,INHOUDSOPGAVE
Voorwoord 4
Samenvatting 5
1. Inleiding 6
1.1 Aanleiding 6
1.2 Praktijkprobleem 7
1.3 Afbakening 7
1.4 Onderzoeksvraag 8
1.5 Doelstellingen 8
2. Theoretisch Kader 9
2.1 Het model 9
2.1.1 Motivatie 9
2.1.2 Invloed van een coach op een sporter 11
2.2 De fitness instructeur 12
2.2.1 Begeleiding 12
2.2.2 Invloed van een instructeur 12
2.3 De sporter 14
2.3.1 Kenmerken van een fitness beoefenaar 14
2.3.2 Invloed op de sporter 15
3. Onderzoeksmethode 16
3.1 Het onderzoek 16
3.2 Dataverzamelingsmethoden 17
3.3 Datakenmerken 17
3.4 Onderzoeksverloop 18
3.5 Data-analysemethode 18
4. Onderzoeksresultaten 19
4.1 Opvattingen fitnessinstructeurs met betrekking tot begeleiding 20
4.2 Behoeften fitnessleden met betrekking tot begeleiding 24
5. Conclusie 31
6. Discussie 34
7. Aanbevelingen 36
Bibliografie 38
Bijlage 1 – Topiclijst interview instructeurs 40
Bijlage 2 – Vragenlijst fitnessleden 41
2
,VOORWOORD
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘Ledenretentie optimaliseren’. Het verslag is
geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding Sportkunde aan de
HZ University of Applied Sciences en in opdracht van mijn stageorganisatie X. Dit
onderzoek naar de behoefte aan begeleiding is uitgevoerd binnen de
fitnessafdeling van dit sportcomplex. Vanaf september 2021 heb ik hier stage
gelopen en ben ik gestart met een oriëntatiefase als voorbereiding op dit
onderzoek.
Na meermaals overleg met mijn stagebegeleider, X, en mijn leerteamcoach
vanuit school, X, ben ik tot dit onderzoek met bijbehorende onderzoeksvragen en
opzet gekomen. Met name zij hebben ervoor gezorgd dat ik tot dit eindverslag
heb kunnen komen.
Hierbij wil ik mijn begeleiders bedanken voor de tijd en energie die zij in mij
hebben gestopt. De samenwerking en het overleg heb ik als fijn ervaren en
hebben mij geholpen dit verslag te realiseren. Daarnaast wil ik de medewerkers
van de fitness en de receptie van X bedanken. Ook zij hebben een grote bijdrage
geleverd aan dit onderzoek door mij te helpen met het delen van informatie en
het verzamelen van data vanuit de respondenten. Tot slot bedank ik alle
respondenten voor hun inbreng en het mogelijk maken van dit onderzoek.
Veel leesplezier toegewenst.
3
, SAMENVATTING
X Nederland bepaalt het beleid wat op elke locatie wordt nageleefd. De
hoofdorganisatie van X wil een maatregel doorvoeren welke invloed heeft op de
werkwijze van begeleiding in de fitness. Voorafgaand aan dit onderzoek was nog
niet bekend wat opvattingen, wensen en behoeften zijn van de leden en
instructeurs als het gaat om begeleiding. Wanneer er duidelijkheid is over de
wensen en behoeften van de leden en de instructeurs kan aanbevolen worden
om deze maatregel wel of niet in te brengen en het risico op negatieve gevolgen
beperken. Dit onderzoek richt zich op de behoeften aan begeleiding, specifiek de
behoeften aan motivatie. Hieronder is de hoofdvraag met bijbehorende
deelvragen geformuleerd.
“Welke behoeften aan begeleiding, specifiek het aspect ‘motivatie’, hebben de
instructeurs en de leden bij de fitness bij X?”
Welke opvattingen en behoeften hebben instructeurs als het gaat om het
motiveren van leden bij de fitness van X?
Waar hebben de fitnessleden van X behoefte aan als het gaat om
gemotiveerd worden door een instructeur?
In het onderzoek zijn twee methoden gebruikt om data te verzamelen. Om
antwoord te geven op de eerste deelvraag zijn de instructeurs geïnterviewd aan
de hand van een topiclijst. Daarnaast is een vragenlijst uitgezet onder de
fitnessleden. Beide onderzoeksinstrumenten zijn geoperationaliseerd waarbij het
motivatiemodel van Mageau & Vallerand (2022) centraal staat. Hierin wordt
onderscheid gemaakt tussen drie persoonlijke behoeften waarbij een instructeur
invloed op kan uitoefenen op de motivatie van een sporter, namelijk de behoefte
aan competentie, autonomie en betrokkenheid.
