Portfoliobewijsmateriaal – Competentie 9b - Bewijs 2
“Achterliggende processen rondom mijn persoonlijke gevoeligheid”
Niveau van Miller: SHOWS HOW
31 januari 2024
Competentie 9: Inzicht in eigen ontwikkelingsproces
Indicator 9b: Zicht hebben op de achterliggende processen: waardoor komt het dat … ?
Samenvatting: In dit bewijs reflecteer ik op een contact dat ik met een voormalige studievriend had waarin mijn gevoeligheid voor
afwijzing sterk kwam opzetten. Met behulp van de reflectiecyclus van Korthagen beschrijf ik wat ik op dat moment over mijzelf dacht, waar
die situatie mij aan deed denken, waar de gevoeligheid vandaan kwam en wat ik in de toekomst zou kunnen doen in gelijksoortige
situaties.
In dit bewijs wil ik graag ophelderen waarom mijn gevoeligheid voor afwijzing in een contact met een voormalige studievriend werd
opgeroepen. Daarvoor gebruik ik de reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982), die ik door de module Persoonlijke Psychologie heb
leren kennen als een uitgebreide analysemethode om belemmerende patronen op te helderen. Alhoewel ik het model soms wel wat wollig
vind door de hoeveelheid deelstappen die genomen worden, ben ik wel van mening dat uitgebreide reflectie kan ondersteunen om nieuwe
inzichten op te doen. Zo kan het eigen belang bij de situatie opgehelderd kan worden. Aangezien ik als counselor cliënten zal ontvangen
waarbij het “I” (het observerende zelf) is aangedaan en het overzicht v a(e3-m ëcg)2T4A
usnplidti
t.forBw bkz15U
H
over de eigen situatie daarmee beperkt is (Slaats, 2017), is het voor
mijn professionele ontwikkeling belangrijk om kennis over zulke
modellen op te doen. Zodoende kan ik hen via een systematiek
ondersteunen om belemmerende patronen en blinde vlekken op te
helderen, waarmee de zelfredzaamheid van mijn cliënten vergroot kan
worden. Daarnaast vind ik het belangrijk om inzicht te krijgen in mijn
eigen gevoeligheden, aangezien zij door kunnen werken in mijn werk
als counselor. Zeker omdat ik in Bewijs 65: “Wat is een persoonlijke
gevoeligheid van mij?” al had ingezien dat ik soms een masker opzet
om geaccepteerd te worden, en ik vanuit de het lesboek “Deskundig
Hulpverlenen – De Gespreksmethodiek” (Slaats, 2017) heb geleerd hoe
belangrijk echtheid is voor de vertrouwensrelatie, vind ik het essentieel
om deze gevoeligheid te onderzoeken via de reflectiecyclus. Daartoe
zal ik dit bewijs beginnen met een omschrijving van de reflectiecyclus
Figuur 1 Reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982).
1
, van Korthagen. Deze werk ik vervolgens stapsgewijs uit om de oorsprong van de gevoeligheid te verduidelijken en strategieën te vinden
om in de toekomst met deze gevoeligheid om te gaan.
De reflectiecyclus van Korthagen
De reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982) is ontwikkeld als model om systematisch te kunnen reflecteren op ervaringen
en situaties, om zo persoonlijke en professionele groei door te kunnen maken. De reflectiecyclus bestaat uit vijf opeenvolgende fasen, die
ik heb weergegeven in Figuur XX op de vorige pagina. De reflectiecyclus start in fase 1 door de ervaring te omschrijven. Vervolgens wordt
in fase 2 op het handelen teruggeblikt door vragen te stellen over wat de betrokken personen in de onderzochte ervaring wilden, deden,
dachten en voelden. Aansluitend wordt er in fase 3 getracht om de essentiële aspecten van de obstakels of problemen in de ervaring op te
helderen. Deze inzichten worden in fase 4 ingezet om alternatieven te vinden om de handeling of ervaring te verbeteren. De
reflectiecyclus eindigt in fase 5 met het toepassen van de alternatieven in de praktijk. Die toepassing in de praktijk kan weer aanleiding
vormen om de reflectiecyclus vanaf het begin te starten. Dat vind ik zelf een mooie insteek, aangezien de reflectiecyclus zodoende
uitnodigt tot continue ontwikkeling en verbetering, en niet alleen het ophelderen van het probleem. Daarmee kunnen persoonlijke en
professionele vaardigheden systematisch ontwikkeld worden, onder meer om cliënten op een zo goed mogelijke manier te begeleiden.
