Hoofdstuk 1. Inleiding advisering over inkomensverzekeringen
1.1 Wat is advisering over inkomensverzekeringen?
Advisering over inkomensverzekeringen wil zeggen het verstrekken van advies over de
inkomensrisico’s aan bepaalde doelgroepen door een inkomensadviseur. Bij deze advisering moet
een adviseur rekening houden met regelgeving rondom inkomensverzekeringen.
1.1.1 Inkomensrisico’s
De inkomensadviseur adviseert over inkomensrisico’s bij:
Ziekte en arbeidsongeschiktheid
o Onder ziekte valt bijvoorbeeld de griep of reuma. Onder arbeidsongeschiktheid valt
een persoon die niet meer kan werken.
Werkloosheid
o Een persoon is werkloos als hij geen betaald werk heeft, maar wel beschikbaar is om
betaald werk te doen.
1.1.2 Doelgroepen voor de inkomensadviseur
Door de sociale wetgeving zijn er verschillende doelgroepen voor de inkomensadviseur:
De werkgever
o De werkgever kan zijn werknemers de mogelijkheid bieden een aanvullende
arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten bovenop de uitkering vanuit de
sociale wetgeving. Daarnaast kan een werkgever inkomensverzekeringen afsluiten
ter afdekking van het financiële risico dat hij loopt door zieke of arbeidsongeschikte
werknemers.
De werknemer
o De inkomensadviseur zal er rekening mee moeten houden dat de werknemer al
recht heeft op een basisuitkering vanuit de wetgeving en eventueel recht heeft op
een uitkering uit een verzekering die is afgesloten via de werkgever.
De ondernemer
o Vanuit de sociale zekerheid is er weinig tot niets geregeld voor ondernemers. Een
inkomensadviseur helpt de ondernemer hierbij door het geven van advies op dit
terrein.
1.1.3 Wettelijke regelingen rondom inkomensverzekeringen
Er zijn een aantal wettelijke regelingen die ervoor zorgen dat werknemers een uitkering hebben bij
bepaalde inkomensrisico’s:
Wet uitbreiding loondoorbetalingsverplichting bij ziekte (WULBZ) en de Wet verlenging
loondoorbetalingsplicht bij ziekte (VLZ)
o De werkgever is verplicht om bij ziekte van een werknemer gedurende maximaal 104
weken 70% van het loon te betalen. In het eerste jaar van ziekte geldt dat de
werkgever minimaal het minimumloon moet doorbetalen.
Ziektewet (ZW)
o Deze wet regelt dat zieke werknemers, in gevallen waarbij de
loondoorbetalingsverplichting voor de werkgever bij ziekte niet van toepassing is,
recht hebben op een uitkering. Deze personen, die geen recht hebben op
loondoorbetaling, zijn de vangnetters. Voor hen is de Ziektewet namelijk het vangnet
om toch een uitkering te ontvangen.
, Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
o De WIA regelt een uitkering voor de periode na de wettelijk
loondoorbetalingstermijn van 104 weken. De WIA is een werknemersverzekering.
Werkloosheidswet (WW)
o De WW regelt een inkomen voor werkloze werknemers.
1.1.4 Soorten inkomensverzekeringen
Werknemers en werkgevers Ziekteverzuimverzekeringen
WGA-eigenrisicodragersverzekeringen
Ziektewet-eigenrisicodragersverzekeringen
Collectieve WIA-verzekeringen
Particulieren Individuele WIA-verzekeringen
Individuele verzekeringen voor het risico bij
werkloosheid
Woonlastenverzekeringen
Ondernemers Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
1.2 Toezicht AFM en DNB
De Wft bevat regels over de advisering. Ook bevat de Wft regels over informatievoorziening. De AFM
houdt toezicht op het naleven van de gedragsregels die de Wft geeft. Als een dienstverlener en/of
adviseur de regels niet naleeft, kan de AFM een boete opleggen. De regels uit de Wft zijn dan ook
toezichtregels. Dit toezicht bestaat bijvoorbeeld uit controle van de informatieverstrekking en de
passendheid van financiële producten.
Naast de AFM hebben financiële instellingen te maken met De Nederlandsche Bank (DNB). DNB
houdt prudentieel toezicht: zij beoordeelt of een financiële instelling solvabel is.
