Inhoudsopgave
College 1: uitgangspunten en positionering van het gezondheidsrecht. .3
Typering van de gezondheidszorg.......................................................................3
Uitgangspunten van het gezondheidsrecht.........................................................3
Bronnen van het gezondheidsrecht.....................................................................4
Literatuur week 1...............................................................................6
VWS Brochure...................................................................................................... 6
Thematische Wetsevaluatie................................................................................ 7
Handboek............................................................................................................ 8
Werkgroepopdrachten week 1...........................................................12
College 3: dwangtoepassing in de zorg...............................................14
Dwang en drang door de overheid....................................................................14
De psychiatrische patiënt.................................................................................. 15
Wvggz............................................................................................................ 15
Wet zorg en dwang............................................................................................ 16
Verhouding Wvggz – Wzd.................................................................................. 17
Wet forensische zorg......................................................................................... 17
Vraag werkgroep............................................................................................... 17
Literatuur week 3..............................................................................18
Handboek.......................................................................................................... 18
Eerste evaluatie Wvggz en Wzd........................................................................19
Van verplichte geestelijke gezondheidszorg naar verplichte anticonceptie?.....21
Werkgroepopdrachten week 3...........................................................23
College 4: kwaliteit en veiligheid van zorg..........................................25
Kwaliteit en veiligheid algemeen.......................................................................25
Wet BIG............................................................................................................. 25
Wkkgz (incidenten en calamiteiten)..................................................................26
Toezicht op goede zorg...................................................................................... 27
Samenwerking................................................................................................... 29
Literatuur week 4..............................................................................31
Handboek.......................................................................................................... 31
Kwaliteit van zorg:.......................................................................................... 31
Hoe ziekenhuizen patiënten en/of naasten betrekken na een calamiteit..........32
Openheid over calamiteiten.............................................................................. 33
Opdrachten week 4...........................................................................36
College 5: derdenbelangen................................................................39
1
, Derdenbelangen als thema............................................................................... 39
EU-wetgeving.................................................................................................... 42
Literatuur week 5..............................................................................43
Handboek (wetenschappelijk onderzoek en derdenbelangen)..........................43
Opdrachten week 5...........................................................................47
College week 6:.................................................................................50
Privacy en gegevensbescherming.....................................................................50
AI....................................................................................................................... 51
Literatuur week 6..............................................................................53
Eerste stappen in Europese regulering van artificiële intelligentie: algoritmes en
patiëntenrechten............................................................................................... 54
Apps in de Gezondheidszorg: een mensenrechtelijk vraagstuk.........................55
The prospects of using AI in euthanasia and physician-assisted suicide: a legal
exploration........................................................................................................ 57
College 7: gezondheidsbeleid............................................................59
Kennis beleidsanalyse....................................................................................... 59
Beleidsanalyse kaart......................................................................................... 60
Literatuur week 7..............................................................................62
Making health policy......................................................................................... 62
2
, College 1: uitgangspunten en positionering
van het gezondheidsrecht
Typering van de gezondheidszorg
Domeinen:
- Cure medicijnen
- Care lange termijn zorg
- Preventie (public health) vaccinaties
- Welzijn en ondersteuning (vanuit gemeentes) maatschappelijke hulp
- Jeugd (vooral vanuit gemeentes)
Organisatievormen:
- Solopraktijken (bijv. huisartsen)
- Zorginstellingen (bijv. ziekenhuizen en huisartsenpraktijken)
- Combinatie van zorginstellingen
- Zorg in een commerciële context (bijv. optometrist in brillenwinkel)
- Zorg in keten- of franchisevorm (bijv. apotheken)
Actoren:
- Patiënten en hun organisaties
- Zorgverleners en hun organisaties
- Bestuurders/managers in de zorg
- Beleidsmedewerkers
- Toezichthouders: intern (Raad van Toezicht) en extern (Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd, Nederlandse Zorgautoriteit, Autoriteit
Persoonsgegevens)
- Div. overheden
- Rechtshandhavers
- Verzekeraars
- Onderzoeks- en adviesorganen (RIVM, Gezondheidsraad etc.)
- Internationale organisaties (Raad van Europa, WHO, VN etc.)
Niet alleen wetten zijn van belang, maar ook zelfregulering speelt een grote rol.
