Hoofdstuk 1:
Misselijkheid en braken:
Hyperemesis gravidarum-> vanwegede zwangerschap is er sprake van
overmatig braken. Dit kan veroorzaakt worden door bijvoorbeeld:
Hoog HCG-concentratie
Maagmotiliteit
Psycho-emotionele factoren
Gewichtstoename:
Gemiddeld komen zwangere vrouwen 12 kilo aan tijdens de zwangerschap
5 kilo door foetus, placenta en vruchtwater
1,5 kilo door extra bloed
5,5 door vettoename, vochtretentie en borstontwikkeling
Let op:
als vrouw in een zwangerschap minder dan 7 kilo aankomt kan er
sprake zijn van maladaptatie.
Dit kan zorgen dat de baby te dun is, maar kan ook zorgen voor een
vroeggeboorte
Er kan ook sprake zijn van overgewicht: >20 kilo aangekomen
tijdens zwangerschap
Oorzaken en gevolgen:
o Macrosomie (zeer grote baby)
o Zwangerschapsdiabetes
o Hypertensie
o Bevalling via keizersnede
De hemodynamiek
Er moet meer bloed naar de placenta toe -> dus het hart moet meer bloed
gaan rondpompen
Het hartminuutvolume (HMV) moet stijgen (normaal: 4,5. zwangerschap: 6
liter)
Dit kan door:
polsfrequentie stijgen
Slagvolume stijgen
Bloed moet worden verdund (en dus van vocht voorzien) om het
makkelijker rond te pompen
Perifere weerstand neemt af
Longvaatweerstand neemt ook af (want de grote hoeveelheid bloed
meot ook door de longen heen)
Colloid osmotische druk neemt af
Osmolariteit neemt ook af
Na ongeveer 24 weken bevindt de zwangerschap zich in een plateaufase
Left lateral tilt
Als vrouwen op linkerzij gaan liggen. Cardiac output is het grootst
Als ze op hun rechterzij gaan liggen wordt de vena cava
dichtgedrukt en kan dat negatieve gevolgen hebben op de
bloedsomloop
,Bloedverdunning
Er is meer volume nodig tijdens de zwangerschap
Dus nieren zullen meer water vasthouden
Het bloed wordt daardoor verdund
De normaalwaarden voor natrium en de osmolariteit liggen ook lager
voor zwangeren
Circulatoire veranderingen
Prostacycline (afkomstig uit de thropoblast) zorgt voor vasodilatatie
Daardoor staan de weefsels open en is er meer weefseldoorbloeding
(lage perifere weerstand)
Er onstaat ook meer extracellulair vocht door de verlaagde perifere
weerstand (de oorzaak voor lagere bloeddruk bij zwangere vrouwen)
Mid-pregnancy-drop: punt in de zwangerschap (rond het 2
trimester) waar de bloeddruk het laagst is
Daarna (richting het einde van de zwangerschap) stijgt de bloeddruk
weer een beetje
Zonder mid-pregnancy-drop, kunnen vrouwen dus
zwangerschapshypertentie krijgen
Ademhaling
Ademvolume neemt toe tijdens de zwangerschap
Ademfrequentie blijft gelijk
Lichaam van zwangere vrouw heeft meer zuurstof nodig en moet
meer co2 afvoeren + de baaroeder drukt tegen het middenrif
Pco2 ligt bij een zwangere lager dan bij een niet zwangere: dus als je
een waarde tegenkomt bij een zwangere die lijkt op een
normaalwaarde van een niet-zwangere-> dan is er veel te hoog
pCO2
De weg van zuurstof naar de foetus
Foetale hemoglobine heeft andere eigenschappen dan die van de
moeder
o Daardoor neemt de foetus makkelijker zuurstof op
Bloedsamenstelling
Hb gehalte neemt tijdens de zwangerschap af
o Er moet in een keer veel meer bloed aangemaakt worden
o Dus bloed wordt verdund
o Dus veel meer bloed, maar evenveel hb
o Lichaam probeert meer erythocyten te maken
o Zwangere vrouw kan dit niet snel genoeg compenseren:
o Anemie
Stolling
Tijdens zwangerschap ontstaat er een verhoogde staat van stollings-
en ontstollingseiwitten
, o Omdat placenta flink kan bleoden na de bevalling en je dus
stollingsfactoren wil hebben zodat de wond stolt
Hoofdstuk 2
Mannelijk voortplantingssysteem bestaat uit:
beide testes (waar sperma en geslachtshormonen worden
geproduceerd)
De afvoerwegen van de spermatozoa (met bijbehorende klieren
en de penis)
Weg van de zaadcellen
De zaadcellen verlaten via de ductus deferens de testes
Vervolgens verlaten de zaadcellen het lichaam via de ductus
ejaculatorius en de urethra
De zaadcellen komen ook nog langs:
o De vesicula seminalis
o Daarna de prostaat
o Als laatste de glandula bulbourethralis
De testes zitten bij een baby nog in de peritoneaalholte, en dalen tijdens
de ontwikkeling, samen met de ductus deferens, richting de
buitenwereld.
