College 2 Taalbeleid
INHOUD
- Taal
- Taalbeleid
- Visie op taal
- Schoolplan / schoolbeleid
Wat is taal(beleid)?
De functies van taal:
- De communicatieve functie: informeren, amuseren
- De conceptualiserende functie: werkelijkheid ordenen (relaties) / grip op de
werkelijkheid
- De expressieve functie van taal: uitdrukking aan persoonlijke relaties
Voorbeeld
Een leerling die te laat binnen komt rennen, vertelt dat zijn wekker niet afging
(conceptualisering), dat hij het erg vervelend vindt dat hij nu te laat is (expressie) en
dat hij daar spijt van heeft (communicatie).
De domeinen van taal
- Beginnende geletterdheid
- Gevorderde geletterdheid
- Spelling
- Jeugdliteratuur
- Stellen
- Mondelinge taalvaardigheid
- Begrijpend lezen
Niveaus van taalbeleid
- Individueel niveau (artikel handboek taalbeleid)
- Klassenniveau (artikel handboek taalbeleid)
- Schoolniveau (artikel handboek taalbeleid)
- Landelijk niveau
- Internationaal niveau
Voorbeeld niveaus voor Begrijpend lezen
- Doel leerlingen (individueel niveau): leesvaardigheid alle leerlingen verhogen
(individueel)
- Doel klas(niveau): meer aandacht voor begrijpend lezen tijdens (taal)
activiteiten / motiverend leesklimaat creëren
- Doel school(niveau): team bekwaamt zich in begrijpend lezen en didactiek meer
gezamenlijke aanpak: contacten uitbouwen met ouders / bibliotheek
- Landelijk niveau:
o Kerndoelen / referentiekader
o Curriculum.nu
o Iedereen taalcompetent: visie op de rol, de positie en de inhoud van het
onderwijs in de 21e eeuw.
, - Internationaal niveau
o PIRLS
o PISA
Iedereen taalcompetent: 3 uitgangspunten
- Actualiseer curriculum
o Taal en informatie: overvloed, (on)betrouwbaar/feit of fictie
o Taal en communicatie: in verschillende situaties, met veel
gesprekspartners
o Taal en identiteit: leren uiten met respect voor ander
o Taal en cultuur: kennismaken met grote variatie
- Actualiseer taaldidactiek
- Niet alleen werken aan taal:
o Teamteaching met collega
o Klassenoverstijgende projecten
PISA
- Wat is PISA?
- PISA is een afkorting voor Programme for International Student Assessment.
Het is een internationaal vergelijkend onderzoek dat de vaardigheden en
kennis in lezen, wiskunde en natuurwetenschappen van 15-jarigen test.
Meer dan 80 landen doen mee met PISA 2018
PIRLS
- PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) is een internationaal
vergelijkend onderzoek naar de leesprestaties van leerlingen in groep 6 van het
basisonderwijs en wordt geïnitieerd door de International Association for the
Evaluation of Educational Achievement (IEA).
- Verschillen tussen leerlingen
o Meisjes lezen beter dan jongens. Het verschil is bovendien
toegenomen, omdat jongens steeds verder achterblijven op de
basisvaardigheden (informatie opzoeken en conclusies trekken). Maar
ook op complexe vaardigheden (informatie integreren en evalueren)
blijven jongens achter ten opzichte van de meisjes.
o Ook thuistaal lijkt van invloed te zijn op leesscores. Leerlingen die
(bijna) altijd Nederlands spreken thuis scoren significant hoger dan
degenen die een andere taal spreken thuis.
- Wat valt verder op?
o Zelfs bij vergelijkbare leerlingenpopulaties zijn er grote verschillen in
gemiddelde leesprestaties tussen scholen. Leerlingen, ouders,
leerkrachten en schoolleiders zijn overwegend positief over het klimaat
op school.
o In geen enkel ander land wordt zo veel tijd besteed aan taallessen of
taalgerichte activiteiten als in Nederland: in andere landen wordt het vak
begrijpend lezen geïntegreerd bij andere vakken.
o Leerkrachten geven steeds vaker les in groepjes en steeds minder
klassikaal.
o Een derde van de leerlingen vindt lezen niet leuk, daarmee staat
Nederland onderaan de internationale ranglijst.
, o Ouders ondernemen steeds meer activiteiten die de beginnende
geletterdheid van hun kind stimuleren.
Algemeen beeld PIRLS: leesonderwijs matig
(Artikel JSW3: Leesonderwijs verbeteren)
- Daarnaast:
o Leesonderwijs verkaveld: aparte methodes per onderdeel
o Veel tijd voor toetsbare onderdelen: spelling, technisch lezen
o Van belang taalzwakkere leerlingen ondersteunen (thuissituatie)
Definitie taalbeleid
Taalbeleid is de structurele en strategische aanpak om het taalonderwijs en het
gebruik van taal in de andere vakken zoals dat dagelijks in elke klas aan de orde komt
aan te passen aan de taalleerbehoeften van alle leerlingen, zodanig dat het uiteindelijk
leidt tot betere onderwijsresultaten van deze leerlingen (Portaal: 476).