Verder hebben financiële instellingen te maken met regels die vanuit de overheid worden
neergelegd. Denk bijvoorbeeld aan de regels op het gebied van provisie en beloningstransparantie.
1.2.1 Integer handelen en inkomensverzekeringen
De adviseur van inkomensverzekeringen kan in een spanningsveld terecht komen waar het gaat om
integriteit en beloning. Van de adviseur wordt verwacht dat op basis van het klantprofiel het juiste
advies wordt uitgebracht.
1.2.2 Sancties
DNB en de AFM hebben een handhavingsfunctie en kunnen sanctioneren, zodra zij een overtreding
hebben vastgesteld. Zowel de sancties als de hoogte van de boetes die opgelegd kunnen worden, zijn
afhankelijk van de overtreding die begaan is. De sancties kunnen oplopen van een gesprek of het
geven van een aanwijzing tot het opleggen van een boete of zelfs het intrekken van een vergunning.
De sanctionering valt onder de bepalingen van de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb).
1.3 Overige wetgeving
Naast de Sociale verzekeringen en de sociale voorzieningen en de regels vanuit de Wft zijn er nog een
aantal wettelijke bepalingen die relevant zijn bij het geven van inkomensadvies.
1.3.1 Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
De WGBO garandeert de rechten van patiënten ten opzichte van medische hulpverleners zoals
artsen. De Wet is ook belangrijk bij de acceptatie van inkomensverzekeringen. Als een aanvrager
volgens de inkomensverzekeraar een medische keuring moet ondergaan om te beoordelen of hij of
,zij geaccepteerd kan worden, dan zal deze keuring immers door een arts plaatsvinden. Artsen mogen
gegevens niet zomaar aan verzekeraars verstrekken. De kandidaat-verzekerde heeft het recht om de
uitslag eerst zelf te vernemen en vervolgens dus ook om de toestemming tot doorzenden aan de
verzekeringsmaatschappij te weigeren. Als een persoon in een later stadium weer een verzekering
aanvragen, dan hoeft hij niet te vermelden dat hem eerder een verzekering is geweigerd.
1.3.2 Wet op de medische keuringen (WMK)
In de WMK is onder andere het verbod opgenomen op het stellen van vragen over de gezondheid en
ziekte tijdens een sollicitatieprocedure. Aanstellingskeuringen zijn slechts toegestaan als de functie
bijzondere eisen stelt aan de sollicitant in verband met medische geschiktheid.
Werknemers mogen tevens niet worden gekeurd voor verzekeringen die zij via de werkgever kunnen
of moeten afsluiten. Het gaat om de volgende verzekeringen:
Pensioenverzekering
Aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering
Verzekeringen die de werkgever afsluit om het financiële risico van de werknemer bij ziekte
en arbeidsongeschiktheid te beperken.
1.3.3 Gedragscode geïnformeerde verlening
Inkomensverzekeringen van aanbieders die zijn aangesloten bij het Verbond van Verzekeraars vallen
onder de Gedragscode geïnformeerde verlenging. Er geldt een bedrijfsregeling voor particuliere
verzekeringen en een bedrijfsregeling voor zakelijk verzekeringen. De bedrijfsregeling is niet van
toepassing op:
de basiszorgverzekering
de natura-uitvaartverzekering
de ongevallenverzekering
Uitgangspunt bij het aangaan van een inkomensverzekering tussen de verzekeraar en de
verzekeringnemer is dat de overeenkomst wordt aangegaan voor maximaal 12 maanden als er
sprake is van een particuliere verzekering, en maximale 36 maanden als er sprake is van een zakelijke
verzekering. Na de contractvervaldatum geldt een stilzwijgende verlenging voor 12 maanden. Bij
opzegging geldt een opzegtermijn van een maand.
Voor verzekeraars en verzekeringsadviseurs geeft de gedragscode de ruimte om op meerdere
momenten de verzekeringsbehoefte met de klant te analyseren en anders in te vullen.
, Hoofdstuk 2. Inkomensadvies en wetgeving
2.1 Sociale zekerheid algemeen
De sociale zekerheid is in Nederland in een groot aantal wetten en andere regelingen neergelegd.