De testis is opgebouwd uit verschillende lobuli-> ze worden gescheiden
door bindweefselsepta
In deze lobuli vinden we de zaadbuisjes (Tubuli seminiferi)
Tussen de tubuli bevindt zich wat losmazig bindweefsel met daarin
hormoonproducerende cellen -> de cellen van leydig (interstitiele
cellen)
Via het buizenstelsel komen we via de tubuli recti terecht in de rete
testis en daarna de ductuli efferentes.
Uiteindelijk kom je via deze structuren terecht in de bijbal (de epididymis)
-> die zorgen voor de opslag van de spermatozoa
Globaal overzicht van de spermatogenese
Als de tubuli seminiferus doorgesneden worden (de buisachtige
structuren), zie je een lumen (de holte van de tubulus) en de wand van de
tubulus.
In de wand van de tubulus bevindt zich het zaadvormend epitheel.
De ontwikkeling van een zaadcel begint aan de buitenkant van de wand
van een spermatogonium.
Deze ontwikkelt zich tot een primaire en dan een secundaire
spermatocyt
De laatste stap is de vorming van een vroege en een late spermatide,
die met zijn staart in het lumen komt te liggen.
, Tubuli seminiferi
De tubuli seminferi zijn voor een groot deel ogebouwd uit
zaadvormend eptiheel.
Aan de buitenkant bevindt zich losmazig bindweefsel
o Hierin bevinden zich de cellen van leydig
Zij produceren testosteron
Testosteron is betrokken bij de ontwikkeling van
zaadcellen (de spermatogenese)
En het is betrokken bij de ontwikkeling van de
secundaire geslachtskenmerken van de man
o De cellen van Leydig geven het geproduceerde testosteron af
aan de capillairen
De buisvormige structuren (de tubuli seminiferi) bestaan grotendeels
uit epitheel dat spermatozoa produceert
Tussen deze cellen liggen hele grote cellen: de cellen van Sertoli
o Spelen een belangrijke rol bij het uitrijpen van een stamcel tot
een volwassen spermatozoön
o Ze bieden steun
o en produceren voedingsfactoren en zijn zo belangrijk voor de
ontwikkeling van een stamcel tot zaadcel
o Ze fagocyteren cytoplasma delen van differentiërende
spermatiden (in de ontwikkeling van zaadcellen worden de
cellen steeds kleiner doordat ze cytoplasma uitscheiden)
o Ze produceren vloeistof met daarin allerlei eiwitten die
verantwoordelijk zijn voor het differentiatie proces van de
spermatiden
o Ze spelen een rol in de bloed-testis bariere, ze beschermen
cellen en ze produceren eiwitten die de hormoonsysnthese
reguleren
De spermatogenese
De spermatocytogenese:
Stamcellen in de periferie (de buitenkant) (spermatogonia) gaan
zich delen-> dit is een mitotische deling
Ze vormen nieuwe generaties primaire spermatocyten
o Ze gaan vervolgens 2 delingen: meiose I en meiose II
Doel van meiose: door middel van crossing over,
genetisch materiaal utiwisselen
o Daardoor worden haploïde spermatiden gevormd
Tijdens de spermiogenese (het laatste stadium van de
ontwikkeling) differentieren de spermatiden tot rijpe
spermatozoën
De spermiogenese:
Er worden uit de 4 haploïde spermatiden-> 4 rijpe spermatozoa
gevormd
Dit gebeurt in een aantal stappen:
De golgi-fase
Misselijkheid en braken:
Hyperemesis gravidarum-> vanwegede zwangerschap is er sprake van
overmatig braken. Dit kan veroorzaakt worden door bijvoorbeeld:
Hoog HCG-concentratie
Maagmotiliteit
Psycho-emotionele factoren
Gewichtstoename:
Gemiddeld komen zwangere vrouwen 12 kilo aan tijdens de zwangerschap
5 kilo door foetus, placenta en vruchtwater
1,5 kilo door extra bloed
5,5 door vettoename, vochtretentie en borstontwikkeling
Let op:
als vrouw in een zwangerschap minder dan 7 kilo aankomt kan er
sprake zijn van maladaptatie.
