Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Voorwoord
Voor u ligt de bachelorscriptie: Drugs: Hiephoera; een generatie onder invloed! Deze scriptie is
geschreven ter afsluiting van de opleiding Toegepaste Psychologie aan de X hogeschool PLAATS. Van
februari 2024 tot juni 2024 hebben wij ons ingezet voor dit onderzoek dat heeft plaats gevonden in
opdracht van het onderzoeksbureau: X.
In de vijf maanden dat wij ons hebben ingezet voor deze bachelorscriptie, hebben wij beiden ervaren
dat het een goede keuze is geweest deze uitdaging samen aan te gaan. Tijdens moeilijke momenten
hebben wij erg veel gehad aan het feit dat er altijd iemand aanwezig was om mee te sparren. Ook
heeft de samenwerking ervoor gezorgd dat wij voor het eerst zelfstandig een grootschalig onderzoek
hebben kunnen uitvoeren, aangezien met zijn tweeën meer werk verricht kan worden dan door een
enkel individu. Niet eerder hebben wij onderzoek gedaan naar een steekproef met zo'n grote
omvang, wat een erg interessante en leerzame uitdaging was. Ook hebben wij elkaar gesteund
tijdens de fysieke afname van de vragenlijsten: door samen grote groepen studenten aan te spreken
werd dit laagdrempeliger. De fysieke afname heeft ons geleerd dat veel mensen bereidwillig zijn om
deel te nemen aan onderzoeken, ook over persoonlijke onderwerpen.
Wij willen onze afstudeerbegeleider X bedanken voor de begeleiding en ondersteuning tijdens dit
onderzoek. X is iemand die actief meedenkt en merkbaar enthousiast is over het onderwerp. Dit
hebben wij beiden als erg prettig ervaren. Daarnaast willen wij X en X bedanken voor de kans om
onze bachelorscriptie in opdracht van X te kunnen uitvoeren. De bijeenkomsten en
feedbackmomenten met X en X hebben ons goed geholpen bij het optimaliseren van onze scriptie.
Ook willen wij onze docent X bedanken voor de nuttige invulling van de supervisiebijeenkomsten. Tot
slot willen wij de respondenten bedanken voor de interesse, bereidwilligheid en deelname aan ons
onderzoek.
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Samenvatting
Middelengebruik komt veel voor in Nederland en is het meest gangbaar onder studenten
(Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, z.d.). Er is kwantitatief onderzoek gedaan naar de
prevalentie van alcohol, cannabis, cocaïne, ecstasy, amfetamine en paddo’s. Ook is de risicoperceptie
van deze middelen onder Nederlandse studenten in PLAATS onderzocht. De hoofdvraag van dit
onderzoek luidt als volgt:
Wat is de prevalentie en de risicoperceptie van alcohol- en drugsgebruik onder Nederlandse hbo-
en wo-studenten in PLAATS en in welke mate komt deze risicoperceptie overeen met experts?
Om de risicoperceptie te onderzoeken is de schadelijkheid van de middelen opgedeeld in
verschillende categorieën: acute toxiciteit, chronische toxiciteit, verslavingspotentie, individuele
sociale schade en maatschappelijke sociale schade.
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag is een vragenlijst afgenomen bij Nederlandse
hbo- en wo-studenten in PLAATS. De risicoperceptie van studenten is vergeleken met de
risicoperceptie van experts uit het rapport Ranking van drugs (RIVM, 2024). Dit is gedaan aan de
hand van de verschillende categorieën van de schadelijkheid. De risicoperceptie van studenten en
experts is statistisch met elkaar vergeleken om te onderzoeken in welke mate deze met elkaar
overeenkomen of van elkaar verschillen.
