Epidemiologie
Een onderzoek moet gaan over een klinisch relevante vraag. Kijk naar de doelgroep en
de ernst van de uitkomst.
Diagnostisch onderzoek
= Onderzoek naar vaststellen van aan-/ afwezigheid van ziekten
In de praktijk stel je altijd eerst een differentiaal diagnose op, vervolgens ga je
diagnostische testen doen om dichter bij je werkdiagnose te komen. Houd hierbij altijd
rekening met de belangrijkste diagnose, die je als arts zeker niet wil missen. Helder
hebben wat het gevolg is van het missen van deze diagnose.
Prior-kans = prevalentie = % mensen met ziekte in die populatie → Kans dat iemand
iets wel of niet heeft zonder te testen.
Balans tussen prior kans te laag om te behandelen en prior kans te hoog om naar huis
te sturen. Om onzekerheid te reduceren ga je verdere diagnostiek inzetten.
Je vergelijkt altijd met een gouden standaard:
Geeft werkelijke ziekte-status (wel/niet ziek)
Referentietest
Doorslaggevende test bij twijfel
Bij diagnostiek willen we het liefst starten met de meest simpele diagnostische testen
(→ alles wat informatie geeft (dus ook anamnese)). Van minder naar steeds meer
invasief stapsgewijs. Let wel op dat je geen testen uitvoert die dubbel dezelfde
informatie geven. De diagnose stel je meestal aan de hand van meerdere testen.
Posterior-kans = kans op ziekte gegeven testuitslagen = achter-af kans
(Prior-kans - posterior-kans) geeft een beeld voor de diagnostische waarde van testen
Je test door tot de posterior kans laag genoeg is om iemand naar huis te sturen.
Epidemiologie 1
, Keuze is afhankelijk van :
Prognose van ziekte indien onbehandeld
Risico/ kosten van de behandeling
Actiedrempels:
Wetenschappelijk diagnostisch onderzoek
Welke testen dragen bij aan werkelijke kansschatting
Moet praktijk dienen en nabootsen
Onderzoeksopzet
1. Vraagstelling
→ Met welke eenvoudige, veilige en goedkope testen kunnen we de kans op
aan/afwezigheid van ziekte schatten?
2. Determinant
Epidemiologie 2
, → Testuitslagen/ diagnostische test/ de te onderzoeken testen = alle mogelijke
belangrijke testen
3. Domein
4. Onderzoekspopulatie: moet representatief zijn voor je domein, letterlijke
beschrijving van het aantal mensen dat je op een bepaalde plek in een bepaald jaar
gaat onderzoeken
5. Uitkomstmaat: werkelijke aan/ afwezigheid van ziekte
→ Je vergelijkt de diagnostische uitkomst van je determinanten ten opzichte van de
uitslag van je referentietest
Voor elke determinant die je wilt onderzoek heb je per regel (1 op 10 regel) minimaal 10
deelnemers nodig in de kleinste groep.
6. Meten van determinanten/ eindpunt
Determinanten: zonder kennis van de uitkomst (=geblindeerd) + zelfde methode in
onderzoek en in praktijk
Uitkomst/ eindpunt: bij iedereen vaststellen, beoordeling blind voor determinanten
(je weet niet wie welke determinant had tijdens het meten van je uitkomst), met de
best mogelijke test die de praktijk kent (=referentietest/ gouden standaard)
→ Hoe subjectiever de uitkomst (geen harde eindpunten met weinig ruimte voor
interpretatie), hoe belangrijker het is om de blinderen.
7. Onderzoekontwerp diagnostisch onderzoek
Observationeel = geen manipulatie van determinanten
Descriptief = niet causaal, voorspellend voor de uitkomst maar niet geleidend tot de
uitkomst, geen hypothese werkingsmechanisme determinant-uitkomst
Meer dan 1 determinant (meerdere testen, zowel los als samen)
Cross-sectioneel = je bepaalt op hetzelfde moment de determinanten en de
uitkomst
8. Data-analyse: bepaal de waarde van de determinanten
(1) Schatten a priori kans
(2) Vergelijke elke testuitslag apart met referentie - univariabel
Epidemiologie 3
Een onderzoek moet gaan over een klinisch relevante vraag. Kijk naar de doelgroep en
de ernst van de uitkomst.
