Ontwikkeling in zorg en maatschappij
1.1 Visie op gezondheid
1. De student kan de visie op gezondheid en ziekte volgens de WHO
definiëren/ 3. De student kan de relatie herkennen tussen de
definitie van de WHO op gezondheid en ziekte en de visie op zorg
in 2030
De commissie heeft drie uitgangspunten geformuleerd:
1. Functioneren centraal
2. Een nieuw concept van gezondheid
3. De zorgvraag in 2030
Functioneren centraal
In de visie van de commissie staat het functioneren van mensen centraal en levert de
gezondheidszorg een bijdrage aan het bevorderen daarvan. Functioneren houdt in dat
mensen in staat zijn om zoveel mogelijk het leven te leiden dat ze willen leiden. Het omvat
lichamelijk, psychisch en sociaal functioneren. De International Classification of Functioning,
Disability and Health (ICF) van de WHO (2001) beschrijft het functioneren in termen van
functies (fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme), activiteiten
(onderdelen van iemands handelen) en participatie (deelname aan het maatschappelijk
leven). Fysieke en psychische problemen kunnen leiden tot ernstige belemmering en
vermindering van de dagelijkse activiteiten.
Functioneringsproblemen worden niet alleen bepaald door iemands gezondheidstoestand.
Naast verouderingsprocessen en chronische aandoeningen spelen ook persoonlijke en
externe factoren een rol, zoals de levensfase waarin iemand verkeert en de
levensomstandigheden (wonen, werk, fysieke en sociale omgeving). Functioneren is
daarmee individueel bepaald, maar heeft ook een contextuele en collectieve dimensie. Zorg
dient aan te sluiten bij wat voor iemand persoonlijk belangrijk is om te kunnen functioneren
in het dagelijks leven, én betreft interventies op collectief niveau, bijvoorbeeld gericht op de
leefomgeving.
Een nieuw concept van gezondheid: veerkracht en eigen regie
Bij het centraal stellen van het functioneren past een nieuw dynamisch concept van
gezondheid (Huber, et al., 2011): ‘Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te
passen en eigen regie te voeren in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen
van het leven’. In dat concept betekent gezond zijn 3 Zie bijlage 1 voor een omschrijving van
de begrippen. Naar nieuwe zorg en zorgberoepen: de contouren 14 het zich kunnen
aanpassen aan verstoringen, veerkracht hebben, een balans weten te handhaven of te
hervinden in lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk opzicht. Het nieuwe concept van
gezondheid is geformuleerd als reactie op de kritiek op de nog steeds gehanteerde definitie
van de WHO uit 1948. Die definitie beschrijft gezondheid als een staat van volledig fysiek,
mentaal en sociaal welzijn. Volgens deze definitie is bijna niemand gezond. Het ideaal van
volledig welzijn draagt volgens de critici bij aan medicalisering. Bovendien zegt de statische
,definitie niets over het dynamische vermogen van mensen om adequaat om te (leren) gaan
met ziekte of beperkingen.
2. De student kan de visie op zorg in 2030 volgens de RVS
benoemen./ 3. De student kan de relatie herkennen tussen de
definitie van de WHO op gezondheid en ziekte en de visie op zorg
in 2030
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely
the absence of disease or infirmity.
Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te passen en eigen regie te
voeren in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
Uitgaan van de zorgvraag: wat is er nodig in 2030?
Als de inzet is gericht op het functioneren van burgers dan dient de vraag centraal te staan:
wat is hiervoor nodig? Welke zorg draagt bij aan het behoud of herstel van het
functioneren? Inzicht in de toekomstige zorgvraag levert onderbouwing voor wat er straks
nodig is aan zorg, beroepen en opleidingen. Gekozen is voor 2030 als stip op de horizon: ver
genoeg weg om de gewenste veranderingen te bewerkstelligen en dichtbij genoeg om
toekomstbeelden te schetsen. Met dit inzicht kunnen we ook vaststellen welke innovaties
wel en welke niet passen bij de toekomstige zorgvraag. Het centraal stellen van functioneren
betekent in de eerste plaats dat de te verwachten functioneringsproblemen in kaart moeten
worden gebracht. Tot nu toe hebben de prognoses betrekking op ziekten en aandoeningen.
Een belangrijke toevoeging is het functioneren van ouderen met behulp van de door TNO
ontwikkelde functioneringsprofielen.
