Lecture 7 KNO (17-10)
KNO - overzicht
› Mond - en keelholte
› Neus
› Oor
› Anatomie
› Aandoeningen
§ Oorzaken
§ Behandeling
› Productzorg rond KNO
KNO=keel neus en oor
Anatomie en functie mond- en
keelholte
› Kauwen voedsel
› Proeven
› Doorgang voedsel en drank
› Doorgang ingeademde lucht
› Spraakorgaan
Mond en keelholte→ kauwen, proeven, doorgang. Epiglottis→ slokdarmklepje (zorgt voor
dat je niet stikt.)
Mond - en keelaandoeningen
› Cariës (tandbederf)
› Keelpijn, faryngitis en tonsillitis (keelontsteking)
› Orofaryngeale mycosen
§ Candidiasis (spruw)
› Stomatitis aphthosa (aften)
› Lichen planu
Veel soorten aandoeningen, keelonsteking, schimmelinfecties, aften, en lichen. Heel
divers, laat even zien.
Geneesmiddelvormen voor mondholte
› Mondspoeling
§ Collutio FNA
› Oplossing voor oromucosaal gebruik
› Zalf voor oromucosaal gebruik
› Oplossing voor dentaal gebruik
› Gel voor dentaal gebruik
Geneesmiddelen voor mondholte, die zijn altijd voorzien met een sticker niet om in te
nemen (moet van de wet!).
Cariëspreventie met fluoride
› Fluoride gaat tandcariës tegen
,› Tandcariës: demineralisatie (aantasting) van het tandglazuur en onderliggend tandbeen
door zuren
§ Zuren gevormd door bacteriën in tandplaque, vooral uit suikers
› Fluoride zet hydroxyapatiet (in glazuur) om in
zuurvaster fluoroapatiet
§ Reversibel, daarom levenslang fluoride aanbieden
› Fluoride bevordert remineralisatie aangetaste
plekken
§ ‘White spots’
› Fluoride hoopt zich op in tandplaque; remt
zuurvorming uit suikers
› Bescherming bereider: handschoenen,
stofafzuiging
Bacterien maken glazuur kapot, je kunt fluoride gebruiken om te voorkomen dat het
glazuur wordt aangetast.
Natriumchloride→ Rifas classe 4 (handschoenen, stofafzuigen)→ kan schade voor bereider
geven.
Keelpijn – pathofysiologie
› Beschadiging en irritatie slijmvlies proximale deel larynx, orofarynx en/of tonsillen
› Meestal viraal (70%)
› Andere oorzaken: bacteriële infectie, schimmelinfectie, roken, hete
spijzen of dranken, alcohol, gingivitis, parodontitis, regurgitatie
maagzuur
› Maligniteiten (door o.a. roken, alcohol)
Keelpijn, meestal door virale infectie maar kan ook bacterieel zijn. Vaak gaat het van zelf
over, soms iets paracetamol. Keelpijn kan ook keelkanker zijn als het lang aan houdt. Ook
roken kan keelpijn veroorzaken, drank, of spijzen. Ook maagzuur wat terug vloeit.
Keelpijn - behandeling
› Acute keelontsteking gaat meestal vanzelf over
› Verlichting klachten
§ Rust, paracetamol
§ Zuigtabletten (beginnende keelpijn): verhoogde speekselproductie
§ Gorgeldrank (gargarisma) met antiseptica, adstringentia (effect?)
› Zo nodig antimicrobiële therapie
§ Huisarts
Hoe behandel je het? gaat meestal van zelf over, rust nemen. Zuigtabletten nemen→
meer speekselproductie. Beter snoepje nemen ipv strepsels etc. Je hebt ook
gorgeldranken, daarmee kun je mee gorgelen, heeft dit echt effect?
Echt veel last van→ bacterie→ antibiotica
Orofaryngeale mycosen
› Spruw (5% zuigelingen)
› Candida albicans bij 40% bevolking
§ Candidiasis
› Lokale en systemische factoren kunnen groei bevorderen
§ Weerstand, geneesmiddelen
› Lokale antimycotische therapie
§ Miconazol (gel, buccaal tablet)
› Systemisch
§ Bij frequent recidiveren
§ Fluconazol, itraconazol
, =schimmelinfectie, normaal geen last van maar bij lage weerstand of corticosteroide
oraal inname kan dit veroorzaken. Deze schimmel ruik je ook bij de patient, je kan lokaal
behandelen niet voldoende? kan je systemisch geven (antimycotica).
Aften
› Pijnlijke, recidiverende oppervlakkige erosies of ulceraties op
mondslijmvlies (en tong)
› Etiologie onbekend
› Meestal spontane genezing in 2-3 wk
› Lidocaïne 2% viskeuze drank
– Effectduur: 30-45 minuten
– Pas op voor verslikken
› Tetracyclinemondspoeling
› Lokaal corticosteroïden niet rationeel
Aften, zijn pijnlijke erosie, zweren op mondslijmvlies of tong. Meestal
gaat het wel na 2 weken weg, therapie viskeuze lidocaine drank (je
moet oppassen dat je niet op je tongbijt of verslikken door verdoving).
