Sociale en
Emotionele
problemen
College aantekeningen
Schooljaar 2023-2024
,Leerdoelen
College 1 - Introductie
Afwijkend gedrag kunnen definiëren
Kunnen omschrijven wat het perspectief van ontwikkelingspsychopathologie inhoudt
Herkennen en definiëren wat prevalentie en incidentie is
Verschillende etiologische factoren herkennen en identificeren
Begrijpen wat classificeren + het doel ervan is
Belang van de context kunnen herkennen en omschrijven
Kunnen herkennen en omschrijven wanneer stemming afwijkend is
De prevalentie van stemmingsproblemen kunnen beschrijven
College 2 & 3 – Angst & Trauma
Kenmerken en oorzaken van angststoornissen beschrijven, benoemen en uitleggen
Angststoornissen plaatsen in zowel het ontwikkelings- als systeemperspectief
Angststoornissen herkennen bij een specifieke doelgroep
Kritisch reflecteren op huidige diagnostische systemen
College 4 – ADHD & Herhaalproblemen
Kenmerken van ADHD kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Kenmerken van OCS en ticstoornis kunnen herkennen en onderscheiden
Kunnen definiëren, herkennen, en onderscheiden van een tic, een obsessie, en een
compulsie.
Kunnen onderscheiden van de verschillende varianten van een ticstoornis
Uitingen van tics in ontwikkelingsverloop kunnen zetten
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 5 - Stemming
Kenmerken van stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillen tussen stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen herkennen en omschrijven
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Kunnen definiëren wat zelfverwonding is en kunnen omschrijven wat de functie ervan kan
zijn
Kunnen definiëren wat suïcide en parasuïcide is
Kunnen omschrijven wat de prevalentie, leeftijdsspecifieke aspecten en risicofactoren voor
suïcide/parasuïcide zijn
1
,College 6 – Psychotische stoornissen
Kenmerken van psychotische symptomen en stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillen tussen psychotische stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillende fases van schizofrenie kunnen omschrijven en herkennen
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
De complexiteit van diagnose bij kinderen kunnen omschrijven
College 7 – Autisme spectrumstoornis
Kenmerken van ASS kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
Op de hoogte zijn van de eerdere ASS-classificaties volgens de DSM-IV versus de
veranderingen in de DSM-5
Kenmerken van ASS binnen de verschillende ontwikkelingsgebieden kunnen herkennen
Rituelen versus obsessies van elkaar kunnen onderscheiden
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden en tussen jongens en meisjes kunnen
onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 8 – Gedragsproblemen
Kenmerken van en verschillen tussen gedragsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
Kenmerken van verschillende type agressie kunnen herkennen en omschrijven
Kunnen omschrijven wat de prevalentie en leeftijdsspecifieke aspecten van
gedragsstoornissen en agressie zijn
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 9 – Eet- en somatische problemen
Kenmerken van de verschillende eetstoornissen kunnen herkennen en onderscheiden van
elkaar en van andere stoornissen
Op de hoogte zijn van de invloed van eetstoornissen op de ontwikkeling
Differentiaal diagnostische en co-morbide problemen kunnen benoemen en onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Definitie van somatisatie aan kunnen geven
Kenmerken van de somatische symptoomstoornis en verwante stoornissen kunnen
herkennen en onderscheiden van elkaar en van andere stoornissen
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 10 – Transdiagnostisch perspectief
Nadelen van de DSM kunnen herkennen en beschrijven
Andere benaderingen kunnen herkennen, beschrijven en definiëren
Voorbeelden van transdiagnostische fenomenen kunnen herkennen en identificeren
2
, College 1 – Introductie
Afwijkend gedrag
Gedrag is afwijkend als het op een bepaald moment:
... wel vertoond wordt, terwijl het niet in overeenstemming is met wat volgens onze
opvattingen gemiddeld en idealiter bij die ontwikkelingsfase en de daarbij behorende
ontwikkelingstaken behoort
OF
... niet vertoond wordt, terwijl dat volgens diezelfde opvattingen wel zou moeten
Gedrag als stoornis
Gedrag is een stoornis als het afwijkend gedrag is dat:
Langdurig en niet meer situatie gebonden persisteert
De overgang naar nieuwe ontwikkelingsfasen en –taken blokkeert
Voor de persoon en zijn/haar omgeving aanzienlijk lijden oplevert
Meestal in bepaalde combinaties van gedragingen/symptomen voorkomt en in andere niet
Ontwikkelingsperspectief
Ontwikkelingspsychopathologie
Verband tussen ontwikkeling en psychopathologie
o Wanneer gaat niet-pathologie over in pathologie?
