Jurisprudentie straf(proces)recht
Week 1
HR Geweer
Voor voortgezette toepassing moet voldaan zijn aan de volgende voorwaarden, zo blijkt uit
het geweer arrest:
1. Bevoegd tot de bestuursrechtelijke bevoegdheden en de strafrechtelijke
bevoegdheden;
2. Geen misbruik van bevoegdheden (detournement de pourvoir).
HR Controle vs. Opsporing
In het Controle vs. Opsporing arrest heeft de Hoge Raad bepaald dat sfeercumulatie is
toegestaan en dat er voldaan moet zijn aan de volgende voorwaarden:
1. Bevoegd tot de bestuursrechtelijke bevoegdheden en de strafrechtelijke
bevoegdheden;
2. De bevoegdheid mag niet enkel worden ingezet voor de opsporing (verbod van
detournement de pouvoir);
3. Waarborgen van de verdachte in acht nemen.
Bijvoorbeeld inlichtingen verschaffen aan de verdachte en het zwijgrecht van de
verdachte.
HR Dynamische verkeerscontrole
De politie ziet een dure BMW over straat rijden en in de auto bevinden zich twee personen.
Een Marokkaanse bestuurder en een Oost-Europese bijrijder. Ook reed de auto in een wijk
waar een dure auto niet thuis hoort. Deze drie factoren vonden de politie een opvallende
combinatie en daarom besloot de politie het kenteken na te trekken. Hieruit bleek dat de auto
op naam stond van een B.V. die zich weleens mengt in het criminele circuit. De politie besluit
daarom om de auto aan de kant te zetten op basis van de Wegenverkeerswet. De politie
begint met controleren door te vragen naar het rijbewijs, maar daarna vragen zij gelijk of ze
de kofferbak mogen doorzoeken. In de kofferbak bevindt zich een zak met hennep. Volgens
de personen in de auto is er sprake van detournement de pourvoir, omdat de
controlebevoegdheid wordt in gezet voor de opsporing.
De Hoge Raad gaat daar niet in mee. Volgens de Hoge Raad is er geen sprake van
detournement de pourvoir, dat de controle bevoegdheid niet uitsluitend mag worden ingezet
voor de opsporing. De politie heeft het rijbewijs van de bestuurder gecontroleerd en dit maakt
dat de controle bevoegdheid niet enkel wordt ingezet voor de opsporing.
Week 2
EHRM Hasselbaink t/Nederland
Verdachte doet een verzoek tot schorsing van de voorlopige hechtenis. Het duurt 22 dagen
voordat dit verzoek wordt behandeld. Het verzoek tot schorsing wordt afgewezen. Daarom
gaat de verdachte in hoger beroep. De beslissing in hoger beroep duurt 26 dagen. Het
EHRM zegt dat dit niet speedily is. Daarnaast wordt de beslissing van de rechter niet
gemotiveerd bij het opleggen van de voorlopige hechtenis. Het EHRM verlangt van de
rechter dat hij motiveert waarom hij verlangt dat de verdachte langer in voorlopige hechtenis
blijft. De rechter moet met concrete en specifieke argumenten komen die zich ontleent aan
de bijzonderheden van de voorliggende zaak.
EHRM Saunders/Verenigd Koninkrijk
In deze zaak werd Sounders in een niet strafrechtelijke procedure gehoord, waarbij voor hem
de verplichting gold om te antwoorden op de vragen. Later werd Sounders aangemerkt als
een verdachte in een strafrechtelijke procedure. In deze strafrechtelijke procedure werd de
, getuigenis van Sounders in de niet strafrechtelijke procedure gebruikt als bewijsmiddel. Dit
leidde volgens het EHRM tot schending van het Nemo tenetur beginsel, omdat verklaringen
die verplicht moeten worden afgelegd en dus onder een zekere mate van dwang of niet
vrijwillig worden afgelegd niet mogen worden gebruikt als bewijs. Dus materiaal dat
afhankelijk is van de wil van de verdachte, dus verklaringen, dat is verkregen onder dwang
levert altijd een schending van het Nemo tenetur beginsel op als het bewijs wordt gebruikt in
een strafrechtelijke procedure.