De instructeurs van X hebben verschillende opvattingen over de behoefte aan
begeleiding binnen de fitness. Zo wordt aangegeven dat een instructeur over een
bepaald niveau van kennis en vaardigheden moet beschikken om de leden op de
juiste manier te kunnen begeleiden. Daarnaast wordt inspelen op de behoefte
aan betrokkenheid als belangrijkste behoefte gezien om leden tevreden te
houden en te kunnen behouden voor een langere periode. Ook gaan de
instructeurs ervanuit dat leden beter presteren wanneer de behoefte aan
betrokkenheid wordt vervuld. Zij ervaren een grotere behoefte aan
betrokkenheid onder oudere sporters en dat de jongste leeftijdscategorie liever
zelfstandig sport. Over het algemeen komen de behoeften van de leden overeen
met de opvattingen van de instructeurs. Met name oudere leden hebben
behoefte aan instructeurs met veel kennis en vaardigheden om op de juiste
manier oefeningen aan te kunnen leren. Wat opvalt is dat de jongste
leeftijdsgroep aangeeft juist behoefte te hebben aan het ontvangen van tips en
feedback. Wat als laatst opvalt is dat de groep ‘51 tot en met 65 jaar’ de grootste
groep is waarbij wordt aangegeven bepaalde aspecten niet of soms te ervaren
maar hier wel behoefte aan te hebben. Dit geldt voor alle drie de competenties
waar onderzoek naar gedaan is.
Met het inbrengen van de nieuwe maatregel zal de behoefte aan begeleiding niet
significant beter vervuld worden dan met de huidige werkwijze. Naar aanleiding
van de resultaten van dit onderzoek wordt daarom niet aanbevolen de nieuwe
maatregel door te voeren en daarmee een grote verandering in de werkwijze van
de fitness instructeurs in te brengen. Daarentegen zijn wel mogelijkheden
ontdekt om de begeleiding te optimaliseren. Voor de optimalisatie van de
begeleiding zijn onderstaande acties opgesteld. In hoofdstuk 7 ‘Aanbevelingen’ is
elke actie toegelicht.
4
Voorwoord 4
Samenvatting 5
1. Inleiding 6
1.1 Aanleiding 6
1.2 Praktijkprobleem 7
1.3 Afbakening 7
1.4 Onderzoeksvraag 8
1.5 Doelstellingen 8
2. Theoretisch Kader 9
2.1 Het model 9
2.1.1 Motivatie 9
2.1.2 Invloed van een coach op een sporter 11
2.2 De fitness instructeur 12
2.2.1 Begeleiding 12
2.2.2 Invloed van een instructeur 12
2.3 De sporter 14
2.3.1 Kenmerken van een fitness beoefenaar 14
2.3.2 Invloed op de sporter 15
3. Onderzoeksmethode 16
3.1 Het onderzoek 16
3.2 Dataverzamelingsmethoden 17
3.3 Datakenmerken 17
3.4 Onderzoeksverloop 18
3.5 Data-analysemethode 18
4. Onderzoeksresultaten 19
4.1 Opvattingen fitnessinstructeurs met betrekking tot begeleiding 20
4.2 Behoeften fitnessleden met betrekking tot begeleiding 24
5. Conclusie 31
6. Discussie 34
7. Aanbevelingen 36
Bibliografie 38
Bijlage 1 – Topiclijst interview instructeurs 40
Bijlage 2 – Vragenlijst fitnessleden 41
2
,VOORWOORD
Voor u ligt het onderzoeksverslag ‘Ledenretentie optimaliseren’. Het verslag is
geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding Sportkunde aan de
HZ University of Applied Sciences en in opdracht van mijn stageorganisatie X. Dit
onderzoek naar de behoefte aan begeleiding is uitgevoerd binnen de
fitnessafdeling van dit sportcomplex. Vanaf september 2021 heb ik hier stage
gelopen en ben ik gestart met een oriëntatiefase als voorbereiding op dit
onderzoek.
Na meermaals overleg met mijn stagebegeleider, X, en mijn leerteamcoach
vanuit school, X, ben ik tot dit onderzoek met bijbehorende onderzoeksvragen en
opzet gekomen. Met name zij hebben ervoor gezorgd dat ik tot dit eindverslag
heb kunnen komen.