Hoe gaan we in ons onderwijs om met taal en hoe kunnen we dat verbeteren? (Van
den Branden: 2010: 14)
Hoe gaan wij om met taal op school? Welke gevolgen heeft dat voor de ontwikkeling
van de leerlingen?
Start taalbeleid: In de jaren ’80 en ’90 veel kinderen met multi-etnische achtergrond:
Hoe pakken we dat aan?
Meertaligheid en beleid (publicatie SLO, juli 2018)
- Meer problemen met geletterdheid in multiculturele klassen: (bijna) geen ruimte
in Nederlandse b.o.
- Zweden: veel aandacht voor de moedertaal (bij wet geregeld)
- Voordelen meertaligheid:
o Leerling kan beter reflecteren op taal
o Cognitieve voordelen (hersenen), concentratie, werkgeheugen
o 4-5 jaar later last van symptomen dementie
, • Verschil tot 7000 woorden in groep 8
• 4-takt woordenschatonderwijs niet voldoende
• Veel vormen van lezen: natuurlijke groei woordenschat
• Consolideren/ herhalen
• Netwerkopbouw: projecten
• Structurele aanpak school-bibliotheek
• Leesplan
• Zie art. “zo boek je woordenwinst”, JSW april 2016
Structureel: gaat om blijvende verbetering
- Een zaak voor iedereen
- Niet alleen remediëren, maar preventie! (Van den Branden: 18)
- Lijn in bijvoorbeeld aanpak spelling in de school of hoe omgaan met NT2-
leerlingen
Strategisch: welke stappen, in welke volgorde
- Plannen – handelen – terugblikken
- Dialoog hierover (van den Branden: 18,19)
Taalbeleid: Hoe regelen we dat?
- In de klas
- Schoolbreed
- Taalcoördinator: is nog in de beginfase. Wordt nog weinig mee gedaan. Zou
een persoon moeten zijn die de kennis en informatie binnenhaalt en met de rest
van het personeel bespreekt.
- Intern begeleider
- Waar liggen verantwoordelijkheden
INHOUD
- Taal
- Taalbeleid
- Visie op taal
- Schoolplan / schoolbeleid
Wat is taal(beleid)?
De functies van taal:
- De communicatieve functie: informeren, amuseren
- De conceptualiserende functie: werkelijkheid ordenen (relaties) / grip op de
werkelijkheid
- De expressieve functie van taal: uitdrukking aan persoonlijke relaties
Voorbeeld
Een leerling die te laat binnen komt rennen, vertelt dat zijn wekker niet afging
(conceptualisering), dat hij het erg vervelend vindt dat hij nu te laat is (expressie) en
dat hij daar spijt van heeft (communicatie).
De domeinen van taal
- Beginnende geletterdheid
- Gevorderde geletterdheid
- Spelling
- Jeugdliteratuur
- Stellen
- Mondelinge taalvaardigheid
- Begrijpend lezen
Niveaus van taalbeleid
- Individueel niveau (artikel handboek taalbeleid)
- Klassenniveau (artikel handboek taalbeleid)
- Schoolniveau (artikel handboek taalbeleid)
- Landelijk niveau
- Internationaal niveau
Voorbeeld niveaus voor Begrijpend lezen
- Doel leerlingen (individueel niveau): leesvaardigheid alle leerlingen verhogen
(individueel)
- Doel klas(niveau): meer aandacht voor begrijpend lezen tijdens (taal)
activiteiten / motiverend leesklimaat creëren
- Doel school(niveau): team bekwaamt zich in begrijpend lezen en didactiek meer
gezamenlijke aanpak: contacten uitbouwen met ouders / bibliotheek
- Landelijk niveau:
o Kerndoelen / referentiekader
o Curriculum.nu
o Iedereen taalcompetent: visie op de rol, de positie en de inhoud van het
onderwijs in de 21e eeuw.
, - Internationaal niveau
o PIRLS
o PISA
Iedereen taalcompetent: 3 uitgangspunten
- Actualiseer curriculum
o Taal en informatie: overvloed, (on)betrouwbaar/feit of fictie
o Taal en communicatie: in verschillende situaties, met veel
gesprekspartners
o Taal en identiteit: leren uiten met respect voor ander
o Taal en cultuur: kennismaken met grote variatie
- Actualiseer taaldidactiek
- Niet alleen werken aan taal:
o Teamteaching met collega
o Klassenoverstijgende projecten
PISA
- Wat is PISA?
