Leerdoelen P1 samenvatting

SAMENVATTING P1 HBO RECHTEN JAAR 1

BURGER EN RECHT

WEEK 1

- kan het begrip ‘recht’, ‘positief recht’, ‘rechtsregels’ en ‘rechtsbronnen’ beschrijven;


Recht: Het geheel van de geldende rechtsregels ook wel positief recht genoemd.

Positiefrecht: Alle rechtsregels die op dit moment geleden in Nederland.

Rechtsregels: voorschriften waarin gedragingen worden benoemd in termen van bevoegdheden en
plichten die rechtens afdwingbaar zijn ( verboden en geboden).

Rechtsbronnen hieruit vloeit het recht voort:

1. de wet
2. de jurisprudentie
3. de gewoonte
4. verdragen en sommige besluiten van volk rechtelijke organisaties


- kan uitleggen dat er naast het recht afkomstig van de rechtsbronnen ook andere regels zijn
waaruit rechten en plichten voortvloeien voor de burger;
Regels van onderop tot stand gekomen: zijn van invloed op de rechten en plichten van de burgers,
maar zijn niet direct vastgelegd in de wettelijke regels en zijn niet afkomstig van een tot wetgeving
bevoegd overheidsorgaan. Het is afhankelijk van de context of de niet naleving van deze regels
rechtsgevolgen heeft en of deze juridisch afdwingbaar zijn.

Voorbeelden:

1. contracten
2. protocollen
3. reglementen
4. statuten


- kan aan de hand van voorbeelden de verschillen en overeenkomsten toelichten tussen
fatsoensregels en rechtsregels;
Rechtsregels hebben rechtsgevolgen en zijn juridisch afdwingbaar. Deze regels zijn vaak afkomstig
van een tot wetgeving bevoegd overheidsorgaan.

Fatsoensregels: ook wel sociale normen genoemd zijn zonder rechtsgevolgen en niet juridisch
afdwingbaar.

Rechtsregel fatsoensregel
Juridisch afdwingbaar Niet juridisch afdwingbaar
Afkomstig van een bevoegd overheidsorgaan Niet afkomstig van overheidsorgaan
Komt uit een rechtsbron Komt uit een groep mensen

,- kan aan de hand van voorbeelden uitleggen welke functies het recht heeft binnen een
samenleving;
1. Het recht vervuld de behoeft aan een mechanisme dat conflicten voorkomt of beslecht.
2. Ordening van het menselijk gedrag door middel van regels ( verboden en geboden).
3. Het handhaven van de rechtsregels door straf.



- kan aan de hand van verschillende voorbeelden uit het recht het begrip ‘burger’ toelichten

Een burger is een lid van een bevolking van een staat.
In de wet worden burgers vaak als belanghebbende, allen die, of alle Nederlanders omschreven.

- kan aan de hand van voorbeelden uitleggen waarom en onder welke voorwaarden een gewoonte
een rechtsbron is waar rechten en plichten voor een burger uit voortvloeien.

Bestendig gebruik: Een bepaald gedrag moet ononderbroken gedurende een lange tijd zijn
voorkomen en herhaald in een bepaalde maatschappelijke kring. Deze kring kan van alles zijn van
een dorp tot een bedrijf. Deze voorwaarde betreft een feitelijk gegeven en wordt aangeduid met
de term bestendig gebruik.

Als rechtsnorm ervaren: in de betreffende maatschappelijke kring moeten ze de overtuiging
hebben dat men verplicht is zich aan het bestendig gebruik te houden, en dat er dus spraken is
van een ongeschreven of geschreven rechtsregel. Dus er is sprake van gewoonterecht als een
bestendig gebruik als rechtsnorm wordt gezien.

Voorbeelden: motie van wantrouwen.

WEEK 2

Wet: zijn schriftelijke regels gemaakt door een daar toe bevoegd overheidsorgaan.

Wet in formele zin: Regels over wijze van procederen bij de rechter.
Wet in materiele zin: betrekking op rechten en plichten van burgers onderling.

De verhouding tussen burgers onderling is horizontaal
De verhouding tussen burger en overheid is zowel verticaal als horizontaal het hangt er van af in
welk rechts gebied de situatie hier afspeelt. De overheid kan namelijk ook de rol van burger aan
nemen in bijvoorbeeld het privaat recht.

- kan aan de hand van voorbeelden uitleggen ‘open normen’ inhouden;
Er zijn situaties waarin de wet gever er bewust voor heeft gekozen om ruimte voor interpretatie van
de wet over te laten aan de rechter. De wet is dan redelijk vaag en de recht vult deze van geval tot
geval in. Dit heet een open norm: de regeling waarbij de wetgever bewust een term inhoudelijk niet
helemaal uitwerkt. Open normen worden ook wel vage normen genoemd.
Voordeel: rechter kan beter uitspraak doen voor een individu
Nadeel: de invulling van de open norm is afhankelijk van het oordeel van de rechter.

, - kan door de wetgever opgestelde open normen toepassen op een eenvoudige casus

Soort wetgever Soort algemeen geldende geschreven rechtsregel
Formele wetgever ( Regering en SG) Wetten in formele zin
Regering Algemene maatregel van bestuur
Koninklijk besluit
Reglement
minister Ministeriele verordeningen
Provinciale staten Verordening
Gemeenteraad Gemeentelijke verordening (APV)


WEEK 3

- kan uitleggen dat er naast de van overheidswege geldende regels ook andere regels gelden die
door de burgers zelf zijn opgesteld en kan deze ‘regels van onderop tot stand gekomen’
toepassen op een eenvoudige casus;
Regels van onderop tot stand gekomen kunnen we verdelen in 2 categorieën
1. regels tussen twee partijen.
Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld contracten. In een contract mag je alles afspreken als
het maar niet in strijd is met het dwingend recht.
2. Regels binnen een groep.
Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld spelregels, huishoudelijke regels, gedragsregels.
Binnen deze groepen kan er sprake zijn van zelfregulering.
Er is sprake van zelfregulering als:
1. Niet- statelijke geschreven regels ( geen wetgevend bevoegd overheidsorgaan)
2. Private aangelegenheden ( sport club)
3. Algemene aard
4. Eigen persoon of organisatie ( 5 in de rij kassa er bij)
5. Medewerking nodig ( de regels zijn alleen geldig als ieder ze naleeft en handhaaft)
Deze regels kunnen bindend zijn maar dit besluit ligt bij de rechter.


- kan aan de hand van voorbeelden uitleggen dat er voor een burger rechten en plichten
voortvloeien uit een contract dat hij heeft gesloten met een andere partij en kan uitleggen in
hoeverre er bindende kracht kan worden toegekend aan deze categorie regels;

Bindende kracht: afdwingbaar bij een rechter.

- kan aan de hand van voorbeelden uitleggen wat de begrippen ‘dwingend recht’ en ‘aanvullend
recht’ inhouden;
Dwingend recht: regels waar je niet van mag afwijken. De wetgever verbiedt om in een
overeenkomst tegen deze regels in te gaan. De wetgever eist gehoorzaamheid aan deze regels .
voorbeeld art. 7:670 lid 1 BW

Aanvullend recht: Het komt voor dat partijen bij het sluiten van een overeenkomst ten aanzien van
een aantal specifieke onderwerpen geen afspraken maken. Als deze ontbreken, gelden de
betreffende wettelijke regels. Zij vullen de inhoud van de overeenkomst als het ware aan en zijn dus
voor het geval partijen een probleem hebben over een onderwerp waarvoor zij in de overeenkomst