REGELING
Thema 1 VWO 5
Thom Willeman
,Basisstof 1
Regeling en homeostase
Homeostase: Het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het inwendige
milieu van organismen.
Terugkoppeling:
• Negatief: Wanneer een toename van het resultaat een remming van het proces
veroorzaakt.
• Positief: Wanneer een toename van het resultaat het proces versterkt.
Regelkring: Een regelkring zorgt ervoor dat een bepaalde waarde rond de norm zal
blijven.
Cellen in een regelkring:
• Receptor (zintuigcel)
• Conductor (motorische en sensorische zenuwen)
• Controle centrum (plek in het centrale zenuwstelsel)
• Effectoren (spieren of klieren)
Figuur 1 Voorbeeld van een regelkring in het menselijk lichaam
1
, Basisstof 2
Hormonale regulatie
Signaalmoleculen: Via deze moleculen vindt communicatie tussen cellen plaats.
Receptoren: Hormonen zijn alleen werkzaam op organen die de juiste receptoren
bezitten, dit noem je doelwitorganen.
Werking van hormonen
Als een hormoon wordt opgenomen en in het cyotplasma
komt, bindt het zich aan een receptoreiwit. Zo ontstaat er een
hormoon-receptorcomplex. Dit complex komt via een
kernporie in het kernplasma en kan dan bepaalde genen in
het DNA aan- of uitzetten.
Als een hormoon zich aan een receptoreiwit op het
celmembraan bindt, wordt aan de binnenkant van het
celmembraan een signaalmolecuul, ofwel second
Figuur 2 Als een hormoon direct in het
messenger gevormd of geactiveerd.
cytoplasma kan komen
Signaalcascade: Als een signaal via meerdere schakels in de
cel wordt doorgegeven.
Neurosecertie: Als een hormoon door neuronen wordt
gevormd, het gevormde hormoon noem je een neurohormoon.
Inhibiting hormonen (IH): Deze hormonen zorgen ervoor dat
de endocriene cellen geen hormonen meer produceren.
Releasing hormonen (RH): Deze hormonen zorgen ervoor dat Figuur 3 Als een hormoon via een
receptoreiwit in het cytoplasma komt
de endocriene cellen gestimuleerd worden om hormonen te
produceren.
Binas tabel 89 is handig voor dingen over hormonen.
Een aantal belangrijke hormonen zijn:
• Andrenocorticotroop hormoon (ACTH) → Bevordert aanmaak van hormonen in
de bijnierschors. Wordt geproduceerd door de hypofysevoorkwab.
• Groeihormoon (GH) → Regelt groei en ontwikkeling. Wordt geproduceerd in de
hypofyse.
• Antidiuretisch hormoon (ADH) → Regelt de resorptie van water in de nieren bij
vorming van urine. Wordt geproduceerd in de hypothalamus.
• Thyroxine → Beïnvloedt de stofwisseling door verbranding van glucose te
stimuleren. Wordt geproduceerd in de schildklier.
• Glucagon en insuline → Zorgen ervoor dat de glucoseconcentratie constant
blijft. Wordt geproduceerd in de alvleesklier.
• Epo → Stimuleert de productie van rode bloedcellen. Wordt geproduceerd in de
nieren.
• Adrenaline → Bevorderen de stofwisseling bij stress. Wordt geproduceerd in de
nieren en bijnieren.
2
Thema 1 VWO 5
Thom Willeman
,Basisstof 1
Regeling en homeostase
Homeostase: Het in stand houden van een dynamisch evenwicht in het inwendige
milieu van organismen.
Terugkoppeling:
• Negatief: Wanneer een toename van het resultaat een remming van het proces
veroorzaakt.
• Positief: Wanneer een toename van het resultaat het proces versterkt.
Regelkring: Een regelkring zorgt ervoor dat een bepaalde waarde rond de norm zal
blijven.
Cellen in een regelkring:
• Receptor (zintuigcel)
• Conductor (motorische en sensorische zenuwen)
• Controle centrum (plek in het centrale zenuwstelsel)
• Effectoren (spieren of klieren)
Figuur 1 Voorbeeld van een regelkring in het menselijk lichaam
1
, Basisstof 2
Hormonale regulatie
Signaalmoleculen: Via deze moleculen vindt communicatie tussen cellen plaats.
Receptoren: Hormonen zijn alleen werkzaam op organen die de juiste receptoren
bezitten, dit noem je doelwitorganen.
Werking van hormonen
Als een hormoon wordt opgenomen en in het cyotplasma
komt, bindt het zich aan een receptoreiwit. Zo ontstaat er een
hormoon-receptorcomplex. Dit complex komt via een
kernporie in het kernplasma en kan dan bepaalde genen in
het DNA aan- of uitzetten.
Als een hormoon zich aan een receptoreiwit op het
celmembraan bindt, wordt aan de binnenkant van het
celmembraan een signaalmolecuul, ofwel second
Figuur 2 Als een hormoon direct in het
messenger gevormd of geactiveerd.
cytoplasma kan komen
Signaalcascade: Als een signaal via meerdere schakels in de
cel wordt doorgegeven.
Neurosecertie: Als een hormoon door neuronen wordt
gevormd, het gevormde hormoon noem je een neurohormoon.
Inhibiting hormonen (IH): Deze hormonen zorgen ervoor dat
de endocriene cellen geen hormonen meer produceren.
Releasing hormonen (RH): Deze hormonen zorgen ervoor dat Figuur 3 Als een hormoon via een
receptoreiwit in het cytoplasma komt
de endocriene cellen gestimuleerd worden om hormonen te
produceren.
Binas tabel 89 is handig voor dingen over hormonen.
Een aantal belangrijke hormonen zijn:
• Andrenocorticotroop hormoon (ACTH) → Bevordert aanmaak van hormonen in
de bijnierschors. Wordt geproduceerd door de hypofysevoorkwab.
• Groeihormoon (GH) → Regelt groei en ontwikkeling. Wordt geproduceerd in de
hypofyse.
• Antidiuretisch hormoon (ADH) → Regelt de resorptie van water in de nieren bij
vorming van urine. Wordt geproduceerd in de hypothalamus.
• Thyroxine → Beïnvloedt de stofwisseling door verbranding van glucose te
stimuleren. Wordt geproduceerd in de schildklier.
• Glucagon en insuline → Zorgen ervoor dat de glucoseconcentratie constant
blijft. Wordt geproduceerd in de alvleesklier.
• Epo → Stimuleert de productie van rode bloedcellen. Wordt geproduceerd in de
nieren.
• Adrenaline → Bevorderen de stofwisseling bij stress. Wordt geproduceerd in de
nieren en bijnieren.
2
