Samenvatting Psychische functies en disfuncties. Wat zijn de oorzaken, wat is de verpleegkundige zorg. Grensoverschrijdend gedrag en ontwikkelingsproblematiek worden behandeld behorend bij thema 7 kraam, kind en jeugdigen. Albeda college leerjaar 3 Mbo-verpleegkunde.

De psychische functies

DSM-5:
De DSM-5 is opgesteld door wetenschappers en psychiaters om een poging te doen
normaal van abnormaal te onderscheiden. Dit classificatiesysteem beschrijft alle erkende
psychiatrische diagnoses. Dit is belangrijk en nuttig voor onderzoek en het streven naar
effectieve behandelingen voor grote groepen mensen met een psychiatrische diagnose. Als
verpleegkundige is het handig om de psychische functies te kennen om gericht te kunnen
observeren en rapporteren. De psychische functies:
 Cognitieve functies: bewustzijn, aandacht, oriëntatie, waarneming, denken,
geheugen.
 Affectieve functies: emoties, stemming.
 Conatieve functies: psychomotoriek, motivatie, gericht gedrag.

Schizofreniespectrumstoornis en andere psychotische stoornissen:
Wanneer prikkels uit de omgeving je waarneming, gedachten, aandacht en stemming echter
ernstig ontregelen, is er mogelijk sprake van een verhoogde psychosegevoeligheid. Ieder
mens kan psychotische symptomen ervaren. Helaas leidt het bij een kleine groep tot
klachten in het functioneren. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, herstelt de
meerderheid van de zorgvragers van hun psychotische stoornis. De diagnose schizofrenie
wordt gebruikt, wanneer er langdurig sprake is van een combinatie van wanen, hallucinaties,
gedesorganiseerde spraak, ernstig gedesorganiseerd gedrag en negatieve symptomen.

Cognitieve functies:
Wanen en hallucinaties zijn kenmerkende symptomen bij schizofreniespectrumstoornis en
andere psychotische stoornissen. Wanen en hallucinaties kunnen ook voorkomen tijdens
een depressie, een bipolaire stoornis of een neurocognitieve stoornis. Wanen zijn
fantasievolle gedachten die niet overeenkomen met de door de omgeving algemeen
geaccepteerde werkelijkheid. De zorgvrager met de waan is ook niet op andere gedachten
te brengen. Globaal zijn er bizarre en niet-bizarre wanen. De niet-bizarre wanen zouden
mogelijk kunnen zijn. Bizarre wanen betreffen bijvoorbeeld de gedachte dat er buitenaardse
signalen via het stopcontact worden doorgegeven aan een tandimplantaat. Wanneer iemand
last heeft van (alleen) een fantasievolle gedachte en daar niet van afwijkt gedurende een
langere tijd, spreekt men van een waanstoornis. Vaak zien we bizarre wanen als een van
de symptomen bij schizofrenie. Een opsomming van wanen:
 Betrekkingswaan: de zorgvrager meent dat gebeurtenissen, voorwerpen of andere
mensen voor hem een speciale betekenis hebben (meestal negatief);
 Achtervolgingswaan: de zorgvrager voelt zich lastiggevallen of bedreigd, of vermoedt
samenzweringen en gaat achterdochtig door het leven;
 Schuld- of zondewaan: de zorgvrager meent gestraft te moeten worden voor zonden;
 Grootheidswaan: de zorgvrager gelooft dat hij een koning, keizer of toekomstig
machthebber is. Mensen met deze waan wekken vaak eerst bewondering, maar later
irritatie van hun omgeving op;
 Vergiftigingswaan: de zorgvrager denkt vergiftigd te worden.
 Querulantenwaan: de zorgvrager probeert vermeend onrecht langdurig juridisch te
bestrijden en denkt dat hem een groot onrecht is aangedaan.
 Somatische waan: de zorgvrager is overtuigd dat er sprake is van een medische
diagnose;
 Erotomanie: de zorgvrager is ervan overtuigd dat iemand verliefd op hem is
(stalkers);
 Jaloersheidswaan: de gedachte dat de seksuele partner van de betrokkene ontrouw
is.