Leven met Korsakov
Algemeen
Het syndroom van Korsakov ontstaat door een vitamine B1 te kort dat meestal het gevolg is
van zelfverwaarlozing en slechte voeding bij chronisch alcoholmisbruik (Arts, 2004). Door het
overmatig alcoholgebruik in combinatie met slechte voedingsgewoonten kunnen bepaalde
gedeelten van de hersenen worden aangetast, waardoor de patiënt geheugen-, inprentings-,
en oordeelsstoornissen krijgt. Daardoor lijkt de aandoening soms wat op dementie, wat het
niet is. De beschadiging van hersencellen is een onomkeerbaar proces. Dat betekent dat
genezing niet mogelijk is. Het gevolg hiervan kan zijn dat patiënten niet altijd meer
zelfstandig kunnen leven. De ernst van het syndroom is afhankelijk van de duur van het
overmatig alcoholgebruik, de ernst van het vitamine B1-tekort de algehele lichamelijke
conditie.
In 2005 had 8,3% van de Nederlandse bevolking een stoornis in het alcoholgebruik. Voor
mannen betekent dit meer dan 3 glazen per dag en voor vrouwen meer dan 2 glazen per dag.
In totaal waren dit 800.000 personen, met name mannen in de leeftijd van 18-25
jaar. Hiervan ontwikkelt 2-5% uiteindelijk het syndroom van Korsakov.
Het tekort aan vit. B1 kan Wernicke-encefalopathie veroorzaken met als kenmerken:
1. Oogbewegingsstoornissen
2. Loopstoornissen
3. Psychische stoornissen (variërend van verwardheid, bewustzijnsstoornissen tot
geheugenstoornissen)
Deze stoornissen zijn vaak nog omkeerbaar na weken tot maanden na stop alcoholgebruik.
Wernicke-encefalopathie is een levensbedreigend ziektebeeld dat indien het niet behandeld
wordt binnen uren tot weken tot de dood kan leiden. Behandeling gebeurt met toedienen
van vit. B1 in combinatie met andere vitamines. De reststoornis die overblijft is het syndroom
van Korsakov.
De laatste jaren is het voorkomen van syndroom van Korsakov toegenomen door het
toenemend forse alcoholgebruik.
Het syndroom is onder de aandacht gebracht door de Russische arts Sergei Korsakov rond
1887. Hij beschreef het volgende: “Op het eerste gezicht heb je het idee dat er niet iets aan
de hand is. De cliënt kan prima redeneren, gevatte opmerkingen maken en een potje
kaarten(...) maar de cliënt herhaalt steeds vragen en vertelt dezelfde verhalen. Hij kan uren
dezelfde bladzijde lezen en herkent zijn zorgverleners niet".
Geheugenverlies
Het meest in het oog springende gevolg van de hersenbeschadiging bij Korsakov patiënten is
het geheugenverlies. Vooral zaken die kortgeleden gebeurd zijn, kan de patiënt zich niet
meer herinneren. De stoornissen bevinden zich bij Korsakov vooral in het expliciete
geheugen, ook wel bewuste geheugen genoemd. Hij kan geen zaken benut terughalen van
wat er eerder is gebeurd en valt daardoor in herhaling. Zaken die lang geleden gebeurd zijn,
blijven vaak beter bewaard.
De patiënt ervaart dat geheugenverlies zelf ook en probeert het verlies te verbergen of te
compenseren.
Vanaf het ontstaan van het syndroom van Korsakov kan nieuwe informatie niet meer worden
Algemeen
Het syndroom van Korsakov ontstaat door een vitamine B1 te kort dat meestal het gevolg is
van zelfverwaarlozing en slechte voeding bij chronisch alcoholmisbruik (Arts, 2004). Door het
overmatig alcoholgebruik in combinatie met slechte voedingsgewoonten kunnen bepaalde
gedeelten van de hersenen worden aangetast, waardoor de patiënt geheugen-, inprentings-,
en oordeelsstoornissen krijgt. Daardoor lijkt de aandoening soms wat op dementie, wat het
niet is. De beschadiging van hersencellen is een onomkeerbaar proces. Dat betekent dat
genezing niet mogelijk is. Het gevolg hiervan kan zijn dat patiënten niet altijd meer
zelfstandig kunnen leven. De ernst van het syndroom is afhankelijk van de duur van het
overmatig alcoholgebruik, de ernst van het vitamine B1-tekort de algehele lichamelijke
conditie.
In 2005 had 8,3% van de Nederlandse bevolking een stoornis in het alcoholgebruik. Voor
mannen betekent dit meer dan 3 glazen per dag en voor vrouwen meer dan 2 glazen per dag.
In totaal waren dit 800.000 personen, met name mannen in de leeftijd van 18-25
jaar. Hiervan ontwikkelt 2-5% uiteindelijk het syndroom van Korsakov.
Het tekort aan vit. B1 kan Wernicke-encefalopathie veroorzaken met als kenmerken:
1. Oogbewegingsstoornissen
2. Loopstoornissen
3. Psychische stoornissen (variërend van verwardheid, bewustzijnsstoornissen tot
geheugenstoornissen)
Deze stoornissen zijn vaak nog omkeerbaar na weken tot maanden na stop alcoholgebruik.
Wernicke-encefalopathie is een levensbedreigend ziektebeeld dat indien het niet behandeld
wordt binnen uren tot weken tot de dood kan leiden. Behandeling gebeurt met toedienen
van vit. B1 in combinatie met andere vitamines. De reststoornis die overblijft is het syndroom
van Korsakov.
De laatste jaren is het voorkomen van syndroom van Korsakov toegenomen door het
toenemend forse alcoholgebruik.
Het syndroom is onder de aandacht gebracht door de Russische arts Sergei Korsakov rond
1887. Hij beschreef het volgende: “Op het eerste gezicht heb je het idee dat er niet iets aan
de hand is. De cliënt kan prima redeneren, gevatte opmerkingen maken en een potje
kaarten(...) maar de cliënt herhaalt steeds vragen en vertelt dezelfde verhalen. Hij kan uren
dezelfde bladzijde lezen en herkent zijn zorgverleners niet".
Geheugenverlies
Het meest in het oog springende gevolg van de hersenbeschadiging bij Korsakov patiënten is
het geheugenverlies. Vooral zaken die kortgeleden gebeurd zijn, kan de patiënt zich niet
meer herinneren. De stoornissen bevinden zich bij Korsakov vooral in het expliciete
geheugen, ook wel bewuste geheugen genoemd. Hij kan geen zaken benut terughalen van
wat er eerder is gebeurd en valt daardoor in herhaling. Zaken die lang geleden gebeurd zijn,
blijven vaak beter bewaard.
De patiënt ervaart dat geheugenverlies zelf ook en probeert het verlies te verbergen of te
compenseren.
Vanaf het ontstaan van het syndroom van Korsakov kan nieuwe informatie niet meer worden