Deze zijn onderverdeeld in:
Sociale verzekeringen
o Deze verzekeringen hebben een verplicht karakter. De werkgever en/of de
werknemer zijn premies verschuldigd. Wie niet of niet meer tot de kring van
verzekerden behoort, kan zich onder bepaalde condities vrijwillig verzekeren. De
sociale verzekeringen zijn onder te verdelen in:
werknemersverzekeringen
Deze zijn bestemd voor werknemers. Premiebetaling voor de
werknemersverzekeringen vindt plaats doordat de werkgever de
premie afdraagt aan de Belastingdienst. De werkgever is
verantwoordelijk voor de afdracht.
volksverzekeringen
Bestemd voor de hele bevolking. De premies voor de
volksverzekeringen int de Belastingdienst via het loon of de
uitkering.
Sociale voorzieningen
o Er vindt geen premieheffing plaats. De overheid betaalt de sociale voorzieningen
direct uit de algemene middelen. De sociale voorzieningen geven recht op een
uitkering ter hoogte van het sociaal minimum of vullen het inkomen aan tot het
sociaal minimum.
2.1.1 Verzekerden
Iedere natuurlijke persoon die legaal ingezetene van Nederland is, is verzekerd voor de
volksverzekeringen. Ook een niet-ingezetene die in Nederland loonbelasting afdraagt, is verzekerd.
Sociale voorzieningen geven een aanvulling tot het sociaal minimum en per regeling is beschreven
wie voor de voorziening in aanmerking komt.
Werknemersverzekeringen zijn verplichte verzekeringen voor alle in Nederland werkende
werknemers. Als werknemer wordt beschouwd, degene die:
in gezagsverhouding staat tot een werkgever
op geld waardeerbaar loon geniet
persoonlijk arbeid verricht.
Met een werknemer worden gelijkgesteld:
degene die op basis van aanneming van werk, niet als thuiswerker en niet als zelfstandige,
persoonlijk een werk tot stand brengt
degene die op provisiebasis werkt
degene die werkzaam is op grond van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
uitzendkrachten
musici en artiesten, professionele sporters
thuiswerkers en hun hulpen
degene die tegen beloning persoonlijk arbeid verricht.
1.1 Wat is advisering over inkomensverzekeringen?
Advisering over inkomensverzekeringen wil zeggen het verstrekken van advies over de
inkomensrisico’s aan bepaalde doelgroepen door een inkomensadviseur. Bij deze advisering moet
een adviseur rekening houden met regelgeving rondom inkomensverzekeringen.
1.1.1 Inkomensrisico’s
De inkomensadviseur adviseert over inkomensrisico’s bij:
Ziekte en arbeidsongeschiktheid
o Onder ziekte valt bijvoorbeeld de griep of reuma. Onder arbeidsongeschiktheid valt
een persoon die niet meer kan werken.
Werkloosheid
o Een persoon is werkloos als hij geen betaald werk heeft, maar wel beschikbaar is om
betaald werk te doen.
1.1.2 Doelgroepen voor de inkomensadviseur
Door de sociale wetgeving zijn er verschillende doelgroepen voor de inkomensadviseur:
De werkgever
o De werkgever kan zijn werknemers de mogelijkheid bieden een aanvullende
arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten bovenop de uitkering vanuit de
sociale wetgeving. Daarnaast kan een werkgever inkomensverzekeringen afsluiten
ter afdekking van het financiële risico dat hij loopt door zieke of arbeidsongeschikte
werknemers.
De werknemer
o De inkomensadviseur zal er rekening mee moeten houden dat de werknemer al
recht heeft op een basisuitkering vanuit de wetgeving en eventueel recht heeft op
een uitkering uit een verzekering die is afgesloten via de werkgever.
De ondernemer
o Vanuit de sociale zekerheid is er weinig tot niets geregeld voor ondernemers. Een
inkomensadviseur helpt de ondernemer hierbij door het geven van advies op dit
terrein.
1.1.3 Wettelijke regelingen rondom inkomensverzekeringen
Er zijn een aantal wettelijke regelingen die ervoor zorgen dat werknemers een uitkering hebben bij
bepaalde inkomensrisico’s:
Wet uitbreiding loondoorbetalingsverplichting bij ziekte (WULBZ) en de Wet verlenging
loondoorbetalingsplicht bij ziekte (VLZ)
o De werkgever is verplicht om bij ziekte van een werknemer gedurende maximaal 104
weken 70% van het loon te betalen. In het eerste jaar van ziekte geldt dat de
werkgever minimaal het minimumloon moet doorbetalen.