Verder tetracyclinemondspoeling, corticosteroide niet rationeel.
Lichen planus (LP)
› Inflammatoire aandoening waarbij zowel huid als slijmvliezen (vooral de orale en
genitale) kunnen zijn aangedaan
› Lokale corticosteroïden zijn eerste keus voor de behandeling van LP
§ LNA-mededeling ’Corticosteroïden oromucosaal’
› Mondpasta: Unguentum hypromellosi 20% FNA
› Hypromellosezalf: 20% HPMC 4000 mPa.s in witte vaseline
› Hypromellosezalf hecht goed aan mondslijmvlies
§ HPMC neemt water op, zwelt, vormt gel
§ Huidpreparaten (commercieel verkrijgbaar) ongeschikt voor
mondholte (hechting!)
LP, onsteking aandoening slijmvliezen kan ook genitaal zijn, dit behandel je met
corticosteroide. Wees je van bewust dat dit er is!!!! (was vorig jaar op toets kon je
opzoeken). Monpasta kan worden gebruikt of hyromellosezalf (met witte vaseline→ goed
hecht aan natte slijmvlies en corticosteroid kan dan makkelijk vrijkomen).
Je hebt een goeie base nodig omdat nat is.
HPMC→ viscositeit enhancer, 4000 mPas is de sterkte (kijk naar sterkte!)
Neus
Neusholte
› Volume circa 15 mL
› Oppervlak ongeveer 160 cm 2
§ Grotendeels respiratoir epitheel
§ Ongeveer 10 cm2 olfactief (olfactory) epitheel
› pH ongeveer 6,5
§ Beperkte buffercapaciteit
› Bevat slijm
§ Door cilia naar keelholte gestuwd
› Bevat enzymen
§ Fase I en II metabolisme
§ Inactivering API
Neus heeft volume van ml of 15, 160 vierkante centimeter. Grotendeels belangrijk voor
ademhaling, ook voor reuk (epitheel). De neus heeft een beperkte buffer capaciteit, te
lage of hoge pH→ kan niet makkelijk aanpassen. Medicatie moet dus de pH hebben rond
6.5.
KNO - overzicht
› Mond - en keelholte
› Neus
› Oor
› Anatomie
› Aandoeningen
§ Oorzaken
§ Behandeling
› Productzorg rond KNO
KNO=keel neus en oor
Anatomie en functie mond- en
keelholte
› Kauwen voedsel
› Proeven
› Doorgang voedsel en drank
› Doorgang ingeademde lucht
› Spraakorgaan
Mond en keelholte→ kauwen, proeven, doorgang. Epiglottis→ slokdarmklepje (zorgt voor
dat je niet stikt.)
Mond - en keelaandoeningen
› Cariës (tandbederf)
› Keelpijn, faryngitis en tonsillitis (keelontsteking)
› Orofaryngeale mycosen
§ Candidiasis (spruw)
› Stomatitis aphthosa (aften)
› Lichen planu
Veel soorten aandoeningen, keelonsteking, schimmelinfecties, aften, en lichen. Heel
divers, laat even zien.
Geneesmiddelvormen voor mondholte
› Mondspoeling
§ Collutio FNA
› Oplossing voor oromucosaal gebruik
› Zalf voor oromucosaal gebruik
› Oplossing voor dentaal gebruik
› Gel voor dentaal gebruik
Geneesmiddelen voor mondholte, die zijn altijd voorzien met een sticker niet om in te
nemen (moet van de wet!).
Cariëspreventie met fluoride
› Fluoride gaat tandcariës tegen
,› Tandcariës: demineralisatie (aantasting) van het tandglazuur en onderliggend tandbeen
door zuren
§ Zuren gevormd door bacteriën in tandplaque, vooral uit suikers
› Fluoride zet hydroxyapatiet (in glazuur) om in
zuurvaster fluoroapatiet
§ Reversibel, daarom levenslang fluoride aanbieden
› Fluoride bevordert remineralisatie aangetaste
plekken
§ ‘White spots’
› Fluoride hoopt zich op in tandplaque; remt
zuurvorming uit suikers
› Bescherming bereider: handschoenen,
stofafzuiging
Bacterien maken glazuur kapot, je kunt fluoride gebruiken om te voorkomen dat het
glazuur wordt aangetast.
Natriumchloride→ Rifas classe 4 (handschoenen, stofafzuigen)→ kan schade voor bereider
geven.