Dit kan zorgen dat de baby te dun is, maar kan ook zorgen voor een
vroeggeboorte
Er kan ook sprake zijn van overgewicht: >20 kilo aangekomen
tijdens zwangerschap
Oorzaken en gevolgen:
o Macrosomie (zeer grote baby)
o Zwangerschapsdiabetes
o Hypertensie
o Bevalling via keizersnede
De hemodynamiek
Er moet meer bloed naar de placenta toe -> dus het hart moet meer bloed
gaan rondpompen
Het hartminuutvolume (HMV) moet stijgen (normaal: 4,5. zwangerschap: 6
liter)
Dit kan door:
polsfrequentie stijgen
Slagvolume stijgen
Bloed moet worden verdund (en dus van vocht voorzien) om het
makkelijker rond te pompen
Perifere weerstand neemt af
Longvaatweerstand neemt ook af (want de grote hoeveelheid bloed
meot ook door de longen heen)
Colloid osmotische druk neemt af
Osmolariteit neemt ook af
Na ongeveer 24 weken bevindt de zwangerschap zich in een plateaufase
Left lateral tilt
Als vrouwen op linkerzij gaan liggen. Cardiac output is het grootst
Als ze op hun rechterzij gaan liggen wordt de vena cava
dichtgedrukt en kan dat negatieve gevolgen hebben op de
bloedsomloop
,Bloedverdunning
Er is meer volume nodig tijdens de zwangerschap
Dus nieren zullen meer water vasthouden
Het bloed wordt daardoor verdund
De normaalwaarden voor natrium en de osmolariteit liggen ook lager
voor zwangeren
Circulatoire veranderingen
Prostacycline (afkomstig uit de thropoblast) zorgt voor vasodilatatie
Daardoor staan de weefsels open en is er meer weefseldoorbloeding
(lage perifere weerstand)
Er onstaat ook meer extracellulair vocht door de verlaagde perifere
weerstand (de oorzaak voor lagere bloeddruk bij zwangere vrouwen)
Mid-pregnancy-drop: punt in de zwangerschap (rond het 2
trimester) waar de bloeddruk het laagst is
Daarna (richting het einde van de zwangerschap) stijgt de bloeddruk
weer een beetje
Zonder mid-pregnancy-drop, kunnen vrouwen dus
zwangerschapshypertentie krijgen
Ademhaling
Ademvolume neemt toe tijdens de zwangerschap
Ademfrequentie blijft gelijk
Lichaam van zwangere vrouw heeft meer zuurstof nodig en moet
meer co2 afvoeren + de baaroeder drukt tegen het middenrif
Pco2 ligt bij een zwangere lager dan bij een niet zwangere: dus als je
een waarde tegenkomt bij een zwangere die lijkt op een
normaalwaarde van een niet-zwangere-> dan is er veel te hoog
pCO2
De weg van zuurstof naar de foetus
Foetale hemoglobine heeft andere eigenschappen dan die van de
moeder
o Daardoor neemt de foetus makkelijker zuurstof op
Bloedsamenstelling
Hb gehalte neemt tijdens de zwangerschap af
o Er moet in een keer veel meer bloed aangemaakt worden
o Dus bloed wordt verdund
o Dus veel meer bloed, maar evenveel hb
o Lichaam probeert meer erythocyten te maken
o Zwangere vrouw kan dit niet snel genoeg compenseren:
o Anemie
Stolling
Tijdens zwangerschap ontstaat er een verhoogde staat van stollings-
en ontstollingseiwitten
, o Omdat placenta flink kan bleoden na de bevalling en je dus
stollingsfactoren wil hebben zodat de wond stolt
Hoofdstuk 2
Mannelijk voortplantingssysteem bestaat uit:
beide testes (waar sperma en geslachtshormonen worden
geproduceerd)
De afvoerwegen van de spermatozoa (met bijbehorende klieren
en de penis)
Weg van de zaadcellen
De zaadcellen verlaten via de ductus deferens de testes
Vervolgens verlaten de zaadcellen het lichaam via de ductus
ejaculatorius en de urethra
De zaadcellen komen ook nog langs:
o De vesicula seminalis
o Daarna de prostaat
o Als laatste de glandula bulbourethralis
De testes zitten bij een baby nog in de peritoneaalholte, en dalen tijdens
de ontwikkeling, samen met de ductus deferens, richting de
buitenwereld.
