B5
Pijn in en rondom 1 gewricht
Knie en heup
Anamnese
- Waar is de pijn gelokaliseerd, straalt deze nog uit?
- Heeft de patiënt een trauma doorgemaakt?
- Wanneer zijn de klachten begonnen, hoe is het beloop?
- Wanneer treden de klachten op (bij beweging/in rust)?
- Ook pijnklachten andere gewrichten/spieren?
- Leeftijd? Beroep? Hobby?
- Operatie in voorgeschiedenis?
- Medicatie?
Chondromalacia patellae
De etiologie is onduidelijk. Overbelasting in beroep of sport kan een factor van betekenis zijn, net als
een afwijkende vorm van de patella, die daardoor minder goed spoort in de femorale groeve.
Er is een toename van klachten bij meisjes 13-15 jaar, maar de oorzaak is niet volledig opgehelderd.
Aangenomen kan worden dat de combinatie van snelle lichaamsgroei in de puberteitsgroeispurt, de
toename van gewicht en spiermassa en mogelijk oestrogeeneffect op het kaakbeen tot (tijdelijke)
overbelasting van het kraakbeen en het subchondrale bot leidt.
Lichamelijk onderzoek: nagaan of de patella gevoelig is, de knie laten strekken tegen weerstand
(Gevoelig), Rabot-test: aanspannen van de quadricepspees, terwijl de patella distaal wordt gedrukt
(zeer pijnlijk) en nagaan of er een knisperend geluid onder de patella is (crepitaties)
Zwelling bij de knie
- Bursitis pre-/supra-/infrapatellaris: vlak onder (boven) patella, voorzijde been, tekenen van
ontsteking. Deze aandoening is met weke delen reuma geassocieerd.
- Trauma banden: diffuse weke zwelling, zijkanten en direct onder patella (danse patellaire); geen
ontstekingsverschijnselen
- Meniscusletsel: slotverschijnselen; acute zwelling als bij trauma banden; geen
ontstekingsverschijnselen
- Artritis: ontstekingsverschijnselen op de voorgrond. Bij een monoartritis vindt een diagnostische
punctie plaats. Hierbij wordt synoviaal vloeistof gepuncuteert en dit wordt onderzocht op kristallen
(uraat bij jicht, pyrofosaat bij pseudo-jicht). Bovendien wordt een gram-preparaat gemaakt om
micro-organismen te detecteren bij een septische artritis. De vloeistof wordt altijd ingezet voor
kweek.
- Artrose: diffuse zwelling
Antalgisch looppatroon = zo bewegen dat pijnlijke delen worden ontlast
Trendelenburg fenomeen = bij staan op een been wordt het bekken niet horizontaal gehouden (door
de abductoren van het standbeen (het been dat het lichaam draagt)), maar zakt af naar de kant van
het opgetilde been, dus de niet-aangedane zijde. Oorzaak: mindere werking van de gluteus medius
en gluteus minimus o.a. door pijnklachten, coxa vara, CHD of heupluxatie.
, Coxa vara is een afwijking van de heup, waarbij de hoek tussen de hals en de schacht van het
bovenbeen te scherp is (minder dan 120°)
Patiënten met O benen (genu vara) hebben vaak pijn aan de binnenzijde van hun knieën, want genu
vara is vaak een gevolg van kraakbeenverlies (artrose) aan de mediale zijde van de knie. Door deze
O-stand neemt de belasting op het mediale compartiment toe (mechanische verklaring), waardoor
de artrose versterkt wordt.
Artrose
De meeste patiënten zijn ouder dan 50 jaar, maar zeker bij secundaire artrose (oorzaak bekend,
mechanische overbelasting van het kraakbeen) kunnen zij ook veel jonger zijn. Een deel van hen
heeft overgewicht of een standafwijking in de vorm van een varus of valgusbeen. Pijn staat als klacht
op de voorgrond. De pijn neemt toe bij gebruik, waardoor de loopafstand beperkt raakt. Fietsen gaat
daarentegen nog lange tijd goed, omdat het gewicht van de patiënt op het zadel en minder op de
Pijn in en rondom 1 gewricht
Knie en heup
Anamnese
- Waar is de pijn gelokaliseerd, straalt deze nog uit?