, Het ABCD-model illustreert een dynamische benadering van de Nederlandse
gezondheidszorg in 2030 waarbij de grootste inzet gericht is op het zelfstandig functioneren
van burgers. Niet het aanbod (wat kan er) maar de vraag (wat is hier voor nodig) staat
centraal. Dit impliceert een professionele geïntegreerde benadering van de totale
gezondheidszorg (ABCD) en heeft grote consequenties voor de zorgberoepen.
Ontwikkeling in zorg & maatschappij
1.2 herken de kaders van jou toekomstig beroep
1. De student kan toelichten wat het landelijke beroepsprofiel
inhoudt en wat de begrenzing is van het verpleegkundig
beroepsdomein
Beroepsprofiel:
- Uitgangspunten van de verpleegkundige
(Een beroepsprofiel is een omschrijving van de eisen en de kwalificaties waaraan een
beroepsbeoefenaar tenminste moet voldoen om gekwalificeerd te kunnen worden
als een goede beroepsbeoefenaar. De beroepsprofielen worden door de sociale
partners opgesteld en dienen als uitgangspunt voor de daarop te baseren
eindtermen)
2. De student kan benoemen wat de verantwoordelijkheden zijn
van een verpleegkundige op basis van het landelijk
beroepsprofiel
De verpleegkundige heeft in de uitoefening van haar beroep professionele
verantwoordelijkheid. Dat houdt zowel in verantwoordelijkheid nemen en dragen,
als verantwoording afleg- gen. Verantwoordelijkheid nemen voor de
verpleegkundige zorg betekent openstaan voor de behoefte en ervaren
problemen van de patiënt en samen nagaan wat in zijn of haar geval 'goede zorg'
is. Dat kan zorg zijn volgens een actuele richtlijn of routine. Het kan ook zijn dat in
dit specifieke geval een andere aanpak beter is. Hier is de kern van de individuele
professionaliteit van de verpleegkundige weergegeven: zij is gericht op het goede
voor de patiënt. Dat maakt haar professionaliteit moreel geladen. Zij is
professioneel als zij zich af- vraagt wat voor deze patiënt goede zorg is. En als zij
de verantwoordelijkheid wil nemen om van de standaardzorg af te wijken als dat
voor deze patiënt nodig is.
1.1 Visie op gezondheid
1. De student kan de visie op gezondheid en ziekte volgens de WHO
definiëren/ 3. De student kan de relatie herkennen tussen de
definitie van de WHO op gezondheid en ziekte en de visie op zorg
in 2030
De commissie heeft drie uitgangspunten geformuleerd:
1. Functioneren centraal
2. Een nieuw concept van gezondheid
3. De zorgvraag in 2030
Functioneren centraal
In de visie van de commissie staat het functioneren van mensen centraal en levert de
gezondheidszorg een bijdrage aan het bevorderen daarvan. Functioneren houdt in dat
mensen in staat zijn om zoveel mogelijk het leven te leiden dat ze willen leiden. Het omvat
lichamelijk, psychisch en sociaal functioneren. De International Classification of Functioning,
Disability and Health (ICF) van de WHO (2001) beschrijft het functioneren in termen van
functies (fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme), activiteiten
(onderdelen van iemands handelen) en participatie (deelname aan het maatschappelijk
leven). Fysieke en psychische problemen kunnen leiden tot ernstige belemmering en
vermindering van de dagelijkse activiteiten.
Functioneringsproblemen worden niet alleen bepaald door iemands gezondheidstoestand.
Naast verouderingsprocessen en chronische aandoeningen spelen ook persoonlijke en
externe factoren een rol, zoals de levensfase waarin iemand verkeert en de
levensomstandigheden (wonen, werk, fysieke en sociale omgeving). Functioneren is
daarmee individueel bepaald, maar heeft ook een contextuele en collectieve dimensie. Zorg
dient aan te sluiten bij wat voor iemand persoonlijk belangrijk is om te kunnen functioneren
in het dagelijks leven, én betreft interventies op collectief niveau, bijvoorbeeld gericht op de
leefomgeving.