Uit de resultaten blijkt dat de Xstudentenpopulatie gemiddeld meer middelen gebruikt dan de
Nederlandse studentenpopulatie. In vergelijking met cijfers van Trimbos-instituut (2022) blijkt dat
Xstudenten duidelijk meer alcohol, cannabis, cocaïne en ecstasy gebruiken dan Nederlandse
studenten. Daarentegen is te zien dat paddo’s onder Xstudenten juist minder populair zijn dan bij
Nederlandse studenten uit het onderzoek van Trimbos-instituut (2022). Als wordt gekeken naar
gebruik van amfetamine, is een daling te zien in de X studentenpopulatie (Mol & Tuinstra, 2024).
Verder blijkt uit de resultaten dat Nederlandse studenten in PLAATS vijf van de zes middelen
schadelijker inschatten dan de experts van het rapport Ranking van drugs (RIVM, 2024). Alcohol is de
uitzondering: studenten schatten dit middel in vergelijking met experts minder schadelijk in. Cocaïne
is volgens studenten het meest schadelijke middel, hierna volgen: amfetamine, alcohol, ecstasy,
cannabis en paddo’s. Volgens experts is alcohol juist het meest schadelijke middel, hierna volgen:
cocaïne, amfetamine, cannabis, ecstasy en paddo’s.
Dit onderzoek kan ertoe leiden dat hulpverleners niet alleen inzetten op psycho-educatie en
informatie over de schadelijkheid van de middelen, maar juist harm-reduction in interventies en
behandelingen verwerken. Studenten gebruiken immers middelen, ondanks dat ze zich bewust lijken
te zijn van de risico’s. Ook wordt een advies gegeven aan de Nederlandse overheid met betrekking
tot ontmoediging van alcoholgebruik en herziening van de Opiumwet.
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Abstract
Substance use is common in the Netherlands, especially among students (Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu, z.d.). Quantitative research has been done on the prevalence of alcohol,
cannabis, cocaine, ecstasy, amphetamine and magic mushrooms. The risk perception of these drugs
among Dutch students in PLAATS was also investigated. The main question of this study is as follows:
What is the prevalence and risk perception of alcohol and drugs use among Dutch HBO and WO
students in PLAATS and to what extent does this risk perception correspond to the risk perception of
experts? To investigate risk perception, the harmfulness of the substances has been divided into
different categories: acute toxicity, chronic toxicity, addictive potential, individual social damage and
societal social damage.
To answer the research question, a questionnaire was administered to Dutch HBO and WO students
in PLAATS. The risk perception of the students was compared with the risk perception of experts
from the report Ranking van drugs (RIVM, 2024). The risk perception of both students and experts
has statistically been compared in order to find out to what extent these overlap or differentiate
from one another.
From the results can be concluded that the PLAATS student population uses on average more
substances than the overall Dutch student population. In comparison to Trimbos-institute research
(2022) it appears that students from PLAATS use alcohol, cannabis, cocaine and ecstasy more than
average Dutch students. Magic mushrooms on the contrary seem to be less popular among PLAATS
students than Dutch students according to the same Trimbos-institute research. Research from Mol
& Tuinstra from 2024 points out a decline of amphetamine use among PLAATS students.
Furthermore, in the research can be concluded that Dutch students in PLAATS estimate five out of six
substances as more harmful than experts in the report Ranking van Drugs (RIVM, 2024). Alcohol is
the sole exception; students estimate alcohol to be less harmful than experts. Cocaine, according to
students, is the most harmful, followed by amphetamine, alcohol, ecstasy, cannabis and lastly magic
mushrooms. Experts however point to alcohol as the most harmful, followed by cocaine,
amphetamine, cannabis, ecstasy and magic mushrooms.
