SAMENVATTING JURIDISCHE ASPECTEN DEEL 2
Hoofdstuk 1. Inleiding tot het recht
1.1 Betekenis van het recht
Het scheppen van orde in de samenleving dmv regels. Die regels hebben betrekking op het handelen
bam de rechtssubjecten (natuurlijke- en rechtspersonen).
1.2.1 Geschreven en ongeschreven recht
Geschreven recht = de rechtsregels die vastgesteld zijn in wetten. (vb belasting en milieuwetten)
Ongeschreven recht = de rechtsregels die niet schriftelijk zijn vastgelegd maar waaraan men zich
toch moet houden. (vb. gewoonterecht)
1.2.2 Objectief en subjectief recht
Objectief recht = het geheel van geschreven en ongeschreven recht. (vb. artikel 2.1 lid 1
a van Wet algemene bepalingen omgevingsrecht waarin is bepaald dat het
verboden is om zonder vergunning van het bevoegd gezag, meestal college
van B&W, bouwwerken te bouwen.
Subjectief recht = subjectieve rechten kunnen afgedwongen worden.
1.2.3 Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht = voorschriften waarvan de wetgever heeft bepaald dat daarvan niet afgeweken
mag worden (vb artikel 2.10 lid 1 van Omgevingsrecht, dit zijn voorbeelden
waarbij een aanvraag om een omgevingsvergunning kan worden geweigerd).
Aanvullend recht = ook wel regelend recht genoemd, bevat de regels waaraan men zich moet
houden, tenzij men onderling iets anders overeengekomen is.
1.2.4 Rechtsbedeling, overheidsgezag en overheidsmacht
Rechtsbedeling = gaat over de wijze waarop het recht wordt toegepast en gehandhaafd.
Overheidsgezag = het in de rechtsorde verankerde en omlijnde bevoegdheid voor de overheid
om beslissingen te nemen. Beslissingen kunnen zo nodig door
overheidsmacht worden gehandhaafd.
Overheidsmacht = de overheid past machtsmiddelen toe (vb als u de ozb niet betaalt krijgt u een
boeten en kan de overheid eventueel beslag leggen op uw eigendommen.
1.2.5 Publiekrecht en privaatrecht
Privaatrecht = regelt de rechtsverhouding tussen burgers, natuurlijke personen en
rechtspersonen. (vb het kopen van een perceel grond van een eigenaar door
een makelaar. Die eigenaar kan burger zijn of een rechtspersoon. De
privaatrechtelijke wetten kunnen door burger en overheid worden gebruikt.
Publiekrecht = de overheid heeft een aantal speciale publiekrechtelijke wetten ter
beschikking om zegt dat het verboden is te bouwen zonder voorafgaande
schriftelijke bouwvergunning van burgemeester en wethouders.
!! Het publiekrecht regelt de rechtsverhoudingen tussen overheid en burgers, waarbij de overheid als
drager van overheidsgezag met exclusieve bevoegdheden voor de uitoefening van de overheidstaak
optreedt. Daarnaast bevat het publiekrecht ook regels voor de verhoudingen tussen
overheidsinstanties.
Zo kan een gemeente die zijn financiele zaken niet op orde heeft onder toezicht van de overheid
worden gesteld. !!!
1.3 Specifieke rechtsgebieden binnen publiekrecht
Het publiek recht kan onderverdeeld worden in:
- Staatsrecht = de regels voor de inrichting van de Nederlandse staat en de onderdelen van
de staat. Ook de onderlinge verhoudingen tussen de staat en de decentrale overheden (bv
een gemeente en een provincie) is in het staatsrecht geregeld. De grondrechten behoren tot
staatsrecht. Deze grondrechten regelen een aantal fundamentele vrijheden en rechten van de
burgers tegenover organen van de overheid.
- Bestuursrecht = geeft regels over het besturen van de Nederlands samenleving door de
overheid. (vb. bouwvergunningen, kwijtschelden belasting, subsidies etc.
, o Art 3.46 van AwB weigeren vergunning moet gemotiveerd zijn.
o Art 2.9 van AwO besluit omgevingsvergunning binnen bepaalde tijd genomen worden
o Art 1.5 jo artikel 7.1 AwB de aanvrager kan een bezwaarschift indienen als verzoek
om vergunning wordt afgewezen.
- Strafrecht = bevat regels waarin gedragingen en handelingen zijn beschreven die we in
onze democratische samenleving niet acceptabel vinden. Tot het publiekrecht hoort ook
internationaal recht!!
1.4 Tweewegenleer
Overheid kan op 2 manieren deelnemen aan het rechtsverkeer
1. Haar publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen
2. Of gebruik maken van haar privaatrechtelijke bevoegdheden (dus gelijk aan de burgers, een
overeenkomst sluiten.
1.5 Rechtsbronnen
Met rechtsbronnen worden de bronnen aangeduid waaraan het gelden recht ontleend kan worden:
- Internationale verdragen (vb handvest van de VN, Rechten van de mens, Verdag EU)
- Grondwet
- Organieke wetten, deze worden in de Grondwet voorgeschreven. (er moet een weten komen
die dit en dat bepaald)
- Wetten die het bijzonder bestuursrecht regelen: (momumentenwet, milieuwet)
- Jurisprudentie: geheel van rechtelijke uitspraken
- Gewoonte: ongeschreven regels
1.6 Codificatie
Codificatie = het vastleggen van het recht in wetten. Publiekrecht is o.a. gecodificeerd in:
Grondwet, Wetboek Strafrecht, Wetboek Strafvordering, Algemene wet Bestuursrecht en bijzondere
bestuurswetten.