Actuele vraagstukken:
- Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg
- Belangen van derden dierproeven
- Rechten van de patiënt
- Kwaliteit en veiligheid van de zorg
- Opstelling toezichthouders
- Internationalisering
- Impact technologie
Uitgangspunten van het gezondheidsrecht
Twee belangrijke uitgangspunten:
1. Recht op zelfbeschikking
2. Recht op gezondheidszorg
3
, Maar, ook andere beginselen en uitgangspunten zijn van belangen:
- Beschermingsbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Solidariteit; goede zorg; professionele autonomie
Recht op zelfbeschikking:
- Vloeit voort uit het principe van menselijke waardigheid
- Niet in de wet geregeld, het recht volgt uit de rechtspraak recht wat ten
grondslag ligt aan andere (grond)rechten
- Drie dimensies
1. Afweerrecht tegen de overheid (vrijheid van)
2. Keuzevrijheid (vrijheid tot)
3. Zelfontplooiing (vrijheid tot)
- Positieve verplichting om uitoefening zelfbeschikking te stimuleren door
informed consent kun je je zelfbeschikkingsrecht uitoefenen.
- Geen absoluut recht kan gerechtvaardigd beperkt worden door een wet
in formele zin (subsidiariteit, proportionaliteit en doelmatigheid)
- Ook het recht om ‘onverstandige’ beslissingen te maken maar, de arts
heeft hierin een zorgplicht (beschermingsbeginsel)
Recht op zorg voor de gezondheid:
- Dimensie 1: verantwoordelijkheid van de overheid om de gezondheid van
haar burgers te beschermen en bevorderen (preventie)
- Toezien op de beschikbaarheid van gezondheidszorg voor degenen die dat
nodig hebben
- Sociaal grondrecht
- Gaat over solidariteit (eigen risico) en geografische toegankelijkheid
Bronnen van het gezondheidsrecht
Internationale verdragen:
- Raad van Europa
- Europese Unie
- VN
Wetgeving:
- Algemene wetten
o Awb
o BW
o Gw
o AVG
o WvS
- Stelselwetten
o Zorgverzekeringswet
o Wet langdurige zorg
o WMO
o Jeugdwet
o Wet publieke gezondheid
- Specifieke zorgwetten
o Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
o Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
o Wet zorg en dwang
o Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
4
College 1: uitgangspunten en positionering van het gezondheidsrecht. .3
Typering van de gezondheidszorg.......................................................................3
Uitgangspunten van het gezondheidsrecht.........................................................3
Bronnen van het gezondheidsrecht.....................................................................4
Literatuur week 1...............................................................................6
VWS Brochure...................................................................................................... 6
Thematische Wetsevaluatie................................................................................ 7
Handboek............................................................................................................ 8
Werkgroepopdrachten week 1...........................................................12
College 3: dwangtoepassing in de zorg...............................................14
Dwang en drang door de overheid....................................................................14
De psychiatrische patiënt.................................................................................. 15
Wvggz............................................................................................................ 15
Wet zorg en dwang............................................................................................ 16
Verhouding Wvggz – Wzd.................................................................................. 17
Wet forensische zorg......................................................................................... 17
Vraag werkgroep............................................................................................... 17
Literatuur week 3..............................................................................18
Handboek.......................................................................................................... 18
Eerste evaluatie Wvggz en Wzd........................................................................19
Van verplichte geestelijke gezondheidszorg naar verplichte anticonceptie?.....21
Werkgroepopdrachten week 3...........................................................23
College 4: kwaliteit en veiligheid van zorg..........................................25
Kwaliteit en veiligheid algemeen.......................................................................25
Wet BIG............................................................................................................. 25
Wkkgz (incidenten en calamiteiten)..................................................................26
Toezicht op goede zorg...................................................................................... 27
Samenwerking................................................................................................... 29
Literatuur week 4..............................................................................31
Handboek.......................................................................................................... 31
Kwaliteit van zorg:.......................................................................................... 31
Hoe ziekenhuizen patiënten en/of naasten betrekken na een calamiteit..........32