This research can lead to social workers and health professionals not only focusing on
psychoeducation and informing about the harmfulness of the substances but incorporating harm-
reduction into interventions and treatments. After all, students use substances, despite seeming to
be aware of the risks. Advice is also given to the Dutch government with regard to the
discouragement of alcohol consumption and revision of the Opium Act
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................8
1.1 Middelengebruik in Nederland.....................................................................................................8
1.1.1 Middelengebruik bij studenten..............................................................................................8
1.2 Effecten en risico’s van middelengebruik......................................................................................9
1.3 Risicoperceptie............................................................................................................................10
1.3.1 Risicoperceptie van de Nederlandse overheid.....................................................................11
1.3.2 Risicoperceptie van experts.................................................................................................12
1.4 Interventies middelengebruik.....................................................................................................12
1.5 Aanleiding en onderzoeksvraag..................................................................................................13
1.5.1 Doelstelling..........................................................................................................................13
1.5.2 Onderzoeksvraag en deelvragen..........................................................................................13
2. Methode...........................................................................................................................................15
2.1 Onderzoek in het kort.................................................................................................................15
2.2 Steekproef...................................................................................................................................15
2.2.1 Representativiteit steekproef..............................................................................................16
2.3 Verantwoording vragenlijst en onderzoek..................................................................................17
2.3.1 Operationalisatie van gebruikte begrippen..........................................................................18
2.3.2 Pilotonderzoek.....................................................................................................................18
2.4 Dataverzameling.........................................................................................................................19
2.4.1 Ethische aspecten................................................................................................................19
2.5 Data-analyse...............................................................................................................................20
3. Resultaten.........................................................................................................................................21
3.1 Deelvraag 1: Prevalentie.............................................................................................................21
3.2 Deelvraag 2: Risicoperceptie.......................................................................................................22
3.3 Deelvraag 3: Studenten versus experts.......................................................................................23
3.4 Secundaire analyses....................................................................................................................26
3.4.1 Geslacht...............................................................................................................................26
3.4.2 Woonsituatie........................................................................................................................26
3.4.3 Eigen gebruik.......................................................................................................................26
3.4.4 Lidmaatschap vereniging......................................................................................................27
4. Conclusie...........................................................................................................................................28
4.1 Prevalentie middelengebruik......................................................................................................28
4.2 Risicoperceptie studenten...........................................................................................................28
4.3 Risicoperceptie studenten versus experts..................................................................................29
5. Discussie...........................................................................................................................................31
5.1 Sterke kanten van het onderzoek...............................................................................................31
5.2 Zwakke kanten van het onderzoek.............................................................................................31
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Voorwoord
Voor u ligt de bachelorscriptie: Drugs: Hiephoera; een generatie onder invloed! Deze scriptie is
geschreven ter afsluiting van de opleiding Toegepaste Psychologie aan de X hogeschool PLAATS. Van
februari 2024 tot juni 2024 hebben wij ons ingezet voor dit onderzoek dat heeft plaats gevonden in
opdracht van het onderzoeksbureau: X.
In de vijf maanden dat wij ons hebben ingezet voor deze bachelorscriptie, hebben wij beiden ervaren
dat het een goede keuze is geweest deze uitdaging samen aan te gaan. Tijdens moeilijke momenten
hebben wij erg veel gehad aan het feit dat er altijd iemand aanwezig was om mee te sparren. Ook
heeft de samenwerking ervoor gezorgd dat wij voor het eerst zelfstandig een grootschalig onderzoek
hebben kunnen uitvoeren, aangezien met zijn tweeën meer werk verricht kan worden dan door een
enkel individu. Niet eerder hebben wij onderzoek gedaan naar een steekproef met zo'n grote
omvang, wat een erg interessante en leerzame uitdaging was. Ook hebben wij elkaar gesteund
tijdens de fysieke afname van de vragenlijsten: door samen grote groepen studenten aan te spreken
werd dit laagdrempeliger. De fysieke afname heeft ons geleerd dat veel mensen bereidwillig zijn om
deel te nemen aan onderzoeken, ook over persoonlijke onderwerpen.
Wij willen onze afstudeerbegeleider X bedanken voor de begeleiding en ondersteuning tijdens dit
onderzoek. X is iemand die actief meedenkt en merkbaar enthousiast is over het onderwerp. Dit
hebben wij beiden als erg prettig ervaren. Daarnaast willen wij X en X bedanken voor de kans om
onze bachelorscriptie in opdracht van X te kunnen uitvoeren. De bijeenkomsten en
feedbackmomenten met X en X hebben ons goed geholpen bij het optimaliseren van onze scriptie.