Hierbij wil ik mijn begeleiders bedanken voor de tijd en energie die zij in mij
hebben gestopt. De samenwerking en het overleg heb ik als fijn ervaren en
hebben mij geholpen dit verslag te realiseren. Daarnaast wil ik de medewerkers
van de fitness en de receptie van X bedanken. Ook zij hebben een grote bijdrage
geleverd aan dit onderzoek door mij te helpen met het delen van informatie en
het verzamelen van data vanuit de respondenten. Tot slot bedank ik alle
respondenten voor hun inbreng en het mogelijk maken van dit onderzoek.
Veel leesplezier toegewenst.
3
, SAMENVATTING
X Nederland bepaalt het beleid wat op elke locatie wordt nageleefd. De
hoofdorganisatie van X wil een maatregel doorvoeren welke invloed heeft op de
werkwijze van begeleiding in de fitness. Voorafgaand aan dit onderzoek was nog
niet bekend wat opvattingen, wensen en behoeften zijn van de leden en
instructeurs als het gaat om begeleiding. Wanneer er duidelijkheid is over de
wensen en behoeften van de leden en de instructeurs kan aanbevolen worden
om deze maatregel wel of niet in te brengen en het risico op negatieve gevolgen
beperken. Dit onderzoek richt zich op de behoeften aan begeleiding, specifiek de
behoeften aan motivatie. Hieronder is de hoofdvraag met bijbehorende
deelvragen geformuleerd.
“Welke behoeften aan begeleiding, specifiek het aspect ‘motivatie’, hebben de
instructeurs en de leden bij de fitness bij X?”
Welke opvattingen en behoeften hebben instructeurs als het gaat om het
motiveren van leden bij de fitness van X?
Waar hebben de fitnessleden van X behoefte aan als het gaat om
gemotiveerd worden door een instructeur?
In het onderzoek zijn twee methoden gebruikt om data te verzamelen. Om
antwoord te geven op de eerste deelvraag zijn de instructeurs geïnterviewd aan
de hand van een topiclijst. Daarnaast is een vragenlijst uitgezet onder de
fitnessleden. Beide onderzoeksinstrumenten zijn geoperationaliseerd waarbij het
motivatiemodel van Mageau & Vallerand (2022) centraal staat. Hierin wordt
onderscheid gemaakt tussen drie persoonlijke behoeften waarbij een instructeur
invloed op kan uitoefenen op de motivatie van een sporter, namelijk de behoefte
aan competentie, autonomie en betrokkenheid.
De instructeurs van X hebben verschillende opvattingen over de behoefte aan
begeleiding binnen de fitness. Zo wordt aangegeven dat een instructeur over een
bepaald niveau van kennis en vaardigheden moet beschikken om de leden op de
juiste manier te kunnen begeleiden. Daarnaast wordt inspelen op de behoefte
aan betrokkenheid als belangrijkste behoefte gezien om leden tevreden te
houden en te kunnen behouden voor een langere periode. Ook gaan de
instructeurs ervanuit dat leden beter presteren wanneer de behoefte aan
betrokkenheid wordt vervuld. Zij ervaren een grotere behoefte aan
betrokkenheid onder oudere sporters en dat de jongste leeftijdscategorie liever
zelfstandig sport. Over het algemeen komen de behoeften van de leden overeen
met de opvattingen van de instructeurs. Met name oudere leden hebben
behoefte aan instructeurs met veel kennis en vaardigheden om op de juiste
manier oefeningen aan te kunnen leren. Wat opvalt is dat de jongste
leeftijdsgroep aangeeft juist behoefte te hebben aan het ontvangen van tips en
feedback. Wat als laatst opvalt is dat de groep ‘51 tot en met 65 jaar’ de grootste
groep is waarbij wordt aangegeven bepaalde aspecten niet of soms te ervaren
maar hier wel behoefte aan te hebben. Dit geldt voor alle drie de competenties
waar onderzoek naar gedaan is.
Met het inbrengen van de nieuwe maatregel zal de behoefte aan begeleiding niet
significant beter vervuld worden dan met de huidige werkwijze. Naar aanleiding
van de resultaten van dit onderzoek wordt daarom niet aanbevolen de nieuwe
maatregel door te voeren en daarmee een grote verandering in de werkwijze van
de fitness instructeurs in te brengen. Daarentegen zijn wel mogelijkheden
ontdekt om de begeleiding te optimaliseren. Voor de optimalisatie van de
begeleiding zijn onderstaande acties opgesteld. In hoofdstuk 7 ‘Aanbevelingen’ is
elke actie toegelicht.
4