Een nieuw concept van gezondheid: veerkracht en eigen regie
Bij het centraal stellen van het functioneren past een nieuw dynamisch concept van
gezondheid (Huber, et al., 2011): ‘Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te
passen en eigen regie te voeren in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen
van het leven’. In dat concept betekent gezond zijn 3 Zie bijlage 1 voor een omschrijving van
de begrippen. Naar nieuwe zorg en zorgberoepen: de contouren 14 het zich kunnen
aanpassen aan verstoringen, veerkracht hebben, een balans weten te handhaven of te
hervinden in lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk opzicht. Het nieuwe concept van
gezondheid is geformuleerd als reactie op de kritiek op de nog steeds gehanteerde definitie
van de WHO uit 1948. Die definitie beschrijft gezondheid als een staat van volledig fysiek,
mentaal en sociaal welzijn. Volgens deze definitie is bijna niemand gezond. Het ideaal van
volledig welzijn draagt volgens de critici bij aan medicalisering. Bovendien zegt de statische
,definitie niets over het dynamische vermogen van mensen om adequaat om te (leren) gaan
met ziekte of beperkingen.
2. De student kan de visie op zorg in 2030 volgens de RVS
benoemen./ 3. De student kan de relatie herkennen tussen de
definitie van de WHO op gezondheid en ziekte en de visie op zorg
in 2030
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely
the absence of disease or infirmity.
Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te passen en eigen regie te
voeren in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
Uitgaan van de zorgvraag: wat is er nodig in 2030?
Als de inzet is gericht op het functioneren van burgers dan dient de vraag centraal te staan:
wat is hiervoor nodig? Welke zorg draagt bij aan het behoud of herstel van het
functioneren? Inzicht in de toekomstige zorgvraag levert onderbouwing voor wat er straks
nodig is aan zorg, beroepen en opleidingen. Gekozen is voor 2030 als stip op de horizon: ver
genoeg weg om de gewenste veranderingen te bewerkstelligen en dichtbij genoeg om
toekomstbeelden te schetsen. Met dit inzicht kunnen we ook vaststellen welke innovaties
wel en welke niet passen bij de toekomstige zorgvraag. Het centraal stellen van functioneren
betekent in de eerste plaats dat de te verwachten functioneringsproblemen in kaart moeten
worden gebracht. Tot nu toe hebben de prognoses betrekking op ziekten en aandoeningen.
Een belangrijke toevoeging is het functioneren van ouderen met behulp van de door TNO
ontwikkelde functioneringsprofielen.
, Het ABCD-model illustreert een dynamische benadering van de Nederlandse
gezondheidszorg in 2030 waarbij de grootste inzet gericht is op het zelfstandig functioneren
van burgers. Niet het aanbod (wat kan er) maar de vraag (wat is hier voor nodig) staat
centraal. Dit impliceert een professionele geïntegreerde benadering van de totale
gezondheidszorg (ABCD) en heeft grote consequenties voor de zorgberoepen.
Ontwikkeling in zorg & maatschappij
1.2 herken de kaders van jou toekomstig beroep
1. De student kan toelichten wat het landelijke beroepsprofiel
inhoudt en wat de begrenzing is van het verpleegkundig
beroepsdomein
Beroepsprofiel:
- Uitgangspunten van de verpleegkundige
(Een beroepsprofiel is een omschrijving van de eisen en de kwalificaties waaraan een
beroepsbeoefenaar tenminste moet voldoen om gekwalificeerd te kunnen worden
als een goede beroepsbeoefenaar. De beroepsprofielen worden door de sociale
partners opgesteld en dienen als uitgangspunt voor de daarop te baseren
eindtermen)
2. De student kan benoemen wat de verantwoordelijkheden zijn
van een verpleegkundige op basis van het landelijk
beroepsprofiel
De verpleegkundige heeft in de uitoefening van haar beroep professionele
verantwoordelijkheid. Dat houdt zowel in verantwoordelijkheid nemen en dragen,
als verantwoording afleg- gen. Verantwoordelijkheid nemen voor de
verpleegkundige zorg betekent openstaan voor de behoefte en ervaren
problemen van de patiënt en samen nagaan wat in zijn of haar geval 'goede zorg'
is. Dat kan zorg zijn volgens een actuele richtlijn of routine. Het kan ook zijn dat in
dit specifieke geval een andere aanpak beter is. Hier is de kern van de individuele
professionaliteit van de verpleegkundige weergegeven: zij is gericht op het goede
voor de patiënt. Dat maakt haar professionaliteit moreel geladen. Zij is
professioneel als zij zich af- vraagt wat voor deze patiënt goede zorg is. En als zij
de verantwoordelijkheid wil nemen om van de standaardzorg af te wijken als dat
voor deze patiënt nodig is.