Ook willen wij onze docent X bedanken voor de nuttige invulling van de supervisiebijeenkomsten. Tot
slot willen wij de respondenten bedanken voor de interesse, bereidwilligheid en deelname aan ons
onderzoek.
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Samenvatting
Middelengebruik komt veel voor in Nederland en is het meest gangbaar onder studenten
(Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, z.d.). Er is kwantitatief onderzoek gedaan naar de
prevalentie van alcohol, cannabis, cocaïne, ecstasy, amfetamine en paddo’s. Ook is de risicoperceptie
van deze middelen onder Nederlandse studenten in PLAATS onderzocht. De hoofdvraag van dit
onderzoek luidt als volgt:
Wat is de prevalentie en de risicoperceptie van alcohol- en drugsgebruik onder Nederlandse hbo-
en wo-studenten in PLAATS en in welke mate komt deze risicoperceptie overeen met experts?
Om de risicoperceptie te onderzoeken is de schadelijkheid van de middelen opgedeeld in
verschillende categorieën: acute toxiciteit, chronische toxiciteit, verslavingspotentie, individuele
sociale schade en maatschappelijke sociale schade.
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag is een vragenlijst afgenomen bij Nederlandse
hbo- en wo-studenten in PLAATS. De risicoperceptie van studenten is vergeleken met de
risicoperceptie van experts uit het rapport Ranking van drugs (RIVM, 2024). Dit is gedaan aan de
hand van de verschillende categorieën van de schadelijkheid. De risicoperceptie van studenten en
experts is statistisch met elkaar vergeleken om te onderzoeken in welke mate deze met elkaar
overeenkomen of van elkaar verschillen.
Uit de resultaten blijkt dat de Xstudentenpopulatie gemiddeld meer middelen gebruikt dan de
Nederlandse studentenpopulatie. In vergelijking met cijfers van Trimbos-instituut (2022) blijkt dat
Xstudenten duidelijk meer alcohol, cannabis, cocaïne en ecstasy gebruiken dan Nederlandse
studenten. Daarentegen is te zien dat paddo’s onder Xstudenten juist minder populair zijn dan bij
Nederlandse studenten uit het onderzoek van Trimbos-instituut (2022). Als wordt gekeken naar
gebruik van amfetamine, is een daling te zien in de X studentenpopulatie (Mol & Tuinstra, 2024).
Verder blijkt uit de resultaten dat Nederlandse studenten in PLAATS vijf van de zes middelen
schadelijker inschatten dan de experts van het rapport Ranking van drugs (RIVM, 2024). Alcohol is de
uitzondering: studenten schatten dit middel in vergelijking met experts minder schadelijk in. Cocaïne
is volgens studenten het meest schadelijke middel, hierna volgen: amfetamine, alcohol, ecstasy,
cannabis en paddo’s. Volgens experts is alcohol juist het meest schadelijke middel, hierna volgen:
cocaïne, amfetamine, cannabis, ecstasy en paddo’s.
Dit onderzoek kan ertoe leiden dat hulpverleners niet alleen inzetten op psycho-educatie en
informatie over de schadelijkheid van de middelen, maar juist harm-reduction in interventies en
behandelingen verwerken. Studenten gebruiken immers middelen, ondanks dat ze zich bewust lijken
te zijn van de risico’s. Ook wordt een advies gegeven aan de Nederlandse overheid met betrekking
tot ontmoediging van alcoholgebruik en herziening van de Opiumwet.
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Abstract
Substance use is common in the Netherlands, especially among students (Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu, z.d.). Quantitative research has been done on the prevalence of alcohol,
cannabis, cocaine, ecstasy, amphetamine and magic mushrooms. The risk perception of these drugs
among Dutch students in PLAATS was also investigated. The main question of this study is as follows:
What is the prevalence and risk perception of alcohol and drugs use among Dutch HBO and WO
students in PLAATS and to what extent does this risk perception correspond to the risk perception of
experts? To investigate risk perception, the harmfulness of the substances has been divided into
different categories: acute toxicity, chronic toxicity, addictive potential, individual social damage and
societal social damage.