Fase 1: Omschrijven van de ervaring
In deze fase wil ik reflecteren op een ervaring waarin ik mijn gevoeligheid voor afwijzing sterk omhoog voelde komen. Het betreft
een contact dat ik tijdens een etentje in een studentenhuis met een voormalige studievriend had. In het gesprek dat ik met hem voerde
onder het avondeten sprak hij erg honend over mij toen ik vermeldde hoe het nu met mij ging na het wisselen van studierichting.
Daardoor voelde ik me genoodzaakt om een façade op te trekken, en te pretenderen alsof ik toch weer terug zou gaan richting de
technische wereld.
Fase 2: Terugblikken op de ervaring
In deze fase wil ik graag de concrete uitwerking van die ervaring voor zowel mij als de studievriend ophelderen. Daartoe heb ik
vanuit de module Persoonlijke Psychologie en het lesboek van Slaats (Slaats, 2017) geleerd om de techniek van het associëren toe te
passen. Met de techniek associëren wordt getracht om actief terug te keren naar de situatie, zodat de gedachten en gevoelens rondom
het contact wederom opgeroepen kunnen worden. Met behulp van deze techniek kan ik me ook inleven in de gedachten- en
gevoelswereld van de ander, waardoor ik kan inzien hoe zijn besluitvorming tot stand is gekomen. Hiermee tracht ik intentie van gedrag te
scheiden, waardoor ik volgens de humanistische leer terechtkom bij de goede essentie waar vanuit iedereen handelt. Ik heb ontdekt dat
zelfs zeer disfunctioneel gedrag volgens het humanisme voortkomt uit waarden die per definitie goed zijn (Egan, 2012). Ik merk dat dit mij
erg geholpen heeft om door uiterlijk vertoon of sterke emoties bij mensen heen te kijken, waar ik me daar eerder in de opleiding soms nog
in liet meeslepen (zie Bewijs 62: “Voorbeeld van een goed verlopen mens-mens contact”).
Met de techniek associëren keer ik terug naar de situatie waarin het contact met deze voormalige studievriend plaatsvond. Ik kijk in
gedachten om me heen om te zien hoe de ruimte eruit ziet, hoe het gedeeltelijk aangebrande eten in de studentenkeuken ruikt, en wat
voor een geluiden ik in die situatie allemaal hoor. Daarmee tracht ik weer op te halen wat ik in die situatie wilde, wat ik deed, wat ik dacht
2
“Achterliggende processen rondom mijn persoonlijke gevoeligheid”
Niveau van Miller: SHOWS HOW
31 januari 2024
Competentie 9: Inzicht in eigen ontwikkelingsproces
Indicator 9b: Zicht hebben op de achterliggende processen: waardoor komt het dat … ?
Samenvatting: In dit bewijs reflecteer ik op een contact dat ik met een voormalige studievriend had waarin mijn gevoeligheid voor
afwijzing sterk kwam opzetten. Met behulp van de reflectiecyclus van Korthagen beschrijf ik wat ik op dat moment over mijzelf dacht, waar
die situatie mij aan deed denken, waar de gevoeligheid vandaan kwam en wat ik in de toekomst zou kunnen doen in gelijksoortige
situaties.
In dit bewijs wil ik graag ophelderen waarom mijn gevoeligheid voor afwijzing in een contact met een voormalige studievriend werd
opgeroepen. Daarvoor gebruik ik de reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982), die ik door de module Persoonlijke Psychologie heb
leren kennen als een uitgebreide analysemethode om belemmerende patronen op te helderen. Alhoewel ik het model soms wel wat wollig
vind door de hoeveelheid deelstappen die genomen worden, ben ik wel van mening dat uitgebreide reflectie kan ondersteunen om nieuwe
inzichten op te doen. Zo kan het eigen belang bij de situatie opgehelderd kan worden. Aangezien ik als counselor cliënten zal ontvangen
waarbij het “I” (het observerende zelf) is aangedaan en het overzicht v a(e3-m ëcg)2T4A
usnplidti
t.forBw bkz15U
H
over de eigen situatie daarmee beperkt is (Slaats, 2017), is het voor
mijn professionele ontwikkeling belangrijk om kennis over zulke
modellen op te doen. Zodoende kan ik hen via een systematiek
ondersteunen om belemmerende patronen en blinde vlekken op te
helderen, waarmee de zelfredzaamheid van mijn cliënten vergroot kan
worden. Daarnaast vind ik het belangrijk om inzicht te krijgen in mijn
eigen gevoeligheden, aangezien zij door kunnen werken in mijn werk
als counselor. Zeker omdat ik in Bewijs 65: “Wat is een persoonlijke
gevoeligheid van mij?” al had ingezien dat ik soms een masker opzet
om geaccepteerd te worden, en ik vanuit de het lesboek “Deskundig
Hulpverlenen – De Gespreksmethodiek” (Slaats, 2017) heb geleerd hoe
belangrijk echtheid is voor de vertrouwensrelatie, vind ik het essentieel
om deze gevoeligheid te onderzoeken via de reflectiecyclus. Daartoe
zal ik dit bewijs beginnen met een omschrijving van de reflectiecyclus
Figuur 1 Reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982).