EHRM Jalloh/Duitsland
In dit arrest heeft het EHRM een aantal factoren gegeven om te bepalen of de toepassing
van dwang tegen een verdachte een schending van het Nemo tenetur beginsel oplevert.
In deze zaak zagen de politie agenten een verdachte twee keer een zakje uit zijn mond
geven aan een ander persoon. De politie vermoedde toen dat het ging om drugshandel en zij
gingen over tot aanhouding. Tijdens de aanhouding slikt Jalloh het bolletje door. Daarom
wordt Jalloh naar het ziekenhuis gebracht, zodat hij het bolletje zou uitspugen. Jalloh
weigerde mee te werken aan het nemen van het braakmiddel. Vier agenten houden Jalloh
vast, zodat de dokter via een slangetje door zijn neus het braakmiddel naar binnen kan
brengen. Ook kreeg Jalloh een injectie met een ander middel en hij werd vastgehouden tot
de middelen werken.
Het EHRM stelt vast dat art. 3 van het EVRM is geschonden, omdat dit onmenselijk
handelingen zijn. De vraag is vervolgens of dit ook een schending van het Nemo tenetur
beginsel van art. 6 EVRM oplevert. Hiervoor moet worden gekeken naar de volgende vier
factoren:
1. De aard en de mate van dwang die is gebruikt om het bewijs te verkrijgen;
Is er sprake van lichamelijk geweld of alleen stem verheffen.
Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen wilsafhankelijk en wilsonafhankelijk
bewijs.
2. De ernst van het feit;
Bij een klein feit waar heel veel druk is uitgeoefend levert dit sneller een schending
op.
3. Het bestaan van relevante safeguards in de procedure;
De dwang moet op de best mogelijke manier worden gedaan. Bij bloedafname moet
dit worden gedaan door een arts. Bij communicatie moet er tolk aanwezig zijn, zodat
de verdachte wel begrijpt waar het over gaat.
4. Het gebruik dat van het materiaal is gemaakt.
Hr Gäfgen het bewijs moet daadwerkelijk worden gebruikt wil een schending van
art. 3 EVRM een schending van art. 6 EVRM opleveren.
Materiaal dat ook onafhankelijk van de wil van de verdachte bestaat en dat onder dwang
wordt verkregen kan schending van het Nemo tenetur beginsel opleveren. Er moet dan wel
sprake zijn van een grote schending van dwang.
EHRM Gäfgen/Duitsland
Het Nemo tenetur beginsel is alleen geschonden als het materiaal dat is verkregen onder
dwang wordt gebruikt als bewijs. Gäfgen is verdachte in deze zaak. Het wordt verdacht van
ontvoering en het vermoorden van een elfjarig jongetje. Bij de aanhouding geeft Gäfgan aan
dat het jongetje in handen van andere ontvoerders is. Hierdoor denken de agenten dat het
jongetje nog in leven is. De agenten dwingen Gäfgen onder marteling om de agenten te
vertellen waar het jongetje is. Gäfgen zwicht hier voor. De opsporingsambtenaren vinden
uiteindelijk het jongetje die als is overleden en begraven. Op de zitting legt Gägfen een
bekennende verklaring af, omdat ontkennen voor hem geen zin meer had. Het bewijs tegen
hem was toch al overweldigend dacht hij.
Het EHRM oordeelt dan dat er sprake is van een schending van art. 3 EVRM, omdat Gäfgen
onmenselijk is behandeld, omdat hij gemarteld zou worden als hij niet zou vertellen waar het
jongetje zich bevond. Dus een tikkende tijdbom situatie is geen rechtvaardigingsgrond voor
een onmenselijke behandeling.
