LOI anatomie en fysiologie/ algemene medische kennis I: samenvatting hoofdstuk 8 het zenuwstelsel en het hormonale stelsel

HOOFDSTUK 8 HET ZENUWSTELSEL EN HET HORMONALE STELSEL
Zenuwstelsel:
 Registreren van prikkels binnen en buiten het lichaam
 Verwerken prikkels
 Geleiding prikkels naar CZS
 Zelf prikkels opwekken
 Reageren op omstandigheden

Hormonale stelsel (endocriene stelsel)
 Reguleert inwendige functies lichaam d.m.v. chemische stoffen  hormonen  aan bloed
afgegeven.

ZENUWSTELSEL
Structuren van het zenuwstelsel
 Samenhangend communicatienet
Bestaat uit:
- Neuronen ( = zenuwcellen), met uitlopers
- Gliacellen  steunt en beschermt zenuwcellen.

Neuronen:
Opgebouwd uit 3 delen:
1. Perikaryon  cellichaam met kern
2. Dendrieten  korte, sterk vertakte uitlopers voor
informatie van cellichaam naar zenuwcel.
3. Axonen  lange celuitloper die informatie vanuit cel
afvoert.

Hoofdfuncties zenuwstelsel:
 Waarnemen, analyseren, verwerken en verspreiden informatie die in vorm van prikkels op
lichaam inwerkt via zintuigen of chemische veranderingen  sensorische cellen
 Direct of indirect organiseren en coördineren meeste lichaamsfuncties  motorische cellen

Grijze en witte stof:
Grijze stof  Cellichamen in groepen bij elkaar met dendrieten en steuncellen.
Witte stof  Axonen met laag myeline

Synaps  waar axonen en dendrieten contact maken.

Synaps:
 Presynaptisch  aanvoerende zenuwuitloper
 Postsynaptisch  afvoerende zenuwuitloper
 ertussen = Synaptische spleet.
Informatieoverdracht met elektrische stroompjes =
impuls  bij aankomst presynaptisch deel afscheiden
chemische stof = neurotransmitter  in
synaptische spleet  elektrisch stroompje
postsynaptisch  afbraak neurotransmitter.

Indeling zenuwstelsel

, Anatomische indeling  aan de hand van de ligging:
 Centrale zenuwstelsel (CZS)
o Ruggenmerg
o Hersenstam:
 Verlengde merg
 De brug
 Middenhersenen
o Tussenhersenen
o Grote hersenen
o Kleine hersenen
 Perifere zenuwstelsel
o Hersenzenuwen
o Ruggenmergzenuwen

Fysiologische indeling
 Willekeurige zenuwstelsel
o Onder invloed wil  bewuste handelingen
 Onwillekeurige zenuwstelsel (autonoom/vegetatief)
o Niet onder invloed wil  orgaanfuncties

Afferente banen  sensibel en sensorisch  informatie van zintuigen naar hersenen
Sensibel = prikkels vanuit lichaam
Sensorisch = prikkels vanuit zintuigen, buiten lichaam.

Efferente banen  motorisch  informatie van hersenen naar motorische cellen ruggenmerg 
beweging spieren.

ANATOMISCHE INDELING VAN HET ZENUWSTELSEL
Grote hersenen
= cerebrum  twee hersenhelften = hemisferen  verbonden door een balk = corpus callosum.
Elk hemisfeer hersenkwabben:
- Lobus frontalis  voorhoofdskwab
- Lobus parietalis  wand of zijkwab
- Lobus temporalis  slaapkwab
- Lobus occipitalis  achterhoofdskwab

Grijze stof  buitenrand  cellichamen  cortex
Witte stof  binnenin
 ruggenmerg andersom

Voorhoofdskwab en zijkwab gescheiden door centrale groef  hierachter belangrijke schorsvelden:
 Sensibele schors  sensibele impulsen binnen
 Sensorische schors  bijv. achter achterhoofdskwab waar lichtprikkels binnenkomen

Schorsveld voor centrale groef  motorische schors  willekeurige bewegingen


Verbindingen:
Tussen:
 Diverse schorsvelden
 Beide hersenhelften via de hersenbalk
 Beide optische centra in achterhoofdslob
 Grote en kleine hersenen