Koolstofchemie
Koolstofchemie houdt zich bezig met moleculaire stoffen met het element C (koolstof)
Uit ruwe aardolie kan je 8 aardoliefracties verkrijgen door gefractioneerde destillatie. Dit is
een scheidingsmethode. Fracties zijn hier mengsels van stoffen met kookpunten die dicht bij
elkaar liggen. Destillatie is geen chemische reactie omdat er geen nieuwe stoffen ontstaan.
Kraken is een ontledingsreactie waarbij grote alkaanmoleculen worden gesplitst in kleinere
moleculen, hierbij ontstaan verzadigde en onverzadigde koolwaterstoffen. Dit wordt in de
industrie toegepast om benzine uit aardolie te maken.
Voorbeeld: Decaan is een alkaan met 10 C-atomen. Dit wordt gekraakt tot but-1-een
en één ander molecuul. Geef de reactievergelijking.
Voor de formule van decaan vul je n=10 in de formule CnH2n+2 in, decaan is dus C10H22.
but-1-een is C4H8 (teken eventueel de structuurformule)
C10H22 C4H8 + C6H14.
De andere stof die ontstaat is dus hexaan (of een isomeer van hexaan).
Omdat we warmte gebruiken als energie om deze endotherme reactie te laten plaats vinden is
kraken een vorm van thermolyse.
Etheen is een belangrijke monomeer voor het bereiden van kunststoffen. Uit een groot
aantal monomeermoleculen ontstaat een polymeer (de naam van het monomeer met het
voorvoegsel poly-)
Covalentie ie het aantal bindingen dat een atoom kan vormen
Koolwaterstofmoleculen kunnen vertakt (minimaal 1 C-atoom met 3 of 4 andere C-atomen
verbonden) en onvertakt (elk C-atoom maximaal met 2 andere C-atomen verbonden) zijn.
Koolwaterstofatomen kunnen verzadigd (uitsluitend enkele verbindingen tussen C-atomen,
er kunnen geen H-atomen meer bij) of onverzadigd (er komen 1 of meer dubbele
verbindingen tussen C-atomen voor) zijn.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule heeft.
Isomeren zijn twee verschillende stoffen met dezelfde molecuulformule, maar een
verschillende structuurformule.
, Systematische naamgeving
De hoofdnaam wordt bepaald door de langste niet-vertakte keten waarin de functionele groep zit. Is er geen
functionele groep dan wordt de naam van de langste keten de alkaannaam.
Alkanen CnH2n+2
Alkanen zijn verzadigde koolwaterstoffen, dat wil zeggen dat het maximale aantal H-atomen
is gebonden, er zijn dus geen dubbele bindingen aanwezig.
CH4 methaan
C2 H 6 ethaan
C3 H 8 propaan
C4H10 butaan
C5H12 pentaan
C6H14 hexaan
C7H16 heptaan
C8H18 octaan
C9H20 nonaan
C10H22 decaan
Vertakte alkanen worden benoemd naar de langste lineaire keten, de hoofdketen,
met daaraan gekoppeld een alkylgroep.
Een plaatsnummer geeft aan, waar de alkylgroep met de hoofdketen is verbonden,
geteld vanaf een van de uiteinden van de hoofdketen. Dit wordt gevolgd door de
(stam)naam van de zijketen (volgens de tabel hierboven) plus "-yl".
De nummering van de C-atomen van de hoofdketen wordt zo gekozen dat het laagste
plaatsnummer van de zijketen ontstaat.
Als er meer identieke zijtakken zijn, worden hun posities gescheiden door komma's en de
naam van de zijtak krijgt het voorvoegsel di-, tri-, tetra-, etc., afhankelijk van het aantal
alkylgroepen.
Als de groepen verschillend zijn worden ze in alfabetische volgorde opgesomd. Let op:
beginletter van de zijgroep, niet van een eventueel telwoord
De plaats cijfers staan voor de groepen waar ze bij horen, tussen een cijfer en een letter
komt altijd een verbindingsstreepje (koppelteken),
Een propyl kan op 2 manieren aan de hoofdketen verbonden zijn: aan het uiteinde
van de zijgroep (propyl) of het midden van de zijgroep (isopropyl)
Alkenen CnH2n
Alkynen CnH2n-2
Alkenen zijn onverzadigde koolwaterstoffen met één dubbele binding,
C=C. Alkynen bevatten een drievoudige koolstof-koolstof binding. H H
Beiden zijn onverzadigde koolwaterstoffen. C C
H
De naamgeving is hetzelfde als bij de alkanen, het eindigt nu H
C
alleen op –een ipv op –aan. De stof rechts heet propeen. H
H
Koolstofchemie houdt zich bezig met moleculaire stoffen met het element C (koolstof)
Uit ruwe aardolie kan je 8 aardoliefracties verkrijgen door gefractioneerde destillatie. Dit is
een scheidingsmethode. Fracties zijn hier mengsels van stoffen met kookpunten die dicht bij
elkaar liggen. Destillatie is geen chemische reactie omdat er geen nieuwe stoffen ontstaan.