Keelpijn – pathofysiologie
› Beschadiging en irritatie slijmvlies proximale deel larynx, orofarynx en/of tonsillen
› Meestal viraal (70%)
› Andere oorzaken: bacteriële infectie, schimmelinfectie, roken, hete
spijzen of dranken, alcohol, gingivitis, parodontitis, regurgitatie
maagzuur
› Maligniteiten (door o.a. roken, alcohol)
Keelpijn, meestal door virale infectie maar kan ook bacterieel zijn. Vaak gaat het van zelf
over, soms iets paracetamol. Keelpijn kan ook keelkanker zijn als het lang aan houdt. Ook
roken kan keelpijn veroorzaken, drank, of spijzen. Ook maagzuur wat terug vloeit.
Keelpijn - behandeling
› Acute keelontsteking gaat meestal vanzelf over
› Verlichting klachten
§ Rust, paracetamol
§ Zuigtabletten (beginnende keelpijn): verhoogde speekselproductie
§ Gorgeldrank (gargarisma) met antiseptica, adstringentia (effect?)
› Zo nodig antimicrobiële therapie
§ Huisarts
Hoe behandel je het? gaat meestal van zelf over, rust nemen. Zuigtabletten nemen→
meer speekselproductie. Beter snoepje nemen ipv strepsels etc. Je hebt ook
gorgeldranken, daarmee kun je mee gorgelen, heeft dit echt effect?
Echt veel last van→ bacterie→ antibiotica
Orofaryngeale mycosen
› Spruw (5% zuigelingen)
› Candida albicans bij 40% bevolking
§ Candidiasis
› Lokale en systemische factoren kunnen groei bevorderen
§ Weerstand, geneesmiddelen
› Lokale antimycotische therapie
§ Miconazol (gel, buccaal tablet)
› Systemisch
§ Bij frequent recidiveren
§ Fluconazol, itraconazol
, =schimmelinfectie, normaal geen last van maar bij lage weerstand of corticosteroide
oraal inname kan dit veroorzaken. Deze schimmel ruik je ook bij de patient, je kan lokaal
behandelen niet voldoende? kan je systemisch geven (antimycotica).
Aften
› Pijnlijke, recidiverende oppervlakkige erosies of ulceraties op
mondslijmvlies (en tong)
› Etiologie onbekend
› Meestal spontane genezing in 2-3 wk
› Lidocaïne 2% viskeuze drank
– Effectduur: 30-45 minuten
– Pas op voor verslikken
› Tetracyclinemondspoeling
› Lokaal corticosteroïden niet rationeel
Aften, zijn pijnlijke erosie, zweren op mondslijmvlies of tong. Meestal
gaat het wel na 2 weken weg, therapie viskeuze lidocaine drank (je
moet oppassen dat je niet op je tongbijt of verslikken door verdoving).
Verder tetracyclinemondspoeling, corticosteroide niet rationeel.
Lichen planus (LP)
› Inflammatoire aandoening waarbij zowel huid als slijmvliezen (vooral de orale en
genitale) kunnen zijn aangedaan
› Lokale corticosteroïden zijn eerste keus voor de behandeling van LP
§ LNA-mededeling ’Corticosteroïden oromucosaal’
› Mondpasta: Unguentum hypromellosi 20% FNA
› Hypromellosezalf: 20% HPMC 4000 mPa.s in witte vaseline
› Hypromellosezalf hecht goed aan mondslijmvlies
§ HPMC neemt water op, zwelt, vormt gel
§ Huidpreparaten (commercieel verkrijgbaar) ongeschikt voor
mondholte (hechting!)
LP, onsteking aandoening slijmvliezen kan ook genitaal zijn, dit behandel je met
corticosteroide. Wees je van bewust dat dit er is!!!! (was vorig jaar op toets kon je
opzoeken). Monpasta kan worden gebruikt of hyromellosezalf (met witte vaseline→ goed
hecht aan natte slijmvlies en corticosteroid kan dan makkelijk vrijkomen).
Je hebt een goeie base nodig omdat nat is.
HPMC→ viscositeit enhancer, 4000 mPas is de sterkte (kijk naar sterkte!)
Neus
Neusholte
› Volume circa 15 mL
› Oppervlak ongeveer 160 cm 2
§ Grotendeels respiratoir epitheel
§ Ongeveer 10 cm2 olfactief (olfactory) epitheel
› pH ongeveer 6,5
§ Beperkte buffercapaciteit
› Bevat slijm
§ Door cilia naar keelholte gestuwd
› Bevat enzymen
§ Fase I en II metabolisme
§ Inactivering API
Neus heeft volume van ml of 15, 160 vierkante centimeter. Grotendeels belangrijk voor
ademhaling, ook voor reuk (epitheel). De neus heeft een beperkte buffer capaciteit, te
lage of hoge pH→ kan niet makkelijk aanpassen. Medicatie moet dus de pH hebben rond
6.5.
