeling
Paradigma’s (Kuhn): Fundamentele denkkaders binnen de wetenschap en
beleidsvorming.
Paradigmawisselingen treden op wanneer oude verklaringsmodellen
tekortschieten.
Verschillende paradigma’s kunnen leiden tot communicatieproblemen, omdat
actoren verschillende maatstaven hanteren.
Leerdoelen week 1
1. Verdelingsvraagstukken benoemen en analyseren:
Verdelingsvraagstukken gaan over hoe schaarse middelen, zoals zorg, geld en aandacht,
worden verdeeld binnen een samenleving. In de gezondheidszorg zijn er grote verschillen
in toegang tot en gebruik van zorg, wat leidt tot gezondheidsverschillen tussen groepen .
Voorbeelden: covid 19 en toegankelijkheid zorg, Voorbeeld financiering: Moet het
voor iedereen gratis zijn of moet men bijdragen afhankelijk van inkomen?
Oorzaken: Sociaal economische ongelijkheid, schaarste, beleidskeuzes
2. Verschillende noties van verdelende rechtvaardigheid toepassen
in de gezondheidszorg:
Verdelende rechtvaardigheid is een fundamenteel concept in de verdeling van
middelen. Het bepaalt wie wat krijgt en op basis van welke principes.
Belangrijke principes van verdelende rechtvaardigheid (volgens Deborah
Stone)
1. Gelijkheid
o Iedereen krijgt dezelfde middelen, ongeacht situatie of behoefte.
o Voorbeeld: Een vast basispakket voor alle burgers, zoals in Nederland.
2. Behoefte
o Middelen worden verdeeld op basis van de behoefte van de ontvanger.
o Voorbeeld: Chronisch zieken krijgen meer zorg dan gezonde mensen.
3. Verdienste
o Wie het meest bijdraagt aan de samenleving, krijgt meer middelen.
o Voorbeeld: In sommige landen krijgen mensen die meer belasting betalen
betere zorg.
4. Efficiëntie
o Middelen worden zo verdeeld dat ze de meeste maatschappelijke winst
opleveren.
o Voorbeeld: Preventieve zorg (zoals vaccinaties) krijgt prioriteit omdat het
op lange termijn kosten bespaart.
5. Compensatie
o Groepen die in het verleden zijn benadeeld, krijgen extra middelen.
o Voorbeeld: In sommige landen krijgen arme wijken extra
gezondheidsprogramma’s.
Toepassing in de gezondheidszorg
De overheid moet bepalen welke verdelingsprincipes het meest rechtvaardig zijn.
In Nederland worden meerdere principes gecombineerd, zoals gelijkheid
(basisverzekering voor iedereen) en behoefte (mensen met hogere zorgkosten
krijgen meer ondersteuning).
3. De theorie van policy framing en paradigma’s uitleggen:
Framing en paradigma’s zijn cruciale concepten in beleidsvorming.
, 1. Wat is framing?
Framing verwijst naar hoe een probleem wordt gepresenteerd en
geïnterpreteerd. Verschillende belanghebbenden kunnen hetzelfde probleem op
verschillende manieren beschrijven.
Voorbeeld van framing in de gezondheidszorg
"Obesitas is een persoonlijk probleem" → Mensen moeten zelf
gezonder eten en bewegen.
"Obesitas is een maatschappelijk probleem" → De overheid moet
suikerhoudende producten belasten en gezondere voeding stimuleren.
Framing beïnvloedt welk beleid wordt gekozen. In het eerste geval ligt de
nadruk op individuele verantwoordelijkheid, in het tweede geval op
overheidsinterventie.
2. Wat zijn paradigma’s?
Een paradigma is een fundamenteel denkkader dat bepaalt hoe problemen
worden geanalyseerd en opgelost.
Volgens Thomas Kuhn:
Normale wetenschap: Beleidsmakers en wetenschappers werken binnen
een bepaald denkkader.
Paradigmawisseling: Wanneer oude me thoden niet meer werken,
ontstaat er een nieuw denkkader.
Voorbeeld van een paradigmawisseling in de gezondheidszorg
Vroeger: Zorg werd gezien als een luxe en was alleen toegankelijk voor
wie het kon betalen.
Nu: Zorg wordt gezien als een basisrecht, waardoor overheden universele
zorgsystemen invoeren.
Paradigma’s bepalen welke beleidsoplossingen als legitiem worden gezien en
beïnvloeden daarmee het politieke debat.
, Werkgroep week 1:
Leerdoelen werkgroep
verschillende noties van verdelende rechtvaardigheid (zie Stone)
benoemen en toepassen in de gezondheidszorg.
Deborah Stone beschrijft verschillende principes van verdelende
rechtvaardigheid, die bepalen hoe middelen eerlijk verdeeld kunnen worden:
1. Gelijkheid
Iedereen krijgt hetzelfde, ongeacht situatie of behoefte.
Voorbeeld: Iedereen in Nederland heeft recht op dezelfde
basiszorgverzekering.
2. Behoefte
Mensen met een grotere behoefte krijgen meer.
Voorbeeld: Chronisch zieken krijgen extra zorg vergoed.
3. Verdienste
Zorg wordt toegekend op basis van wat iemand heeft bijgedragen.
Voorbeeld: Mensen die meer premie betalen, krijgen snellere toegang tot
bepaalde behandelingen.
4. Efficiëntie
De verdeling moet het maximale maatschappelijke voordeel opleveren.
Voorbeeld: Preventieve zorg krijgt voorrang omdat het op lange termijn
kosten bespaart.
5. Compensatie
Historische ongelijkheden worden gecompenseerd.
Voorbeeld: Extra investeringen in gezondheidszorg voor achtergestelde
wijken.
beargumenteren waarom een bepaalde notie van verdelende
rechtvaardigheid wel of niet gepast is bij een vraagstuk in de zorg.
Het toepassen van een rechtvaardigheidsprincipe hangt af van de context van
een zorgvraagstuk. Principes zoals, behoefte, verdienste, gelijkheid efficiëntie
kunnen hierbij spelen.
het belang van framing benoemen en de mogelijke consequenties
van reframing zichtbaar maken met behulp van een casus.
Framing verwijst naar de manier waarop een probleem wordt gepresenteerd. Dit
beïnvloedt hoe mensen en beleidsmakers het vraagstuk interpreteren en welke
oplossingen worden gekozen.
Mogelijke gevolgen van reframing:
o Positief: Meer politieke steun voor preventieve maatregelen, hogere
investeringen in leefstijlprogramma’s.
o Negatief: Sommige actoren (bijvoorbeeld farmaceutische industrie) kunnen
minder winst maken omdat er minder behandelingen nodig zijn.
