Prostaatkanker
, Inhoud Voor wie is deze brochure?
Voor wie is deze brochure? 3 Deze brochure is bedoeld voor mensen die onder-
Prostaatkanker 4 zocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk)
Vroege ontdekking 5 prostaatkanker hebben.
Symptomen 7
Onderzoek voor de diagnose 8 U kunt de brochure natuurlijk ook laten lezen aan
Onderzoek na de diagnose 11 mensen in uw omgeving.
Behandeling 16
Overleving en gevolgen 32 De diagnose kanker, of de mogelijkheid dat daar
Seksualiteit 34 sprake van is, roept bij de meeste mensen onmiddel-
Pijn 35 lijk vragen en emoties op. In korte tijd krijgt u veel te
Een moeilijke periode 37 horen: over de ziekte, de onderzoeken die mogelijk
Wilt u meer informatie? 40 volgen en de behandeling die uw arts u adviseert.
Bijlage: Het is niet altijd makkelijk die informatie te begrijpen,
Risicofactoren 47 te onthouden en te verwerken. Deze brochure is
De prostaat 48 bedoeld als ondersteuning.
Wat is kanker? 50
Het bloedvaten- en lymfestelsel 52 Misschien heeft u na het lezen van deze brochure nog
vragen. Als dat vragen zijn over uw eigen diagnose
of behandeling, stel die dan aan uw specialist of
gespecialiseerd verpleegkundige.
© KWF Kankerbestrijding, winter 2008-2009 (2e druk 2012) Schrijf uw vragen vooraf op, zodat u niets vergeet.
Deze informatie is gebaseerd op door de IKNL gepubliceerde medische
Op onze website en in onze brochure Kanker… in
richtlijnen. De tekst is tot stand gekomen met medewerking van
deskundigen uit diverse beroepsgroepen, waaronder huisartsen, gesprek met je arts staan vragen die u aan uw arts
specialisten, verpleegkundigen en andere paramedici en vertegen- kunt stellen.
woordigers van kankerpatiëntenorganisaties.
KWF Kankerbestrijding wil kanker zo snel mogelijk terugdringen en
Als patiënt heeft u recht op goede en volledige
onder controle krijgen. We zijn er voor mensen die leven met kanker en informatie over uw ziekte en de behandeling, zodat u
de mensen die met hen samenleven. Ons doel is minder kanker, meer zelf kunt meebeslissen. Deze rechten zijn wettelijk
genezing en een betere kwaliteit van leven voor kankerpatiënten.
vastgelegd. Voor meer informatie, kijk achter in deze
KWF Kanker Infolijn: 0800 – 022 66 22 (gratis) brochure bij de Nederlandse Patiënten Consumenten
Informatie en advies voor kankerpatiënten en hun naasten Federatie (NPCF).
KWF Publieksservice: 0900 – 202 00 41 (¤ 0,01 p/m)
Algemene informatie over KWF Kankerbestrijding
Meer informatie over kanker kunt u vinden op
Rabobank 333.777.999 www.kwfkankerbestrijding.nl.
IBAN: NL23 RABO 0333 777 999, BIC: RABONL2U
www.kwfkankerbestrijding.nl
Is deze brochure ouder dan 4 jaar, informeer dan of er een nieuwe uitgave bestaat.
De meest actuele informatie is op onze website te vinden.
3
, Prostaatkanker Vroege ontdekking
In Nederland wordt per jaar bij circa 10.400 mannen Prostaatkanker is een van de meest voorkomende
prostaatkanker vastgesteld. Ruim 70% van hen is soorten kanker bij mannen. Daarom wordt al enige
65 jaar of ouder. tijd onderzocht of het zin heeft om in Nederland een
Prostaatkanker is dus vooral een ziekte van oudere bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker op te
mannen, hoewel het steeds vaker op jongere leeftijd zetten.
(vanaf ongeveer 40 tot 45 jaar) wordt vastgesteld. Dit
komt doordat steeds meer mannen zich op jonge Voordat een dergelijk onderzoek landelijk kan
leeftijd laten onderzoeken op prostaatkanker. Vroege worden aangeboden, moet eerst antwoord worden
ontdekking wil echter niet per defintie zeggen dat er verkregen op een groot aantal vragen:
daardoor ook sprake is van een langere overleving. • Kan prostaatkanker daadwerkelijk in een vroeg
Prostaatkanker komt eigenlijk nog veel vaker voor, stadium worden ontdekt door middel van een
met name bij zeer oude mannen. Maar omdat bevolkingsonderzoek?
prostaatkanker vaak langzaam groeit, zal het meren- • Leidt vroege(re) ontdekking van prostaatkanker
deel van hen er geen last van krijgen. Meestal wordt ertoe dat er uiteindelijk minder mannen aan deze
de ziekte bij hen nooit ontdekt. ziekte overlijden?