o Men kan bewegen tussen pathologisch en niet-pathologisch
Verband tussen een vroege stoornis met de latere ontwikkeling
Verband tussen een gebeurtenis in de vroege ontwikkeling met een latere stoornis
Verband tussen een vroege stoornis met een latere stoornis
Effect van een stoornis op het verloop van de huidige ontwikkeling
Effect van ontwikkeling op de uitingsvorm van een stoornis
Epidemiologie
Centrale vraag: hoeveel kinderen in de populatie hebben deze problemen?
Prevalentie: bestaande gevallen met een bepaald ziektebeeld
in een bepaalde periode
o 48% van de volwassenen (18-75) heeft ooit in het
leven ≥ 1 psychische aandoeningen gehad
o 18% van de jongeren (12-25) had psychische klachten
Incidentie: aantal nieuwe gevallen
Verhouding jongens-meisjes
Verdeling over levensloop
Beginleeftijd
Etiologie
Factoren die het gezondheidsprobleem “veroorzaken”
o Predisponerende factoren = kunnen een kind vatbaar maken
o In standhoudende factoren = kunnen psychologische problemen in standhouden
o Uitlokkende factoren = factoren voorafgaand aan psychologische problemen
Beschermende factoren = kunnen de ontwikkeling van psychologische problemen
voorkomen/ kunnen het effect van risicofactoren verminderen
o Karakteriseren kinderen met veerkracht (resilience)
3
Emotionele
problemen
College aantekeningen
Schooljaar 2023-2024
,Leerdoelen
College 1 - Introductie
Afwijkend gedrag kunnen definiëren
Kunnen omschrijven wat het perspectief van ontwikkelingspsychopathologie inhoudt
Herkennen en definiëren wat prevalentie en incidentie is
Verschillende etiologische factoren herkennen en identificeren
Begrijpen wat classificeren + het doel ervan is
Belang van de context kunnen herkennen en omschrijven
Kunnen herkennen en omschrijven wanneer stemming afwijkend is
De prevalentie van stemmingsproblemen kunnen beschrijven
College 2 & 3 – Angst & Trauma
Kenmerken en oorzaken van angststoornissen beschrijven, benoemen en uitleggen
Angststoornissen plaatsen in zowel het ontwikkelings- als systeemperspectief
Angststoornissen herkennen bij een specifieke doelgroep
Kritisch reflecteren op huidige diagnostische systemen
College 4 – ADHD & Herhaalproblemen
Kenmerken van ADHD kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Kenmerken van OCS en ticstoornis kunnen herkennen en onderscheiden
Kunnen definiëren, herkennen, en onderscheiden van een tic, een obsessie, en een
compulsie.