- Heeft de patiënt een trauma doorgemaakt?
- Wanneer zijn de klachten begonnen, hoe is het beloop?
- Wanneer treden de klachten op (bij beweging/in rust)?
- Ook pijnklachten andere gewrichten/spieren?
- Leeftijd? Beroep? Hobby?
- Operatie in voorgeschiedenis?
- Medicatie?
Chondromalacia patellae
De etiologie is onduidelijk. Overbelasting in beroep of sport kan een factor van betekenis zijn, net als
een afwijkende vorm van de patella, die daardoor minder goed spoort in de femorale groeve.
Er is een toename van klachten bij meisjes 13-15 jaar, maar de oorzaak is niet volledig opgehelderd.
Aangenomen kan worden dat de combinatie van snelle lichaamsgroei in de puberteitsgroeispurt, de
toename van gewicht en spiermassa en mogelijk oestrogeeneffect op het kaakbeen tot (tijdelijke)
overbelasting van het kraakbeen en het subchondrale bot leidt.
Lichamelijk onderzoek: nagaan of de patella gevoelig is, de knie laten strekken tegen weerstand
(Gevoelig), Rabot-test: aanspannen van de quadricepspees, terwijl de patella distaal wordt gedrukt
(zeer pijnlijk) en nagaan of er een knisperend geluid onder de patella is (crepitaties)
Zwelling bij de knie
- Bursitis pre-/supra-/infrapatellaris: vlak onder (boven) patella, voorzijde been, tekenen van
ontsteking. Deze aandoening is met weke delen reuma geassocieerd.
- Trauma banden: diffuse weke zwelling, zijkanten en direct onder patella (danse patellaire); geen
ontstekingsverschijnselen
- Meniscusletsel: slotverschijnselen; acute zwelling als bij trauma banden; geen
ontstekingsverschijnselen
- Artritis: ontstekingsverschijnselen op de voorgrond. Bij een monoartritis vindt een diagnostische
punctie plaats. Hierbij wordt synoviaal vloeistof gepuncuteert en dit wordt onderzocht op kristallen
(uraat bij jicht, pyrofosaat bij pseudo-jicht). Bovendien wordt een gram-preparaat gemaakt om
micro-organismen te detecteren bij een septische artritis. De vloeistof wordt altijd ingezet voor
kweek.
- Artrose: diffuse zwelling
Antalgisch looppatroon = zo bewegen dat pijnlijke delen worden ontlast
Trendelenburg fenomeen = bij staan op een been wordt het bekken niet horizontaal gehouden (door
de abductoren van het standbeen (het been dat het lichaam draagt)), maar zakt af naar de kant van
het opgetilde been, dus de niet-aangedane zijde. Oorzaak: mindere werking van de gluteus medius
en gluteus minimus o.a. door pijnklachten, coxa vara, CHD of heupluxatie.
, Coxa vara is een afwijking van de heup, waarbij de hoek tussen de hals en de schacht van het
bovenbeen te scherp is (minder dan 120°)
Patiënten met O benen (genu vara) hebben vaak pijn aan de binnenzijde van hun knieën, want genu
vara is vaak een gevolg van kraakbeenverlies (artrose) aan de mediale zijde van de knie. Door deze
O-stand neemt de belasting op het mediale compartiment toe (mechanische verklaring), waardoor
de artrose versterkt wordt.
Artrose
De meeste patiënten zijn ouder dan 50 jaar, maar zeker bij secundaire artrose (oorzaak bekend,
mechanische overbelasting van het kraakbeen) kunnen zij ook veel jonger zijn. Een deel van hen
heeft overgewicht of een standafwijking in de vorm van een varus of valgusbeen. Pijn staat als klacht
op de voorgrond. De pijn neemt toe bij gebruik, waardoor de loopafstand beperkt raakt. Fietsen gaat
daarentegen nog lange tijd goed, omdat het gewicht van de patiënt op het zadel en minder op de