Openheid over calamiteiten.............................................................................. 33
Opdrachten week 4...........................................................................36
College 5: derdenbelangen................................................................39
1
, Derdenbelangen als thema............................................................................... 39
EU-wetgeving.................................................................................................... 42
Literatuur week 5..............................................................................43
Handboek (wetenschappelijk onderzoek en derdenbelangen)..........................43
Opdrachten week 5...........................................................................47
College week 6:.................................................................................50
Privacy en gegevensbescherming.....................................................................50
AI....................................................................................................................... 51
Literatuur week 6..............................................................................53
Eerste stappen in Europese regulering van artificiële intelligentie: algoritmes en
patiëntenrechten............................................................................................... 54
Apps in de Gezondheidszorg: een mensenrechtelijk vraagstuk.........................55
The prospects of using AI in euthanasia and physician-assisted suicide: a legal
exploration........................................................................................................ 57
College 7: gezondheidsbeleid............................................................59
Kennis beleidsanalyse....................................................................................... 59
Beleidsanalyse kaart......................................................................................... 60
Literatuur week 7..............................................................................62
Making health policy......................................................................................... 62
2
, College 1: uitgangspunten en positionering
van het gezondheidsrecht
Typering van de gezondheidszorg
Domeinen:
- Cure medicijnen
- Care lange termijn zorg
- Preventie (public health) vaccinaties
- Welzijn en ondersteuning (vanuit gemeentes) maatschappelijke hulp
- Jeugd (vooral vanuit gemeentes)
Organisatievormen:
- Solopraktijken (bijv. huisartsen)
- Zorginstellingen (bijv. ziekenhuizen en huisartsenpraktijken)
- Combinatie van zorginstellingen
- Zorg in een commerciële context (bijv. optometrist in brillenwinkel)
- Zorg in keten- of franchisevorm (bijv. apotheken)
Actoren:
- Patiënten en hun organisaties
- Zorgverleners en hun organisaties
- Bestuurders/managers in de zorg
- Beleidsmedewerkers
- Toezichthouders: intern (Raad van Toezicht) en extern (Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd, Nederlandse Zorgautoriteit, Autoriteit
Persoonsgegevens)
- Div. overheden
- Rechtshandhavers
- Verzekeraars
- Onderzoeks- en adviesorganen (RIVM, Gezondheidsraad etc.)
- Internationale organisaties (Raad van Europa, WHO, VN etc.)
Niet alleen wetten zijn van belang, maar ook zelfregulering speelt een grote rol.
Actuele vraagstukken:
- Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg
- Belangen van derden dierproeven
- Rechten van de patiënt
- Kwaliteit en veiligheid van de zorg
- Opstelling toezichthouders
- Internationalisering
- Impact technologie
Uitgangspunten van het gezondheidsrecht
Twee belangrijke uitgangspunten:
1. Recht op zelfbeschikking
2. Recht op gezondheidszorg
3
, Maar, ook andere beginselen en uitgangspunten zijn van belangen:
- Beschermingsbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Solidariteit; goede zorg; professionele autonomie
Recht op zelfbeschikking:
- Vloeit voort uit het principe van menselijke waardigheid
- Niet in de wet geregeld, het recht volgt uit de rechtspraak recht wat ten
grondslag ligt aan andere (grond)rechten
- Drie dimensies
1. Afweerrecht tegen de overheid (vrijheid van)
2. Keuzevrijheid (vrijheid tot)
3. Zelfontplooiing (vrijheid tot)
- Positieve verplichting om uitoefening zelfbeschikking te stimuleren door
informed consent kun je je zelfbeschikkingsrecht uitoefenen.
- Geen absoluut recht kan gerechtvaardigd beperkt worden door een wet
in formele zin (subsidiariteit, proportionaliteit en doelmatigheid)
- Ook het recht om ‘onverstandige’ beslissingen te maken maar, de arts
heeft hierin een zorgplicht (beschermingsbeginsel)
Recht op zorg voor de gezondheid:
- Dimensie 1: verantwoordelijkheid van de overheid om de gezondheid van
haar burgers te beschermen en bevorderen (preventie)
- Toezien op de beschikbaarheid van gezondheidszorg voor degenen die dat
nodig hebben
- Sociaal grondrecht
- Gaat over solidariteit (eigen risico) en geografische toegankelijkheid
Bronnen van het gezondheidsrecht
Internationale verdragen:
- Raad van Europa
- Europese Unie
- VN
Wetgeving:
- Algemene wetten
o Awb
o BW
o Gw
o AVG
o WvS
- Stelselwetten
o Zorgverzekeringswet
o Wet langdurige zorg
o WMO
o Jeugdwet
o Wet publieke gezondheid
- Specifieke zorgwetten
o Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
o Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
o Wet zorg en dwang
o Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
4