De testis is opgebouwd uit verschillende lobuli-> ze worden gescheiden
door bindweefselsepta
In deze lobuli vinden we de zaadbuisjes (Tubuli seminiferi)
Tussen de tubuli bevindt zich wat losmazig bindweefsel met daarin
hormoonproducerende cellen -> de cellen van leydig (interstitiele
cellen)
Via het buizenstelsel komen we via de tubuli recti terecht in de rete
testis en daarna de ductuli efferentes.
Uiteindelijk kom je via deze structuren terecht in de bijbal (de epididymis)
-> die zorgen voor de opslag van de spermatozoa
Globaal overzicht van de spermatogenese
Als de tubuli seminiferus doorgesneden worden (de buisachtige
structuren), zie je een lumen (de holte van de tubulus) en de wand van de
tubulus.
In de wand van de tubulus bevindt zich het zaadvormend epitheel.
De ontwikkeling van een zaadcel begint aan de buitenkant van de wand
van een spermatogonium.
Deze ontwikkelt zich tot een primaire en dan een secundaire
spermatocyt
De laatste stap is de vorming van een vroege en een late spermatide,
die met zijn staart in het lumen komt te liggen.
, Tubuli seminiferi
De tubuli seminferi zijn voor een groot deel ogebouwd uit
zaadvormend eptiheel.
Aan de buitenkant bevindt zich losmazig bindweefsel
o Hierin bevinden zich de cellen van leydig
Zij produceren testosteron
Testosteron is betrokken bij de ontwikkeling van
zaadcellen (de spermatogenese)
En het is betrokken bij de ontwikkeling van de
secundaire geslachtskenmerken van de man
o De cellen van Leydig geven het geproduceerde testosteron af
aan de capillairen
De buisvormige structuren (de tubuli seminiferi) bestaan grotendeels
uit epitheel dat spermatozoa produceert
Tussen deze cellen liggen hele grote cellen: de cellen van Sertoli
o Spelen een belangrijke rol bij het uitrijpen van een stamcel tot
een volwassen spermatozoön
o Ze bieden steun
o en produceren voedingsfactoren en zijn zo belangrijk voor de
ontwikkeling van een stamcel tot zaadcel
o Ze fagocyteren cytoplasma delen van differentiërende
spermatiden (in de ontwikkeling van zaadcellen worden de
cellen steeds kleiner doordat ze cytoplasma uitscheiden)
o Ze produceren vloeistof met daarin allerlei eiwitten die
verantwoordelijk zijn voor het differentiatie proces van de
spermatiden
o Ze spelen een rol in de bloed-testis bariere, ze beschermen
cellen en ze produceren eiwitten die de hormoonsysnthese
reguleren
De spermatogenese
De spermatocytogenese:
Stamcellen in de periferie (de buitenkant) (spermatogonia) gaan
zich delen-> dit is een mitotische deling
Ze vormen nieuwe generaties primaire spermatocyten
o Ze gaan vervolgens 2 delingen: meiose I en meiose II
Doel van meiose: door middel van crossing over,
genetisch materiaal utiwisselen
o Daardoor worden haploïde spermatiden gevormd
Tijdens de spermiogenese (het laatste stadium van de
ontwikkeling) differentieren de spermatiden tot rijpe
spermatozoën
De spermiogenese:
Er worden uit de 4 haploïde spermatiden-> 4 rijpe spermatozoa
gevormd
Dit gebeurt in een aantal stappen:
De golgi-fase