Kunnen onderscheiden van de verschillende varianten van een ticstoornis
Uitingen van tics in ontwikkelingsverloop kunnen zetten
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 5 - Stemming
Kenmerken van stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillen tussen stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen herkennen en omschrijven
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Kunnen definiëren wat zelfverwonding is en kunnen omschrijven wat de functie ervan kan
zijn
Kunnen definiëren wat suïcide en parasuïcide is
Kunnen omschrijven wat de prevalentie, leeftijdsspecifieke aspecten en risicofactoren voor
suïcide/parasuïcide zijn
1
,College 6 – Psychotische stoornissen
Kenmerken van psychotische symptomen en stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillen tussen psychotische stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
De verschillende fases van schizofrenie kunnen omschrijven en herkennen
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
De complexiteit van diagnose bij kinderen kunnen omschrijven
College 7 – Autisme spectrumstoornis
Kenmerken van ASS kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
Op de hoogte zijn van de eerdere ASS-classificaties volgens de DSM-IV versus de
veranderingen in de DSM-5
Kenmerken van ASS binnen de verschillende ontwikkelingsgebieden kunnen herkennen
Rituelen versus obsessies van elkaar kunnen onderscheiden
Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden en tussen jongens en meisjes kunnen
onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 8 – Gedragsproblemen
Kenmerken van en verschillen tussen gedragsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
Kenmerken van verschillende type agressie kunnen herkennen en omschrijven
Kunnen omschrijven wat de prevalentie en leeftijdsspecifieke aspecten van
gedragsstoornissen en agressie zijn
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 9 – Eet- en somatische problemen
Kenmerken van de verschillende eetstoornissen kunnen herkennen en onderscheiden van
elkaar en van andere stoornissen
Op de hoogte zijn van de invloed van eetstoornissen op de ontwikkeling
Differentiaal diagnostische en co-morbide problemen kunnen benoemen en onderscheiden
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
Definitie van somatisatie aan kunnen geven
Kenmerken van de somatische symptoomstoornis en verwante stoornissen kunnen
herkennen en onderscheiden van elkaar en van andere stoornissen
De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
College 10 – Transdiagnostisch perspectief
Nadelen van de DSM kunnen herkennen en beschrijven
Andere benaderingen kunnen herkennen, beschrijven en definiëren
Voorbeelden van transdiagnostische fenomenen kunnen herkennen en identificeren
2
, College 1 – Introductie
Afwijkend gedrag
Gedrag is afwijkend als het op een bepaald moment:
... wel vertoond wordt, terwijl het niet in overeenstemming is met wat volgens onze
opvattingen gemiddeld en idealiter bij die ontwikkelingsfase en de daarbij behorende
ontwikkelingstaken behoort
OF
... niet vertoond wordt, terwijl dat volgens diezelfde opvattingen wel zou moeten
Gedrag als stoornis
Gedrag is een stoornis als het afwijkend gedrag is dat:
Langdurig en niet meer situatie gebonden persisteert
De overgang naar nieuwe ontwikkelingsfasen en –taken blokkeert
Voor de persoon en zijn/haar omgeving aanzienlijk lijden oplevert
Meestal in bepaalde combinaties van gedragingen/symptomen voorkomt en in andere niet
Ontwikkelingsperspectief
Ontwikkelingspsychopathologie
Verband tussen ontwikkeling en psychopathologie
o Wanneer gaat niet-pathologie over in pathologie?
o Men kan bewegen tussen pathologisch en niet-pathologisch
Verband tussen een vroege stoornis met de latere ontwikkeling
Verband tussen een gebeurtenis in de vroege ontwikkeling met een latere stoornis
Verband tussen een vroege stoornis met een latere stoornis
Effect van een stoornis op het verloop van de huidige ontwikkeling
Effect van ontwikkeling op de uitingsvorm van een stoornis
Epidemiologie
Centrale vraag: hoeveel kinderen in de populatie hebben deze problemen?
Prevalentie: bestaande gevallen met een bepaald ziektebeeld
in een bepaalde periode
o 48% van de volwassenen (18-75) heeft ooit in het
leven ≥ 1 psychische aandoeningen gehad
o 18% van de jongeren (12-25) had psychische klachten
Incidentie: aantal nieuwe gevallen
Verhouding jongens-meisjes
Verdeling over levensloop
Beginleeftijd
Etiologie
Factoren die het gezondheidsprobleem “veroorzaken”
o Predisponerende factoren = kunnen een kind vatbaar maken
o In standhoudende factoren = kunnen psychologische problemen in standhouden
o Uitlokkende factoren = factoren voorafgaand aan psychologische problemen
Beschermende factoren = kunnen de ontwikkeling van psychologische problemen
voorkomen/ kunnen het effect van risicofactoren verminderen
o Karakteriseren kinderen met veerkracht (resilience)
3