To answer the research question, a questionnaire was administered to Dutch HBO and WO students
in PLAATS. The risk perception of the students was compared with the risk perception of experts
from the report Ranking van drugs (RIVM, 2024). The risk perception of both students and experts
has statistically been compared in order to find out to what extent these overlap or differentiate
from one another.
From the results can be concluded that the PLAATS student population uses on average more
substances than the overall Dutch student population. In comparison to Trimbos-institute research
(2022) it appears that students from PLAATS use alcohol, cannabis, cocaine and ecstasy more than
average Dutch students. Magic mushrooms on the contrary seem to be less popular among PLAATS
students than Dutch students according to the same Trimbos-institute research. Research from Mol
& Tuinstra from 2024 points out a decline of amphetamine use among PLAATS students.
Furthermore, in the research can be concluded that Dutch students in PLAATS estimate five out of six
substances as more harmful than experts in the report Ranking van Drugs (RIVM, 2024). Alcohol is
the sole exception; students estimate alcohol to be less harmful than experts. Cocaine, according to
students, is the most harmful, followed by amphetamine, alcohol, ecstasy, cannabis and lastly magic
mushrooms. Experts however point to alcohol as the most harmful, followed by cocaine,
amphetamine, cannabis, ecstasy and magic mushrooms.
This research can lead to social workers and health professionals not only focusing on
psychoeducation and informing about the harmfulness of the substances but incorporating harm-
reduction into interventions and treatments. After all, students use substances, despite seeming to
be aware of the risks. Advice is also given to the Dutch government with regard to the
discouragement of alcohol consumption and revision of the Opium Act
, Scriptie drugs alcohol misbruik jongeren toegepaste psychologie
Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................8
1.1 Middelengebruik in Nederland.....................................................................................................8
1.1.1 Middelengebruik bij studenten..............................................................................................8
1.2 Effecten en risico’s van middelengebruik......................................................................................9
1.3 Risicoperceptie............................................................................................................................10
1.3.1 Risicoperceptie van de Nederlandse overheid.....................................................................11
1.3.2 Risicoperceptie van experts.................................................................................................12
1.4 Interventies middelengebruik.....................................................................................................12
1.5 Aanleiding en onderzoeksvraag..................................................................................................13
1.5.1 Doelstelling..........................................................................................................................13
1.5.2 Onderzoeksvraag en deelvragen..........................................................................................13
2. Methode...........................................................................................................................................15
2.1 Onderzoek in het kort.................................................................................................................15
2.2 Steekproef...................................................................................................................................15
2.2.1 Representativiteit steekproef..............................................................................................16
2.3 Verantwoording vragenlijst en onderzoek..................................................................................17
2.3.1 Operationalisatie van gebruikte begrippen..........................................................................18
2.3.2 Pilotonderzoek.....................................................................................................................18
2.4 Dataverzameling.........................................................................................................................19
2.4.1 Ethische aspecten................................................................................................................19
2.5 Data-analyse...............................................................................................................................20
3. Resultaten.........................................................................................................................................21
3.1 Deelvraag 1: Prevalentie.............................................................................................................21
3.2 Deelvraag 2: Risicoperceptie.......................................................................................................22
3.3 Deelvraag 3: Studenten versus experts.......................................................................................23
3.4 Secundaire analyses....................................................................................................................26
3.4.1 Geslacht...............................................................................................................................26
3.4.2 Woonsituatie........................................................................................................................26
3.4.3 Eigen gebruik.......................................................................................................................26
3.4.4 Lidmaatschap vereniging......................................................................................................27
4. Conclusie...........................................................................................................................................28
4.1 Prevalentie middelengebruik......................................................................................................28
4.2 Risicoperceptie studenten...........................................................................................................28
4.3 Risicoperceptie studenten versus experts..................................................................................29
5. Discussie...........................................................................................................................................31
5.1 Sterke kanten van het onderzoek...............................................................................................31
5.2 Zwakke kanten van het onderzoek.............................................................................................31
