Samenvatting KVS D3

D3 – Psychiatrie A
Delieren
Criteria voor het delirium:

 Een stoornis in het bewustzijn en de aandacht
 De stoornis ontwikkelt zich in orte tij, betreft een verandering in het premorbide niveau van
bewustzijn en aandacht en heft de neiging in de loop van de dag in ernst te fluctueren
 Een bijkomende stoornis in de cognitieve functies (bijv. in geheugen, oriëntatie, taal,
visuospatiele functies of waarneming)
 Er zijn aanwijzingen vanuit anamnese, lichamelijk onderzoek of laboratoriumuitslagen dat de
stoornis het directe pathofysiologische gevolg is van een somatische aandoening, intoxicatie
door of onttrekking van een middel, of blootstelling aan een giftige stof, of het gevolg is van
multipele oorzaken

Classificatie van de delieren:

 Delirium door intoxicatie door een middel
 Delirium door onttrekking van een middel
 Delirium door medicatie
 Delirium door een somatische aandoening
 Delirium door multipele oorzaken
 Ongespecificeerd deliruum

Het delirium door onttrekking van alcohol (vroeger ook wel delirium tremens genoemd) ontstaat
binnen een week na het staken of verminderen van overmatig alcoholgebruik. Het wordt
gekenmerkt door een delirium en autonome hyperactivatie met hypertensie, tachycardie,
temperatuurverhoging, toegenomen transpiratie en tremoren.
Het delirium door onttrekking van alcohol is bij een lichamelijk zieke patiënt niet goed te
onderscheiden van een delirium door andere oorzaken en moet op dezelfde manier worden
behandeld. Daarnaast is behandeling van de autonome hyperactivatie met benzodiazepinen
noodzakelijk. Ook moet iedere patiënt met een delirium en een voorgeschiedenis van overmatig
alcoholgebruik extra thiamine krijgen (samen met vitamine-B-complex). Thiamine is vitamine B1, het
is nodig om energie uit voedingsmiddelen te kunnen halen. Ons lichaam kan vitamine B1 niet zelf
maken, daarom moeten we het via ons voedsel binnen krijgen.

Het plotseling staken van benzodiazepinen kan aanleiding geven tot een onttrekkingsbeeld dat
gekenmerkt wordt door psychische klachten als slapeloosheid, angst en prikkelbaarheid, en
lichamelijke symptomen als misselijkheid, spierpijn, hoofdpijn en tremoren. Er kan zelfs een
onttrekkingsdelirium optreden dat, behalve door delirante symptomen, wordt gekenmerkt door
overgevoeligheid voor licht en geluid, myokloniën en insulten. De behandeling bestaat uit het weer
starten met een benzodiazepine met een matig lange halfwaardetijd zoals lorazepam, dat vervolgens
langzaam wordt afgebouwd. Wanneer er een contra-indicatie voor verdere behandeling met
benzodiazepinen bestaat, kan worden overgegaan op haloperidol.

Eerste symptomen van delirium:

 Slapeloosheid ’s nachts en sufheid overdag
 Levendige dromen of nachtmerries

,  Illusoire vervalsingen en korte, corrigeerbare momenten van desoriëntatie
 Moeite met denken en zich concentreren
 Rusteloosheid of teruggetrokkenheid
 Geïrriteerdheid, angst en gespannenheid

Het delirium heeft verschillende verschijningsvormen. Een hyperactief delirium wordt gekenmerkt
door motorische onrust, agitatie, stemmingslabiliteit, verhoogde alertheid, en/of weigering om aan
de behandeling mee te werken. Deze vorm van delirium komt waarschijnlijk vooral voor bij
onttrekking van alcohol en benzodiazepinen. Een hypoactief delirium, ook wel ‘stil’ delirium
genoemd, wordt gekenmerkt door traagheid, lethargie (ongeïnteresseerdheid en sloomheid) en een
verminderde alertheid. Het lijkt erop dat deze vorm vooral bij ouderen en bij een hepatische
encefalopathie optreedt. Maar meestal zijn er onvoorspelbare wisselingen van de ene in de andere
deliriumverschijningsvorm en betreft het een delirium met een gemengd activiteitsniveau. Het
delirium kan acuut van karakter zijn, met een duur van uren tot dagen, of persisterend, met een
duur van weken tot maanden.