1
, van Korthagen. Deze werk ik vervolgens stapsgewijs uit om de oorsprong van de gevoeligheid te verduidelijken en strategieën te vinden
om in de toekomst met deze gevoeligheid om te gaan.
De reflectiecyclus van Korthagen
De reflectiecyclus van Korthagen (Korthagen, 1982) is ontwikkeld als model om systematisch te kunnen reflecteren op ervaringen
en situaties, om zo persoonlijke en professionele groei door te kunnen maken. De reflectiecyclus bestaat uit vijf opeenvolgende fasen, die
ik heb weergegeven in Figuur XX op de vorige pagina. De reflectiecyclus start in fase 1 door de ervaring te omschrijven. Vervolgens wordt
in fase 2 op het handelen teruggeblikt door vragen te stellen over wat de betrokken personen in de onderzochte ervaring wilden, deden,
dachten en voelden. Aansluitend wordt er in fase 3 getracht om de essentiële aspecten van de obstakels of problemen in de ervaring op te
helderen. Deze inzichten worden in fase 4 ingezet om alternatieven te vinden om de handeling of ervaring te verbeteren. De
reflectiecyclus eindigt in fase 5 met het toepassen van de alternatieven in de praktijk. Die toepassing in de praktijk kan weer aanleiding
vormen om de reflectiecyclus vanaf het begin te starten. Dat vind ik zelf een mooie insteek, aangezien de reflectiecyclus zodoende
uitnodigt tot continue ontwikkeling en verbetering, en niet alleen het ophelderen van het probleem. Daarmee kunnen persoonlijke en
professionele vaardigheden systematisch ontwikkeld worden, onder meer om cliënten op een zo goed mogelijke manier te begeleiden.
Fase 1: Omschrijven van de ervaring
In deze fase wil ik reflecteren op een ervaring waarin ik mijn gevoeligheid voor afwijzing sterk omhoog voelde komen. Het betreft
een contact dat ik tijdens een etentje in een studentenhuis met een voormalige studievriend had. In het gesprek dat ik met hem voerde
onder het avondeten sprak hij erg honend over mij toen ik vermeldde hoe het nu met mij ging na het wisselen van studierichting.
Daardoor voelde ik me genoodzaakt om een façade op te trekken, en te pretenderen alsof ik toch weer terug zou gaan richting de
technische wereld.
Fase 2: Terugblikken op de ervaring
In deze fase wil ik graag de concrete uitwerking van die ervaring voor zowel mij als de studievriend ophelderen. Daartoe heb ik
vanuit de module Persoonlijke Psychologie en het lesboek van Slaats (Slaats, 2017) geleerd om de techniek van het associëren toe te
passen. Met de techniek associëren wordt getracht om actief terug te keren naar de situatie, zodat de gedachten en gevoelens rondom
het contact wederom opgeroepen kunnen worden. Met behulp van deze techniek kan ik me ook inleven in de gedachten- en
gevoelswereld van de ander, waardoor ik kan inzien hoe zijn besluitvorming tot stand is gekomen. Hiermee tracht ik intentie van gedrag te
scheiden, waardoor ik volgens de humanistische leer terechtkom bij de goede essentie waar vanuit iedereen handelt. Ik heb ontdekt dat
zelfs zeer disfunctioneel gedrag volgens het humanisme voortkomt uit waarden die per definitie goed zijn (Egan, 2012). Ik merk dat dit mij
erg geholpen heeft om door uiterlijk vertoon of sterke emoties bij mensen heen te kijken, waar ik me daar eerder in de opleiding soms nog
in liet meeslepen (zie Bewijs 62: “Voorbeeld van een goed verlopen mens-mens contact”).
Met de techniek associëren keer ik terug naar de situatie waarin het contact met deze voormalige studievriend plaatsvond. Ik kijk in
gedachten om me heen om te zien hoe de ruimte eruit ziet, hoe het gedeeltelijk aangebrande eten in de studentenkeuken ruikt, en wat
voor een geluiden ik in die situatie allemaal hoor. Daarmee tracht ik weer op te halen wat ik in die situatie wilde, wat ik deed, wat ik dacht
2