Soms komt de ziekte bij toeval aan het licht, bijvoor- • Welke test is voor het bevolkingsonderzoek het
beeld tijdens een medische keuring. meest geschikt: een bloedtest (de zogenoemde PSA-
Prostaatkanker ontwikkelt zich in de cellen van de test) of een echografie? Beide testen (zie pagina 8)
klierbuisjes van de prostaat. Hierdoor ontstaat een geven soms een afwijkende uitslag zonder dat er
verandering van het prostaatweefsel. Deze ver sprake is van prostaatkanker.
andering is soms door een arts te voelen als een
vergroting of een verharding van de prostaat. Daarnaast wil men meer inzicht krijgen in de ontwik-
keling van prostaatkanker in een vroeg stadium. Soms
Uitzaaiingen gaat dat zo langzaam, dat het voor een aantal mannen
Zoals bij de meeste soorten kanker kunnen er ook bij nooit levensbedreigend zal worden of klachten zal
prostaatkanker uitzaaiingen (metastasen) optreden geven. In die gevallen is behandeling dus niet nodig.
(zie pagina 47).
Bij prostaatkanker ontstaan uitzaaiingen meestal In 1994 is vanuit Nederland begonnen met een
pas in een laat stadium van de ziekte. Ze komen vaker Europees onderzoek naar de mogelijkheden van
voor als de tumor buiten de prostaat groeit. vroege ontdekking van prostaatkanker. In de regio
Bij prostaatkanker kunnen uitzaaiingen voorkomen Rotterdam zijn hiervoor 42.000 mannen tussen de 55
in de lymfeklieren in de onderbuik. en 74 jaar geselecteerd. Zij zijn door loting ingedeeld in
Als de kankercellen zich via het bloed verspreiden, twee groepen: een groep die regelmatig wordt onder-
ontstaan vaak uitzaaiingen in de botten. Uitzaaiingen zocht en een controlegroep die niet wordt onderzocht.
in de longen en/of in de lever komen zelden voor.
Prostaatkanker is, evenals alle andere soorten kan-
ker, niet besmettelijk. Ook niet als er bij het vrijen
sperma in of op het lichaam van de partner komt.
4 5
, Inhoud Voor wie is deze brochure?
Voor wie is deze brochure? 3 Deze brochure is bedoeld voor mensen die onder-
Prostaatkanker 4 zocht of behandeld worden omdat zij (mogelijk)
Vroege ontdekking 5 prostaatkanker hebben.
Symptomen 7
Onderzoek voor de diagnose 8 U kunt de brochure natuurlijk ook laten lezen aan
Onderzoek na de diagnose 11 mensen in uw omgeving.
Behandeling 16
Overleving en gevolgen 32 De diagnose kanker, of de mogelijkheid dat daar
Seksualiteit 34 sprake van is, roept bij de meeste mensen onmiddel-
Pijn 35 lijk vragen en emoties op. In korte tijd krijgt u veel te
Een moeilijke periode 37 horen: over de ziekte, de onderzoeken die mogelijk
Wilt u meer informatie? 40 volgen en de behandeling die uw arts u adviseert.
Bijlage: Het is niet altijd makkelijk die informatie te begrijpen,
Risicofactoren 47 te onthouden en te verwerken. Deze brochure is
De prostaat 48 bedoeld als ondersteuning.
Wat is kanker? 50
Het bloedvaten- en lymfestelsel 52 Misschien heeft u na het lezen van deze brochure nog
vragen. Als dat vragen zijn over uw eigen diagnose
of behandeling, stel die dan aan uw specialist of
gespecialiseerd verpleegkundige.
© KWF Kankerbestrijding, winter 2008-2009 (2e druk 2012) Schrijf uw vragen vooraf op, zodat u niets vergeet.
Deze informatie is gebaseerd op door de IKNL gepubliceerde medische
Op onze website en in onze brochure Kanker… in
richtlijnen. De tekst is tot stand gekomen met medewerking van
deskundigen uit diverse beroepsgroepen, waaronder huisartsen, gesprek met je arts staan vragen die u aan uw arts
specialisten, verpleegkundigen en andere paramedici en vertegen- kunt stellen.
woordigers van kankerpatiëntenorganisaties.