Week 1
HR Geweer
Voor voortgezette toepassing moet voldaan zijn aan de volgende voorwaarden, zo blijkt uit
het geweer arrest:
1. Bevoegd tot de bestuursrechtelijke bevoegdheden en de strafrechtelijke
bevoegdheden;
2. Geen misbruik van bevoegdheden (detournement de pourvoir).
HR Controle vs. Opsporing
In het Controle vs. Opsporing arrest heeft de Hoge Raad bepaald dat sfeercumulatie is
toegestaan en dat er voldaan moet zijn aan de volgende voorwaarden:
1. Bevoegd tot de bestuursrechtelijke bevoegdheden en de strafrechtelijke
bevoegdheden;
2. De bevoegdheid mag niet enkel worden ingezet voor de opsporing (verbod van
detournement de pouvoir);
3. Waarborgen van de verdachte in acht nemen.
Bijvoorbeeld inlichtingen verschaffen aan de verdachte en het zwijgrecht van de
verdachte.
HR Dynamische verkeerscontrole
De politie ziet een dure BMW over straat rijden en in de auto bevinden zich twee personen.
Een Marokkaanse bestuurder en een Oost-Europese bijrijder. Ook reed de auto in een wijk
waar een dure auto niet thuis hoort. Deze drie factoren vonden de politie een opvallende
combinatie en daarom besloot de politie het kenteken na te trekken. Hieruit bleek dat de auto
op naam stond van een B.V. die zich weleens mengt in het criminele circuit. De politie besluit
daarom om de auto aan de kant te zetten op basis van de Wegenverkeerswet. De politie
begint met controleren door te vragen naar het rijbewijs, maar daarna vragen zij gelijk of ze
de kofferbak mogen doorzoeken. In de kofferbak bevindt zich een zak met hennep. Volgens
de personen in de auto is er sprake van detournement de pourvoir, omdat de
controlebevoegdheid wordt in gezet voor de opsporing.
De Hoge Raad gaat daar niet in mee. Volgens de Hoge Raad is er geen sprake van
detournement de pourvoir, dat de controle bevoegdheid niet uitsluitend mag worden ingezet
voor de opsporing. De politie heeft het rijbewijs van de bestuurder gecontroleerd en dit maakt
dat de controle bevoegdheid niet enkel wordt ingezet voor de opsporing.
Week 2
EHRM Hasselbaink t/Nederland
Verdachte doet een verzoek tot schorsing van de voorlopige hechtenis. Het duurt 22 dagen
voordat dit verzoek wordt behandeld. Het verzoek tot schorsing wordt afgewezen. Daarom
gaat de verdachte in hoger beroep. De beslissing in hoger beroep duurt 26 dagen. Het
EHRM zegt dat dit niet speedily is. Daarnaast wordt de beslissing van de rechter niet
gemotiveerd bij het opleggen van de voorlopige hechtenis. Het EHRM verlangt van de
rechter dat hij motiveert waarom hij verlangt dat de verdachte langer in voorlopige hechtenis
blijft. De rechter moet met concrete en specifieke argumenten komen die zich ontleent aan
de bijzonderheden van de voorliggende zaak.
EHRM Saunders/Verenigd Koninkrijk
In deze zaak werd Sounders in een niet strafrechtelijke procedure gehoord, waarbij voor hem
de verplichting gold om te antwoorden op de vragen. Later werd Sounders aangemerkt als
een verdachte in een strafrechtelijke procedure. In deze strafrechtelijke procedure werd de
, getuigenis van Sounders in de niet strafrechtelijke procedure gebruikt als bewijsmiddel. Dit
leidde volgens het EHRM tot schending van het Nemo tenetur beginsel, omdat verklaringen
die verplicht moeten worden afgelegd en dus onder een zekere mate van dwang of niet
vrijwillig worden afgelegd niet mogen worden gebruikt als bewijs. Dus materiaal dat
afhankelijk is van de wil van de verdachte, dus verklaringen, dat is verkregen onder dwang
levert altijd een schending van het Nemo tenetur beginsel op als het bewijs wordt gebruikt in
een strafrechtelijke procedure.