- PISA is een afkorting voor Programme for International Student Assessment.
Het is een internationaal vergelijkend onderzoek dat de vaardigheden en
kennis in lezen, wiskunde en natuurwetenschappen van 15-jarigen test.
Meer dan 80 landen doen mee met PISA 2018
PIRLS
- PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) is een internationaal
vergelijkend onderzoek naar de leesprestaties van leerlingen in groep 6 van het
basisonderwijs en wordt geïnitieerd door de International Association for the
Evaluation of Educational Achievement (IEA).
- Verschillen tussen leerlingen
o Meisjes lezen beter dan jongens. Het verschil is bovendien
toegenomen, omdat jongens steeds verder achterblijven op de
basisvaardigheden (informatie opzoeken en conclusies trekken). Maar
ook op complexe vaardigheden (informatie integreren en evalueren)
blijven jongens achter ten opzichte van de meisjes.
o Ook thuistaal lijkt van invloed te zijn op leesscores. Leerlingen die
(bijna) altijd Nederlands spreken thuis scoren significant hoger dan
degenen die een andere taal spreken thuis.
- Wat valt verder op?
o Zelfs bij vergelijkbare leerlingenpopulaties zijn er grote verschillen in
gemiddelde leesprestaties tussen scholen. Leerlingen, ouders,
leerkrachten en schoolleiders zijn overwegend positief over het klimaat
op school.
o In geen enkel ander land wordt zo veel tijd besteed aan taallessen of
taalgerichte activiteiten als in Nederland: in andere landen wordt het vak
begrijpend lezen geïntegreerd bij andere vakken.
o Leerkrachten geven steeds vaker les in groepjes en steeds minder
klassikaal.
o Een derde van de leerlingen vindt lezen niet leuk, daarmee staat
Nederland onderaan de internationale ranglijst.
, o Ouders ondernemen steeds meer activiteiten die de beginnende
geletterdheid van hun kind stimuleren.
Algemeen beeld PIRLS: leesonderwijs matig
(Artikel JSW3: Leesonderwijs verbeteren)
- Daarnaast:
o Leesonderwijs verkaveld: aparte methodes per onderdeel
o Veel tijd voor toetsbare onderdelen: spelling, technisch lezen
o Van belang taalzwakkere leerlingen ondersteunen (thuissituatie)
Definitie taalbeleid
Taalbeleid is de structurele en strategische aanpak om het taalonderwijs en het
gebruik van taal in de andere vakken zoals dat dagelijks in elke klas aan de orde komt
aan te passen aan de taalleerbehoeften van alle leerlingen, zodanig dat het uiteindelijk
leidt tot betere onderwijsresultaten van deze leerlingen (Portaal: 476).
Hoe gaan we in ons onderwijs om met taal en hoe kunnen we dat verbeteren? (Van
den Branden: 2010: 14)
Hoe gaan wij om met taal op school? Welke gevolgen heeft dat voor de ontwikkeling
van de leerlingen?
Start taalbeleid: In de jaren ’80 en ’90 veel kinderen met multi-etnische achtergrond:
Hoe pakken we dat aan?
Meertaligheid en beleid (publicatie SLO, juli 2018)
- Meer problemen met geletterdheid in multiculturele klassen: (bijna) geen ruimte
in Nederlandse b.o.
- Zweden: veel aandacht voor de moedertaal (bij wet geregeld)
- Voordelen meertaligheid:
o Leerling kan beter reflecteren op taal
o Cognitieve voordelen (hersenen), concentratie, werkgeheugen
o 4-5 jaar later last van symptomen dementie
, • Verschil tot 7000 woorden in groep 8
• 4-takt woordenschatonderwijs niet voldoende
• Veel vormen van lezen: natuurlijke groei woordenschat
• Consolideren/ herhalen
• Netwerkopbouw: projecten
• Structurele aanpak school-bibliotheek
• Leesplan
• Zie art. “zo boek je woordenwinst”, JSW april 2016
Structureel: gaat om blijvende verbetering
- Een zaak voor iedereen
- Niet alleen remediëren, maar preventie! (Van den Branden: 18)
- Lijn in bijvoorbeeld aanpak spelling in de school of hoe omgaan met NT2-
leerlingen
Strategisch: welke stappen, in welke volgorde
- Plannen – handelen – terugblikken
- Dialoog hierover (van den Branden: 18,19)
Taalbeleid: Hoe regelen we dat?
- In de klas
- Schoolbreed
- Taalcoördinator: is nog in de beginfase. Wordt nog weinig mee gedaan. Zou
een persoon moeten zijn die de kennis en informatie binnenhaalt en met de rest
van het personeel bespreekt.
- Intern begeleider
- Waar liggen verantwoordelijkheden