Ziektewet (ZW)
o Deze wet regelt dat zieke werknemers, in gevallen waarbij de
loondoorbetalingsverplichting voor de werkgever bij ziekte niet van toepassing is,
recht hebben op een uitkering. Deze personen, die geen recht hebben op
loondoorbetaling, zijn de vangnetters. Voor hen is de Ziektewet namelijk het vangnet
om toch een uitkering te ontvangen.
, Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
o De WIA regelt een uitkering voor de periode na de wettelijk
loondoorbetalingstermijn van 104 weken. De WIA is een werknemersverzekering.
Werkloosheidswet (WW)
o De WW regelt een inkomen voor werkloze werknemers.
1.1.4 Soorten inkomensverzekeringen
Werknemers en werkgevers Ziekteverzuimverzekeringen
WGA-eigenrisicodragersverzekeringen
Ziektewet-eigenrisicodragersverzekeringen
Collectieve WIA-verzekeringen
Particulieren Individuele WIA-verzekeringen
Individuele verzekeringen voor het risico bij
werkloosheid
Woonlastenverzekeringen
Ondernemers Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
1.2 Toezicht AFM en DNB
De Wft bevat regels over de advisering. Ook bevat de Wft regels over informatievoorziening. De AFM
houdt toezicht op het naleven van de gedragsregels die de Wft geeft. Als een dienstverlener en/of
adviseur de regels niet naleeft, kan de AFM een boete opleggen. De regels uit de Wft zijn dan ook
toezichtregels. Dit toezicht bestaat bijvoorbeeld uit controle van de informatieverstrekking en de
passendheid van financiële producten.
Naast de AFM hebben financiële instellingen te maken met De Nederlandsche Bank (DNB). DNB
houdt prudentieel toezicht: zij beoordeelt of een financiële instelling solvabel is.
Verder hebben financiële instellingen te maken met regels die vanuit de overheid worden
neergelegd. Denk bijvoorbeeld aan de regels op het gebied van provisie en beloningstransparantie.
1.2.1 Integer handelen en inkomensverzekeringen
De adviseur van inkomensverzekeringen kan in een spanningsveld terecht komen waar het gaat om
integriteit en beloning. Van de adviseur wordt verwacht dat op basis van het klantprofiel het juiste
advies wordt uitgebracht.
1.2.2 Sancties
DNB en de AFM hebben een handhavingsfunctie en kunnen sanctioneren, zodra zij een overtreding
hebben vastgesteld. Zowel de sancties als de hoogte van de boetes die opgelegd kunnen worden, zijn
afhankelijk van de overtreding die begaan is. De sancties kunnen oplopen van een gesprek of het
geven van een aanwijzing tot het opleggen van een boete of zelfs het intrekken van een vergunning.
De sanctionering valt onder de bepalingen van de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb).
1.3 Overige wetgeving
Naast de Sociale verzekeringen en de sociale voorzieningen en de regels vanuit de Wft zijn er nog een
aantal wettelijke bepalingen die relevant zijn bij het geven van inkomensadvies.
1.3.1 Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
De WGBO garandeert de rechten van patiënten ten opzichte van medische hulpverleners zoals
artsen. De Wet is ook belangrijk bij de acceptatie van inkomensverzekeringen. Als een aanvrager
volgens de inkomensverzekeraar een medische keuring moet ondergaan om te beoordelen of hij of
,zij geaccepteerd kan worden, dan zal deze keuring immers door een arts plaatsvinden. Artsen mogen
gegevens niet zomaar aan verzekeraars verstrekken. De kandidaat-verzekerde heeft het recht om de
uitslag eerst zelf te vernemen en vervolgens dus ook om de toestemming tot doorzenden aan de
verzekeringsmaatschappij te weigeren. Als een persoon in een later stadium weer een verzekering
aanvragen, dan hoeft hij niet te vermelden dat hem eerder een verzekering is geweigerd.