Diagnostisch onderzoek
= Onderzoek naar vaststellen van aan-/ afwezigheid van ziekten
In de praktijk stel je altijd eerst een differentiaal diagnose op, vervolgens ga je
diagnostische testen doen om dichter bij je werkdiagnose te komen. Houd hierbij altijd
rekening met de belangrijkste diagnose, die je als arts zeker niet wil missen. Helder
hebben wat het gevolg is van het missen van deze diagnose.
Prior-kans = prevalentie = % mensen met ziekte in die populatie → Kans dat iemand
iets wel of niet heeft zonder te testen.
Balans tussen prior kans te laag om te behandelen en prior kans te hoog om naar huis
te sturen. Om onzekerheid te reduceren ga je verdere diagnostiek inzetten.
Je vergelijkt altijd met een gouden standaard:
Geeft werkelijke ziekte-status (wel/niet ziek)
Referentietest
Doorslaggevende test bij twijfel
Bij diagnostiek willen we het liefst starten met de meest simpele diagnostische testen
(→ alles wat informatie geeft (dus ook anamnese)). Van minder naar steeds meer
invasief stapsgewijs. Let wel op dat je geen testen uitvoert die dubbel dezelfde
informatie geven. De diagnose stel je meestal aan de hand van meerdere testen.
Posterior-kans = kans op ziekte gegeven testuitslagen = achter-af kans
(Prior-kans - posterior-kans) geeft een beeld voor de diagnostische waarde van testen
Je test door tot de posterior kans laag genoeg is om iemand naar huis te sturen.
Epidemiologie 1
, Keuze is afhankelijk van :
Prognose van ziekte indien onbehandeld
Risico/ kosten van de behandeling
Actiedrempels:
Wetenschappelijk diagnostisch onderzoek
Welke testen dragen bij aan werkelijke kansschatting
Moet praktijk dienen en nabootsen
Onderzoeksopzet
1. Vraagstelling
→ Met welke eenvoudige, veilige en goedkope testen kunnen we de kans op
aan/afwezigheid van ziekte schatten?
2. Determinant
Epidemiologie 2
, → Testuitslagen/ diagnostische test/ de te onderzoeken testen = alle mogelijke
belangrijke testen
3. Domein
4. Onderzoekspopulatie: moet representatief zijn voor je domein, letterlijke
beschrijving van het aantal mensen dat je op een bepaalde plek in een bepaald jaar
gaat onderzoeken
5. Uitkomstmaat: werkelijke aan/ afwezigheid van ziekte
→ Je vergelijkt de diagnostische uitkomst van je determinanten ten opzichte van de
uitslag van je referentietest
Voor elke determinant die je wilt onderzoek heb je per regel (1 op 10 regel) minimaal 10
deelnemers nodig in de kleinste groep.
6. Meten van determinanten/ eindpunt
Determinanten: zonder kennis van de uitkomst (=geblindeerd) + zelfde methode in
onderzoek en in praktijk
Uitkomst/ eindpunt: bij iedereen vaststellen, beoordeling blind voor determinanten
(je weet niet wie welke determinant had tijdens het meten van je uitkomst), met de
best mogelijke test die de praktijk kent (=referentietest/ gouden standaard)
→ Hoe subjectiever de uitkomst (geen harde eindpunten met weinig ruimte voor
interpretatie), hoe belangrijker het is om de blinderen.
7. Onderzoekontwerp diagnostisch onderzoek
Observationeel = geen manipulatie van determinanten
Descriptief = niet causaal, voorspellend voor de uitkomst maar niet geleidend tot de
uitkomst, geen hypothese werkingsmechanisme determinant-uitkomst
Meer dan 1 determinant (meerdere testen, zowel los als samen)
Cross-sectioneel = je bepaalt op hetzelfde moment de determinanten en de
uitkomst
8. Data-analyse: bepaal de waarde van de determinanten
(1) Schatten a priori kans
(2) Vergelijke elke testuitslag apart met referentie - univariabel
Epidemiologie 3