Hoofdstuk 1. Inleiding tot het recht
1.1 Betekenis van het recht
Het scheppen van orde in de samenleving dmv regels. Die regels hebben betrekking op het handelen
bam de rechtssubjecten (natuurlijke- en rechtspersonen).
1.2.1 Geschreven en ongeschreven recht
Geschreven recht = de rechtsregels die vastgesteld zijn in wetten. (vb belasting en milieuwetten)
Ongeschreven recht = de rechtsregels die niet schriftelijk zijn vastgelegd maar waaraan men zich
toch moet houden. (vb. gewoonterecht)
1.2.2 Objectief en subjectief recht
Objectief recht = het geheel van geschreven en ongeschreven recht. (vb. artikel 2.1 lid 1
a van Wet algemene bepalingen omgevingsrecht waarin is bepaald dat het
verboden is om zonder vergunning van het bevoegd gezag, meestal college
van B&W, bouwwerken te bouwen.
Subjectief recht = subjectieve rechten kunnen afgedwongen worden.
1.2.3 Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht = voorschriften waarvan de wetgever heeft bepaald dat daarvan niet afgeweken
mag worden (vb artikel 2.10 lid 1 van Omgevingsrecht, dit zijn voorbeelden
waarbij een aanvraag om een omgevingsvergunning kan worden geweigerd).
Aanvullend recht = ook wel regelend recht genoemd, bevat de regels waaraan men zich moet
houden, tenzij men onderling iets anders overeengekomen is.
1.2.4 Rechtsbedeling, overheidsgezag en overheidsmacht
Rechtsbedeling = gaat over de wijze waarop het recht wordt toegepast en gehandhaafd.
Overheidsgezag = het in de rechtsorde verankerde en omlijnde bevoegdheid voor de overheid
om beslissingen te nemen. Beslissingen kunnen zo nodig door
overheidsmacht worden gehandhaafd.
Overheidsmacht = de overheid past machtsmiddelen toe (vb als u de ozb niet betaalt krijgt u een
boeten en kan de overheid eventueel beslag leggen op uw eigendommen.
1.2.5 Publiekrecht en privaatrecht
Privaatrecht = regelt de rechtsverhouding tussen burgers, natuurlijke personen en
rechtspersonen. (vb het kopen van een perceel grond van een eigenaar door
een makelaar. Die eigenaar kan burger zijn of een rechtspersoon. De
privaatrechtelijke wetten kunnen door burger en overheid worden gebruikt.
Publiekrecht = de overheid heeft een aantal speciale publiekrechtelijke wetten ter
beschikking om zegt dat het verboden is te bouwen zonder voorafgaande
schriftelijke bouwvergunning van burgemeester en wethouders.
!! Het publiekrecht regelt de rechtsverhoudingen tussen overheid en burgers, waarbij de overheid als
drager van overheidsgezag met exclusieve bevoegdheden voor de uitoefening van de overheidstaak
optreedt. Daarnaast bevat het publiekrecht ook regels voor de verhoudingen tussen
overheidsinstanties.
Zo kan een gemeente die zijn financiele zaken niet op orde heeft onder toezicht van de overheid
worden gesteld. !!!
1.3 Specifieke rechtsgebieden binnen publiekrecht
Het publiek recht kan onderverdeeld worden in:
- Staatsrecht = de regels voor de inrichting van de Nederlandse staat en de onderdelen van
de staat. Ook de onderlinge verhoudingen tussen de staat en de decentrale overheden (bv
een gemeente en een provincie) is in het staatsrecht geregeld. De grondrechten behoren tot
staatsrecht. Deze grondrechten regelen een aantal fundamentele vrijheden en rechten van de
burgers tegenover organen van de overheid.
- Bestuursrecht = geeft regels over het besturen van de Nederlands samenleving door de
overheid. (vb. bouwvergunningen, kwijtschelden belasting, subsidies etc.
, o Art 3.46 van AwB weigeren vergunning moet gemotiveerd zijn.
o Art 2.9 van AwO besluit omgevingsvergunning binnen bepaalde tijd genomen worden
o Art 1.5 jo artikel 7.1 AwB de aanvrager kan een bezwaarschift indienen als verzoek
om vergunning wordt afgewezen.
- Strafrecht = bevat regels waarin gedragingen en handelingen zijn beschreven die we in
onze democratische samenleving niet acceptabel vinden. Tot het publiekrecht hoort ook
internationaal recht!!
1.4 Tweewegenleer
Overheid kan op 2 manieren deelnemen aan het rechtsverkeer
1. Haar publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen
2. Of gebruik maken van haar privaatrechtelijke bevoegdheden (dus gelijk aan de burgers, een
overeenkomst sluiten.
1.5 Rechtsbronnen
Met rechtsbronnen worden de bronnen aangeduid waaraan het gelden recht ontleend kan worden:
- Internationale verdragen (vb handvest van de VN, Rechten van de mens, Verdag EU)
- Grondwet
- Organieke wetten, deze worden in de Grondwet voorgeschreven. (er moet een weten komen
die dit en dat bepaald)
- Wetten die het bijzonder bestuursrecht regelen: (momumentenwet, milieuwet)
- Jurisprudentie: geheel van rechtelijke uitspraken
- Gewoonte: ongeschreven regels
1.6 Codificatie
Codificatie = het vastleggen van het recht in wetten. Publiekrecht is o.a. gecodificeerd in:
Grondwet, Wetboek Strafrecht, Wetboek Strafvordering, Algemene wet Bestuursrecht en bijzondere
bestuurswetten.