1.3.2 Wet op de medische keuringen (WMK)
In de WMK is onder andere het verbod opgenomen op het stellen van vragen over de gezondheid en
ziekte tijdens een sollicitatieprocedure. Aanstellingskeuringen zijn slechts toegestaan als de functie
bijzondere eisen stelt aan de sollicitant in verband met medische geschiktheid.
Werknemers mogen tevens niet worden gekeurd voor verzekeringen die zij via de werkgever kunnen
of moeten afsluiten. Het gaat om de volgende verzekeringen:
Pensioenverzekering
Aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering
Verzekeringen die de werkgever afsluit om het financiële risico van de werknemer bij ziekte
en arbeidsongeschiktheid te beperken.
1.3.3 Gedragscode geïnformeerde verlening
Inkomensverzekeringen van aanbieders die zijn aangesloten bij het Verbond van Verzekeraars vallen
onder de Gedragscode geïnformeerde verlenging. Er geldt een bedrijfsregeling voor particuliere
verzekeringen en een bedrijfsregeling voor zakelijk verzekeringen. De bedrijfsregeling is niet van
toepassing op:
de basiszorgverzekering
de natura-uitvaartverzekering
de ongevallenverzekering
Uitgangspunt bij het aangaan van een inkomensverzekering tussen de verzekeraar en de
verzekeringnemer is dat de overeenkomst wordt aangegaan voor maximaal 12 maanden als er
sprake is van een particuliere verzekering, en maximale 36 maanden als er sprake is van een zakelijke
verzekering. Na de contractvervaldatum geldt een stilzwijgende verlenging voor 12 maanden. Bij
opzegging geldt een opzegtermijn van een maand.
Voor verzekeraars en verzekeringsadviseurs geeft de gedragscode de ruimte om op meerdere
momenten de verzekeringsbehoefte met de klant te analyseren en anders in te vullen.
, Hoofdstuk 2. Inkomensadvies en wetgeving
2.1 Sociale zekerheid algemeen
De sociale zekerheid is in Nederland in een groot aantal wetten en andere regelingen neergelegd.
Deze zijn onderverdeeld in:
Sociale verzekeringen
o Deze verzekeringen hebben een verplicht karakter. De werkgever en/of de
werknemer zijn premies verschuldigd. Wie niet of niet meer tot de kring van
verzekerden behoort, kan zich onder bepaalde condities vrijwillig verzekeren. De
sociale verzekeringen zijn onder te verdelen in:
werknemersverzekeringen
Deze zijn bestemd voor werknemers. Premiebetaling voor de
werknemersverzekeringen vindt plaats doordat de werkgever de
premie afdraagt aan de Belastingdienst. De werkgever is
verantwoordelijk voor de afdracht.
volksverzekeringen
Bestemd voor de hele bevolking. De premies voor de
volksverzekeringen int de Belastingdienst via het loon of de
uitkering.
Sociale voorzieningen
o Er vindt geen premieheffing plaats. De overheid betaalt de sociale voorzieningen
direct uit de algemene middelen. De sociale voorzieningen geven recht op een
uitkering ter hoogte van het sociaal minimum of vullen het inkomen aan tot het
sociaal minimum.
2.1.1 Verzekerden
Iedere natuurlijke persoon die legaal ingezetene van Nederland is, is verzekerd voor de
volksverzekeringen. Ook een niet-ingezetene die in Nederland loonbelasting afdraagt, is verzekerd.
Sociale voorzieningen geven een aanvulling tot het sociaal minimum en per regeling is beschreven
wie voor de voorziening in aanmerking komt.
Werknemersverzekeringen zijn verplichte verzekeringen voor alle in Nederland werkende
werknemers. Als werknemer wordt beschouwd, degene die:
in gezagsverhouding staat tot een werkgever
op geld waardeerbaar loon geniet
persoonlijk arbeid verricht.
Met een werknemer worden gelijkgesteld:
degene die op basis van aanneming van werk, niet als thuiswerker en niet als zelfstandige,
persoonlijk een werk tot stand brengt
degene die op provisiebasis werkt
degene die werkzaam is op grond van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
uitzendkrachten
musici en artiesten, professionele sporters
thuiswerkers en hun hulpen
degene die tegen beloning persoonlijk arbeid verricht.