Kraken is een ontledingsreactie waarbij grote alkaanmoleculen worden gesplitst in kleinere
moleculen, hierbij ontstaan verzadigde en onverzadigde koolwaterstoffen. Dit wordt in de
industrie toegepast om benzine uit aardolie te maken.
Voorbeeld: Decaan is een alkaan met 10 C-atomen. Dit wordt gekraakt tot but-1-een
en één ander molecuul. Geef de reactievergelijking.
Voor de formule van decaan vul je n=10 in de formule CnH2n+2 in, decaan is dus C10H22.
but-1-een is C4H8 (teken eventueel de structuurformule)
C10H22 C4H8 + C6H14.
De andere stof die ontstaat is dus hexaan (of een isomeer van hexaan).
Omdat we warmte gebruiken als energie om deze endotherme reactie te laten plaats vinden is
kraken een vorm van thermolyse.
Etheen is een belangrijke monomeer voor het bereiden van kunststoffen. Uit een groot
aantal monomeermoleculen ontstaat een polymeer (de naam van het monomeer met het
voorvoegsel poly-)
Covalentie ie het aantal bindingen dat een atoom kan vormen
Koolwaterstofmoleculen kunnen vertakt (minimaal 1 C-atoom met 3 of 4 andere C-atomen
verbonden) en onvertakt (elk C-atoom maximaal met 2 andere C-atomen verbonden) zijn.
Koolwaterstofatomen kunnen verzadigd (uitsluitend enkele verbindingen tussen C-atomen,
er kunnen geen H-atomen meer bij) of onverzadigd (er komen 1 of meer dubbele
verbindingen tussen C-atomen voor) zijn.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule heeft.
Isomeren zijn twee verschillende stoffen met dezelfde molecuulformule, maar een
verschillende structuurformule.
, Systematische naamgeving
De hoofdnaam wordt bepaald door de langste niet-vertakte keten waarin de functionele groep zit. Is er geen
functionele groep dan wordt de naam van de langste keten de alkaannaam.
Alkanen CnH2n+2
Alkanen zijn verzadigde koolwaterstoffen, dat wil zeggen dat het maximale aantal H-atomen
is gebonden, er zijn dus geen dubbele bindingen aanwezig.
CH4 methaan
C2 H 6 ethaan
C3 H 8 propaan
C4H10 butaan
C5H12 pentaan
C6H14 hexaan
C7H16 heptaan
C8H18 octaan
C9H20 nonaan
C10H22 decaan
Vertakte alkanen worden benoemd naar de langste lineaire keten, de hoofdketen,
met daaraan gekoppeld een alkylgroep.
Een plaatsnummer geeft aan, waar de alkylgroep met de hoofdketen is verbonden,
geteld vanaf een van de uiteinden van de hoofdketen. Dit wordt gevolgd door de
(stam)naam van de zijketen (volgens de tabel hierboven) plus "-yl".
De nummering van de C-atomen van de hoofdketen wordt zo gekozen dat het laagste
plaatsnummer van de zijketen ontstaat.
Als er meer identieke zijtakken zijn, worden hun posities gescheiden door komma's en de
naam van de zijtak krijgt het voorvoegsel di-, tri-, tetra-, etc., afhankelijk van het aantal
alkylgroepen.
Als de groepen verschillend zijn worden ze in alfabetische volgorde opgesomd. Let op:
beginletter van de zijgroep, niet van een eventueel telwoord
De plaats cijfers staan voor de groepen waar ze bij horen, tussen een cijfer en een letter
komt altijd een verbindingsstreepje (koppelteken),
Een propyl kan op 2 manieren aan de hoofdketen verbonden zijn: aan het uiteinde
van de zijgroep (propyl) of het midden van de zijgroep (isopropyl)
Alkenen CnH2n
Alkynen CnH2n-2
Alkenen zijn onverzadigde koolwaterstoffen met één dubbele binding,
C=C. Alkynen bevatten een drievoudige koolstof-koolstof binding. H H
Beiden zijn onverzadigde koolwaterstoffen. C C
H
De naamgeving is hetzelfde als bij de alkanen, het eindigt nu H
C
alleen op –een ipv op –aan. De stof rechts heet propeen. H
H