EHRM Jalloh/Duitsland
In dit arrest heeft het EHRM een aantal factoren gegeven om te bepalen of de toepassing
van dwang tegen een verdachte een schending van het Nemo tenetur beginsel oplevert.
In deze zaak zagen de politie agenten een verdachte twee keer een zakje uit zijn mond
geven aan een ander persoon. De politie vermoedde toen dat het ging om drugshandel en zij
gingen over tot aanhouding. Tijdens de aanhouding slikt Jalloh het bolletje door. Daarom
wordt Jalloh naar het ziekenhuis gebracht, zodat hij het bolletje zou uitspugen. Jalloh
weigerde mee te werken aan het nemen van het braakmiddel. Vier agenten houden Jalloh
vast, zodat de dokter via een slangetje door zijn neus het braakmiddel naar binnen kan
brengen. Ook kreeg Jalloh een injectie met een ander middel en hij werd vastgehouden tot
de middelen werken.
Het EHRM stelt vast dat art. 3 van het EVRM is geschonden, omdat dit onmenselijk
handelingen zijn. De vraag is vervolgens of dit ook een schending van het Nemo tenetur
beginsel van art. 6 EVRM oplevert. Hiervoor moet worden gekeken naar de volgende vier
factoren:
1. De aard en de mate van dwang die is gebruikt om het bewijs te verkrijgen;
Is er sprake van lichamelijk geweld of alleen stem verheffen.
Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen wilsafhankelijk en wilsonafhankelijk
bewijs.
2. De ernst van het feit;
Bij een klein feit waar heel veel druk is uitgeoefend levert dit sneller een schending
op.
3. Het bestaan van relevante safeguards in de procedure;
De dwang moet op de best mogelijke manier worden gedaan. Bij bloedafname moet
dit worden gedaan door een arts. Bij communicatie moet er tolk aanwezig zijn, zodat
de verdachte wel begrijpt waar het over gaat.
4. Het gebruik dat van het materiaal is gemaakt.
Hr Gäfgen het bewijs moet daadwerkelijk worden gebruikt wil een schending van
art. 3 EVRM een schending van art. 6 EVRM opleveren.
Materiaal dat ook onafhankelijk van de wil van de verdachte bestaat en dat onder dwang
wordt verkregen kan schending van het Nemo tenetur beginsel opleveren. Er moet dan wel
sprake zijn van een grote schending van dwang.
EHRM Gäfgen/Duitsland
Het Nemo tenetur beginsel is alleen geschonden als het materiaal dat is verkregen onder
dwang wordt gebruikt als bewijs. Gäfgen is verdachte in deze zaak. Het wordt verdacht van
ontvoering en het vermoorden van een elfjarig jongetje. Bij de aanhouding geeft Gäfgan aan
dat het jongetje in handen van andere ontvoerders is. Hierdoor denken de agenten dat het
jongetje nog in leven is. De agenten dwingen Gäfgen onder marteling om de agenten te
vertellen waar het jongetje is. Gäfgen zwicht hier voor. De opsporingsambtenaren vinden
uiteindelijk het jongetje die als is overleden en begraven. Op de zitting legt Gägfen een
bekennende verklaring af, omdat ontkennen voor hem geen zin meer had. Het bewijs tegen
hem was toch al overweldigend dacht hij.
Het EHRM oordeelt dan dat er sprake is van een schending van art. 3 EVRM, omdat Gäfgen
onmenselijk is behandeld, omdat hij gemarteld zou worden als hij niet zou vertellen waar het
jongetje zich bevond. Dus een tikkende tijdbom situatie is geen rechtvaardigingsgrond voor
een onmenselijke behandeling.