KWF Kankerbestrijding wil kanker zo snel mogelijk terugdringen en
Als patiënt heeft u recht op goede en volledige
onder controle krijgen. We zijn er voor mensen die leven met kanker en informatie over uw ziekte en de behandeling, zodat u
de mensen die met hen samenleven. Ons doel is minder kanker, meer zelf kunt meebeslissen. Deze rechten zijn wettelijk
genezing en een betere kwaliteit van leven voor kankerpatiënten.
vastgelegd. Voor meer informatie, kijk achter in deze
KWF Kanker Infolijn: 0800 – 022 66 22 (gratis) brochure bij de Nederlandse Patiënten Consumenten
Informatie en advies voor kankerpatiënten en hun naasten Federatie (NPCF).
KWF Publieksservice: 0900 – 202 00 41 (¤ 0,01 p/m)
Algemene informatie over KWF Kankerbestrijding
Meer informatie over kanker kunt u vinden op
Rabobank 333.777.999 www.kwfkankerbestrijding.nl.
IBAN: NL23 RABO 0333 777 999, BIC: RABONL2U
www.kwfkankerbestrijding.nl
Is deze brochure ouder dan 4 jaar, informeer dan of er een nieuwe uitgave bestaat.
De meest actuele informatie is op onze website te vinden.
3
, Prostaatkanker Vroege ontdekking
In Nederland wordt per jaar bij circa 10.400 mannen Prostaatkanker is een van de meest voorkomende
prostaatkanker vastgesteld. Ruim 70% van hen is soorten kanker bij mannen. Daarom wordt al enige
65 jaar of ouder. tijd onderzocht of het zin heeft om in Nederland een
Prostaatkanker is dus vooral een ziekte van oudere bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker op te
mannen, hoewel het steeds vaker op jongere leeftijd zetten.
(vanaf ongeveer 40 tot 45 jaar) wordt vastgesteld. Dit
komt doordat steeds meer mannen zich op jonge Voordat een dergelijk onderzoek landelijk kan
leeftijd laten onderzoeken op prostaatkanker. Vroege worden aangeboden, moet eerst antwoord worden
ontdekking wil echter niet per defintie zeggen dat er verkregen op een groot aantal vragen:
daardoor ook sprake is van een langere overleving. • Kan prostaatkanker daadwerkelijk in een vroeg
Prostaatkanker komt eigenlijk nog veel vaker voor, stadium worden ontdekt door middel van een
met name bij zeer oude mannen. Maar omdat bevolkingsonderzoek?
prostaatkanker vaak langzaam groeit, zal het meren- • Leidt vroege(re) ontdekking van prostaatkanker
deel van hen er geen last van krijgen. Meestal wordt ertoe dat er uiteindelijk minder mannen aan deze
de ziekte bij hen nooit ontdekt. ziekte overlijden?
Soms komt de ziekte bij toeval aan het licht, bijvoor- • Welke test is voor het bevolkingsonderzoek het
beeld tijdens een medische keuring. meest geschikt: een bloedtest (de zogenoemde PSA-
Prostaatkanker ontwikkelt zich in de cellen van de test) of een echografie? Beide testen (zie pagina 8)
klierbuisjes van de prostaat. Hierdoor ontstaat een geven soms een afwijkende uitslag zonder dat er
verandering van het prostaatweefsel. Deze ver sprake is van prostaatkanker.
andering is soms door een arts te voelen als een
vergroting of een verharding van de prostaat. Daarnaast wil men meer inzicht krijgen in de ontwik-
keling van prostaatkanker in een vroeg stadium. Soms
Uitzaaiingen gaat dat zo langzaam, dat het voor een aantal mannen
Zoals bij de meeste soorten kanker kunnen er ook bij nooit levensbedreigend zal worden of klachten zal
prostaatkanker uitzaaiingen (metastasen) optreden geven. In die gevallen is behandeling dus niet nodig.
(zie pagina 47).
Bij prostaatkanker ontstaan uitzaaiingen meestal In 1994 is vanuit Nederland begonnen met een
pas in een laat stadium van de ziekte. Ze komen vaker Europees onderzoek naar de mogelijkheden van
voor als de tumor buiten de prostaat groeit. vroege ontdekking van prostaatkanker. In de regio
Bij prostaatkanker kunnen uitzaaiingen voorkomen Rotterdam zijn hiervoor 42.000 mannen tussen de 55
in de lymfeklieren in de onderbuik. en 74 jaar geselecteerd. Zij zijn door loting ingedeeld in
Als de kankercellen zich via het bloed verspreiden, twee groepen: een groep die regelmatig wordt onder-
ontstaan vaak uitzaaiingen in de botten. Uitzaaiingen zocht en een controlegroep die niet wordt onderzocht.
in de longen en/of in de lever komen zelden voor.
Prostaatkanker is, evenals alle andere soorten kan-
ker, niet besmettelijk. Ook niet als er bij het vrijen
sperma in of op het lichaam van de partner komt.
4 5
