Vetten
Functie
1. Energiebron
-het lichaam slaat overtollig vet op als energiereserve, wat vooral nuttig is in tijden van
voedseltekort of verhoogde energiebehoeften
2. Opslag van energie
-Vetten worden opgeslagen in vetcellen in het vetweefsel van het lichaam. Dit vetweefsel
fungeert als een energievoorraad die het lichaam kan aanspreken wanneer er geen
directe energie uit voeding beschikbaar is.
3. Isolatie en bescherming
-vetten helpen het lichaam isoleren en beschermen, waardoor het lichaam zijn
temperatuur kan reguleren. Daarnaast dienen vetten als een beschermende laag rond
vitale organen.
4. Opname van vetoplosbare vitamines
-Vetten zijn essentieel voor de opname van vetoplosbare vitamines (A, D, E, K). Zonder
voldoende vet in de voeding kan het lichaam deze vitamines niet goed opnemen.
5. Bouwsteen voor cellen
-vetten zijn een belangrijk onderdeel van celmembranen. Fosfolipiden (een type vet)
vormen de dubbele laag van celmembranen.
Verschillende soorten vetten
Verzadigde vetten
-Chemische structuur: Verzadigde vetten hebben geen dubbele bindingen tussen
koolstofatomen in hun vetzuurketens-> hierdoor zijn ze meestal vast bij kamertemperatuur
-Bronnen: voornamelijk afkomstig uit dierlijke producten, zoals vlees, boter, kaas, volle melk
en sommige plantaardige oliën (bv palmolie, kokosolie)
-Gezondheidseffecten: overmatige consumptie van verzadigde vetten kan het LDL-
cholesterolgehalte verhogen, wat het risico op hart-en vaatziekten kan vergroten.
Onverzadigde vetten
Chemische structuur: Onverzadigde vetten hebben één dubbele of meer dubbele bindingen
in hun vetzuurketens-> hierdoor zijn ze vloeibaar bij kamertemperatuur. 2 soorten:
a) Enkelvoudige onverzadigde vetten
-Chemische structuur: Hebben één dubbele binding in de vetzuurketens
-bronnen: olijfolie, avocado’s, noten en sesamolie
-gezondheidseffecten: Kunnen LDL-cholesterol verlagen en het HDL-cholesterol
verhogen
, b) Meervoudig onverzadigde vetten
-chemische structuur: Hebben twee of meer dubbele bindingen in hun vetzuurketens.
-bronnen: plantaardige oliën, vette vis en walnoten
-gezondheidseffecten: essentieel voor het lichaam en worden geassocieerd met een
verlaagd risico op hart en vaatziekten. 2 belangrijke typen:
Omega-3 vetzuren (bijv ALA, EPA, DHA): voorkomen in vette vis, lijnzaad,
chiazaad en walnoten. Ze hebben ontstekingsremmende eigenschappen en
ondersteunen de gezondheid van het hart, hersenen en de ogen
Omega-6 vetzuren (bijv linolzuur): voorkomen in plantaardige oliën zoals
sojaolie en zonnebloemolie.
Transvetten
-chemische structuur: Transvetten ontstaan wanneer onverzadigde vetten worden
gehydrogeneerd, een proces waarbij waterstofmoleculen worden toegevoegd om vloeibare
oliën om te zetten in vaste vetten. Hierdoor gedragen ze zich chemisch meer als verzadigde
vetten.
-bronnen: Komt voor in industrieel verwerkte voedingsmiddelen zoals margarines, gebak,
koekjes, chips en fastfood.
-gezondheidseffecten: Verhogen het LDL-cholesterol en verlagen het HDL-cholesterol, wat
het risico op hart en vaatziekten drastisch verhoogt.
tabel met alle onverzadigde vetzuren:
Functie
1. Energiebron
-het lichaam slaat overtollig vet op als energiereserve, wat vooral nuttig is in tijden van
voedseltekort of verhoogde energiebehoeften
2. Opslag van energie
-Vetten worden opgeslagen in vetcellen in het vetweefsel van het lichaam. Dit vetweefsel
fungeert als een energievoorraad die het lichaam kan aanspreken wanneer er geen
directe energie uit voeding beschikbaar is.
3. Isolatie en bescherming
-vetten helpen het lichaam isoleren en beschermen, waardoor het lichaam zijn
temperatuur kan reguleren. Daarnaast dienen vetten als een beschermende laag rond
vitale organen.
4. Opname van vetoplosbare vitamines
-Vetten zijn essentieel voor de opname van vetoplosbare vitamines (A, D, E, K). Zonder
voldoende vet in de voeding kan het lichaam deze vitamines niet goed opnemen.
5. Bouwsteen voor cellen
-vetten zijn een belangrijk onderdeel van celmembranen. Fosfolipiden (een type vet)
vormen de dubbele laag van celmembranen.
Verschillende soorten vetten
Verzadigde vetten
-Chemische structuur: Verzadigde vetten hebben geen dubbele bindingen tussen
koolstofatomen in hun vetzuurketens-> hierdoor zijn ze meestal vast bij kamertemperatuur
-Bronnen: voornamelijk afkomstig uit dierlijke producten, zoals vlees, boter, kaas, volle melk
en sommige plantaardige oliën (bv palmolie, kokosolie)
-Gezondheidseffecten: overmatige consumptie van verzadigde vetten kan het LDL-
cholesterolgehalte verhogen, wat het risico op hart-en vaatziekten kan vergroten.
Onverzadigde vetten
Chemische structuur: Onverzadigde vetten hebben één dubbele of meer dubbele bindingen
in hun vetzuurketens-> hierdoor zijn ze vloeibaar bij kamertemperatuur. 2 soorten:
a) Enkelvoudige onverzadigde vetten
-Chemische structuur: Hebben één dubbele binding in de vetzuurketens
-bronnen: olijfolie, avocado’s, noten en sesamolie
-gezondheidseffecten: Kunnen LDL-cholesterol verlagen en het HDL-cholesterol
verhogen
, b) Meervoudig onverzadigde vetten
-chemische structuur: Hebben twee of meer dubbele bindingen in hun vetzuurketens.
-bronnen: plantaardige oliën, vette vis en walnoten
-gezondheidseffecten: essentieel voor het lichaam en worden geassocieerd met een
verlaagd risico op hart en vaatziekten. 2 belangrijke typen:
Omega-3 vetzuren (bijv ALA, EPA, DHA): voorkomen in vette vis, lijnzaad,
chiazaad en walnoten. Ze hebben ontstekingsremmende eigenschappen en
ondersteunen de gezondheid van het hart, hersenen en de ogen
Omega-6 vetzuren (bijv linolzuur): voorkomen in plantaardige oliën zoals
sojaolie en zonnebloemolie.
Transvetten
-chemische structuur: Transvetten ontstaan wanneer onverzadigde vetten worden
gehydrogeneerd, een proces waarbij waterstofmoleculen worden toegevoegd om vloeibare
oliën om te zetten in vaste vetten. Hierdoor gedragen ze zich chemisch meer als verzadigde
vetten.
-bronnen: Komt voor in industrieel verwerkte voedingsmiddelen zoals margarines, gebak,
koekjes, chips en fastfood.
-gezondheidseffecten: Verhogen het LDL-cholesterol en verlagen het HDL-cholesterol, wat
het risico op hart en vaatziekten drastisch verhoogt.
tabel met alle onverzadigde vetzuren:
