Hoorcollege 1 Personality psychology 01-11-2017
6 domeinen van kennis, verdelen persoonlijkheidskenmerken in:
- Traits
o Hoe verschillen mensen van elkaar
o Wat zijn de meest belangrijke traits die deze verschillen beschrijven?
- Biologie
o Biologische processen determine gedrag, gedachten en emoties
o Psychofysiologie en genetica
- Intrapsycic, motieven en psychische factoren
- Wensen, doelen, ervaringen en self-concept
o Freud/hoe zien wij onszelf?
- Sociale positie, relaties en cultuur
o Hoe een persoon interacteert met de omgeving (sociale omgeving en culturele
omgeving; waar je bent opgegroeid etc.)
- Stoornissen en aanpassing tot stress en uitdagingen
o Persoonlijkheid bepaalt hoe we ons voelen en hoe we omgaan met dagelijkse
obstakels
o Disfunctionele persoonlijkheidstrekken (stoornissen)
Voor werkgroepen laptop meenemen, examen bestaat uit:
- Hoorcolleges & slides
- Het boek (alle hoofdstukken behalve 9, 12 en 17).
- Vragen bestaan uit:
o 25 feiten
o 25 begrijpen
o 10 hoe kan je het gebruiken in een ander concept
Persoonlijkheidspsychologie is de psychologie van verschillen tussen personen, dit is in contrast met
bijvoorbeeld sociale psychologie (hier wordt vooral in gegaan op hoe mensen in groepen zijn, gaat uit
van het feit dat ongeveer iedereen gelijk is, ‘’general laws of behavior’’), hierbij gaat het vooral over de
verschillen tussen mensen/individuen, mogelijkheid om die interactie te onderzoeken. Is niet een op
zichzelf staande psychologie, raakt ook andere vlakken zoals:
- Organisaties/bedrijven
- School/opleiding
- Klinische psychologie (psychopathologie/persoonlijkheidskenmerken)
- Sociale psychologie
- Neurobiologische psychologie (verschillen in hormonen tussen personen)
Persoonlijkheidspsychologie is terug te vinden in het dagelijkse leven, bijvoorbeeld testen op facebook
(vrijwillig) of iq testen (niet vrijwillig). Ook in de media, wordt veel gebruikt bij onderzoeken en refereert
naar veel verschillende persoonlijkheidskenmerken, of artikelen (BV: onderzoek naar wat schoenen
zeggen over de persoonlijkheid van iemand aan de hand van de big five (Gillath, Bahns, Ge, &
Crandall, 2012)).
In persoonlijkheidspsychologie gaat het vooral om het A) beschrijven van mensen en hoe mensen van
elkaar verschillen en vervolgens wordt er gekeken naar de relaties tussen die verschillen. B) het
verklaren van verschillenen, wat is de basis van deze verschillen?
Verschillen in personen worden beschreven a.d.h.v.:
- Interpersoonlijk (tussen personen) bv achtbaan, 1 lacht, 1 is bang.
Persoonlijkheidspsychologie vergelijkt verticaal (tussen proefpersonen) ipv horizontaal
(gemiddelde per proefpersoon)
- Intrapersoonlijk (binnen 1 persoon)
Verschillen tussen individuen interindividual verschillen
Verschillen tussen groepen intergroup verschillen (gender, age)
Binnen individuen intra-individuele verschillen (over condities, situaties etc.)
,Interindividuele verschillen in intra-individuele verschillen = hoe individuen verschillen in verschillende
situaties.
Er zijn meerdere verschillen die beschreven worden bij persoonlijkheidspsychologie:
- Traits (kenmerken)
- Motieven (motivatie om status te krijgen)
- Emoties (positief/negatief/duur/fluctuaties).
- Zelf (hoe mensen zichzelf definiëren/identificeren/hoe men zich voelt over zichzelf)
Vervolgens wil je de relatie tussen de verschillen onderzoeken. BV hoe agressie en zelfverzekerdheid
met elkaar samenhangen.
Daarnaast het verklaren van verschillen”:
- Proximale verklaringen (hier en nu)
- Distale verklaringen (verder weg, verleden of in de toekomst (evolutionair)).
Sigmund Freud en William James waren grondleggers van onderzoek naar individuele verschillen.
Echter geen empirisch onderzoek, waren allemaal ideeën. Daarnaast is WW2 ‘’combat stress’’
PTSS. Daarna komt Allport met een boek; personality; a psychological interpretation = beginpunt van
persoonlijkheidspsychologie.
Hoofdstuk 1: Introduction to personality psychology
Persoonlijkheid is een set van psychologische kenmerken en mechanismen van het individu dat
georganiseerd en redelijk constant blijft over tijd, dat de interacties, aanpassingen aan de omgeving
beïnvloed.
Mechanismen strategie van informatieverwerking (input=situatie regel=hoe je bent
output=effect/gedrag achteraf)
Big five persoonlijkheidstest 5 psychologische kenmerken; 1 Openheid nieuwe ervaringen, 2
Conscienctiousness (plannen) 3 Extraversie, 4 Agreeablenes (toegeeflijkheid) 5 Neurotisch (angstig
etc.) OCEAN.
Personen hebben niet random kenmerken, kenmerken zijn altijd aan elkaar gerelateerd en zijn redelijk
constant over tijd en situaties. Situatie speelt een grote rol in het naar voren komen van bepaalde
persoonlijkheidskenmerken (bijvoorbeeld roadrage).
Daarnaast kijkt persoonlijkheidspsychologie ook naar de sociale context. Ze kijken naar perceptie
(interpretatie van de situatie), selection (welke situaties kies je gebaseerd op je
persoonlijkheidskenmerken bv: wat doe je in je vrije tijd?), Evocation (hoe mensen reageren op jouw
persoonlijkheid) en manipulation (hoe je mensen door middel van je persoonlijkheid over kan halen
om dingen te doen die overeenkomen met jouw persoonlijkheidskenmerken, kan je alsjeblieft je kamer
opruimen want ik houd van geordendheid’’).
Tot slot de omgeving; sociale of fysieke omgeving vraagt een geschikte adaptie (stress), we kunnen
het aan of we kunnen falen. Je persoonlijkheid bepaalt voor de helft:
- Hoe we ons gedragen
- Hoe we ons voelen
- Hoe we onszelf zien
- Hoe we denken over anderen
- Welke omgeving we kiezen (selection)
3 levels van persoonlijkheid:
- Human nature (iedereen wil erbij horen)
- Individuele/groepsverschillen (mannen eerder erbij horen dan vrouwen)
- Individuele uniekheid (bepaalde manier om dit te uiten)
Op alle 3 de levels het verlangen om erbij te horen. Debat tussen nomothetisch (general rules) of
idiografische (individu) manier van kijken, eigenlijk zijn beide manieren belangrijk. Wat maakt een
goede persoonlijkheidstheorie?
- Comprehensiveness (begrijpen) - Parsimony (simpel)
, - Makes predictions (voorspellen gedrag) - Heuristic value
- Integrates with other theories, interdisciplinary (nu nog niet een goede theorie gevonden).
Hoorcollege 2 Personality psychology 03-11-2017
Hoofdstuk 2: Assesment, measurement and research design
Hoe kan je verschillen tussen mensen toetsen, welke soorten data heb je daarvoor nodig?
- S-data = zelfrapportage zoals interview of vragenlijsten
o Voordelen zijn: informatie die alleen door individuen wordt gegeven, interviews
kunnen gebruikt worden voor uitgebreide uitleg, vragenlijsten zijn efficiënt en bereiken
een grote groep mensen in een korte tijd.
Verschillende vormen van interviews (open/gestructureerd). Gestructureerd
interview heeft de voorkeur omdat schema’s nodig zijn om resultaten over
verschillende personen te kunnen vergelijken + meer genuanceerd oor
gebruik ven likert schaal
Ongestructureerd heeft de voorkeur om uitgebreide informatie te verzamelen
zoals bijvoorbeeld bij een autobiografie
o Nadelen zijn dat deze gegevens vaak afhankelijk zijn van motivatie en de capaciteiten
van een persoon, de mate van zelf-kennis en introspectie. Daarnaast ook soms
gebaseerd op bias van jezelf of van anderen. Naast S O-data gebruiken
- O-data: mensen beoordelen elkaar constant op basis van observaties.
o Voordelen: meerdere observatoren dus meer interne consistentie, daarnaast toegang
tot ander soort informatie: het effect van je gedrag op anderen
o Wie observeert er?
Professionele observeerders (in lab/gecontroleerd of
veldexperiment/ecologische validiteit)
Bekenden (kennen de persoon in kwestie, geeft mogelijkheid om de context
afhankelijke factoren van persoonlijkheid te onderzoeken
o Nadelen: introduceert weer nieuwe biases, agressieve mensen zien bijvoorbeeld
meer agressie in anderen
- T-data: gestaandaardiseerde testen, reacties op bepaalde stimuli, het gedrag van mensen kan
een indicatie zijn van hun persoonlijkheid.
o Verschillende soorten data
experimentele methoden (interactie tussen S en T data) veel vragenlijsten
Impliciete testen (IAT)
Mechanische registratie equipment (Actometer, meerdere metingen over
meerdere dagen om activiteitsniveau van kinderen te onderzoeken)
Psychologische data (automatisch zenuwstelsel, status van alertheid, bv
knipperen van ogen bij enge foto’s)
Projectieve technieken (amigue stimulus dan beschrijven wat je ziet
Rorschach test). Wat je ziet zou projectie zijn van je innerlijke eigen structuur
o Nadelen: risico op faken; impressie management, lage ecologische validiteit en de rol
van de effectleider op de participant. Oplossing? impliciete test zoals de I(mlplicit)
A(ssociation) T(est) (Greenwald, 1990).
o Gaat uit van het idee dat onze veronderstelling gelokaliseerd zijn in associatieve
netwerken; t data meet de associatie tussen concepten (d.m.v. reactietijden)
- L-data = data over het leven van een individu (BV opleiding, werk, getrouw etc.)
o S en O data wordt gebruikt om L data te voorspellen (longitudinale studies)
Convergente tussen de verschillende soorten data spelen dus een belangrijke rol. Om ervoor te
zorgen dat er een hoge convergente validiteit is tussen de verschillende data wordt er gebruik
gemaakt van triangulatie.
Hoe weten we dat de kwaliteit van deze data acceptabel is? Door de kwaliteit te evalueren op de
volgende gebieden:
- Validiteit (zie blz hieronder)
- Generaliseerbaarheid (zijn de resultaten valide over verschillende omstandigheden?)
- Betrouwbaarheid = de gevoeligheid van de metingen op fluctuaties of variaties in het
resultaten van de metingen bij hetzelfde individu (meetfouten)
, o Over tijd (Test-hertestbetrouwbaarheid)
o Tussen items op dezelfde test (interne consistentie)
o Tussen verschillende raters (inter-rater betrouwbaarheid)
Er worden verschillende strategieën gebruikt om de betrouwbaarheid te vergroten, een daarvan is
test-hertestbetrouwbaarheid. Nadeel? mensen kunnen veranderen over tijd. Daarnaast interne
consistentie tussen bepaalde factoren op een vragenlijst (bv nerveus en angstig). En tot slot inter-rater
betrouwbaarheid bij O-data en gebruik van Cohen’s Kappa.
Hoe zorg je ervoor dat je sociale wenselijkheid uitsluit? vragenlijsten minder gevoelig maken of
mensen een vraag geven waarbij ze één keuze moeten maken tussen goed/slecht bv.
Daarnaast validiteit, er zijn verschillende soorten:
- Gezichtsvaliditeit: hoe ziet de test er op het eerste gezicht uit?
- Content validiteit: zijn de kenmerken typerend voor het fenomeen wat je wilt meten?
- Criteriumvaliditeit: kan de test een externe criteria voorspellen? (BV IQ & schoolcijfers)
- Convergente validiteit: correleert de test met andere testen die het zelfde fenomeen meten?
- Discriminante validiteit: meet de test ook dingen die je niet wilt meten?
- Constructvaliditeit: meet de test het construct dat je wilt meten?
Welke wetenschappelijke designs gebruiken we in persoonlijkheidspsychologie?
6 domeinen van kennis, verdelen persoonlijkheidskenmerken in:
- Traits
o Hoe verschillen mensen van elkaar
o Wat zijn de meest belangrijke traits die deze verschillen beschrijven?
- Biologie
o Biologische processen determine gedrag, gedachten en emoties
o Psychofysiologie en genetica
- Intrapsycic, motieven en psychische factoren
- Wensen, doelen, ervaringen en self-concept
o Freud/hoe zien wij onszelf?
- Sociale positie, relaties en cultuur
o Hoe een persoon interacteert met de omgeving (sociale omgeving en culturele
omgeving; waar je bent opgegroeid etc.)
- Stoornissen en aanpassing tot stress en uitdagingen
o Persoonlijkheid bepaalt hoe we ons voelen en hoe we omgaan met dagelijkse
obstakels
o Disfunctionele persoonlijkheidstrekken (stoornissen)
Voor werkgroepen laptop meenemen, examen bestaat uit:
- Hoorcolleges & slides
- Het boek (alle hoofdstukken behalve 9, 12 en 17).
- Vragen bestaan uit:
o 25 feiten
o 25 begrijpen
o 10 hoe kan je het gebruiken in een ander concept
Persoonlijkheidspsychologie is de psychologie van verschillen tussen personen, dit is in contrast met
bijvoorbeeld sociale psychologie (hier wordt vooral in gegaan op hoe mensen in groepen zijn, gaat uit
van het feit dat ongeveer iedereen gelijk is, ‘’general laws of behavior’’), hierbij gaat het vooral over de
verschillen tussen mensen/individuen, mogelijkheid om die interactie te onderzoeken. Is niet een op
zichzelf staande psychologie, raakt ook andere vlakken zoals:
- Organisaties/bedrijven
- School/opleiding
- Klinische psychologie (psychopathologie/persoonlijkheidskenmerken)
- Sociale psychologie
- Neurobiologische psychologie (verschillen in hormonen tussen personen)
Persoonlijkheidspsychologie is terug te vinden in het dagelijkse leven, bijvoorbeeld testen op facebook
(vrijwillig) of iq testen (niet vrijwillig). Ook in de media, wordt veel gebruikt bij onderzoeken en refereert
naar veel verschillende persoonlijkheidskenmerken, of artikelen (BV: onderzoek naar wat schoenen
zeggen over de persoonlijkheid van iemand aan de hand van de big five (Gillath, Bahns, Ge, &
Crandall, 2012)).
In persoonlijkheidspsychologie gaat het vooral om het A) beschrijven van mensen en hoe mensen van
elkaar verschillen en vervolgens wordt er gekeken naar de relaties tussen die verschillen. B) het
verklaren van verschillenen, wat is de basis van deze verschillen?
Verschillen in personen worden beschreven a.d.h.v.:
- Interpersoonlijk (tussen personen) bv achtbaan, 1 lacht, 1 is bang.
Persoonlijkheidspsychologie vergelijkt verticaal (tussen proefpersonen) ipv horizontaal
(gemiddelde per proefpersoon)
- Intrapersoonlijk (binnen 1 persoon)
Verschillen tussen individuen interindividual verschillen
Verschillen tussen groepen intergroup verschillen (gender, age)
Binnen individuen intra-individuele verschillen (over condities, situaties etc.)
,Interindividuele verschillen in intra-individuele verschillen = hoe individuen verschillen in verschillende
situaties.
Er zijn meerdere verschillen die beschreven worden bij persoonlijkheidspsychologie:
- Traits (kenmerken)
- Motieven (motivatie om status te krijgen)
- Emoties (positief/negatief/duur/fluctuaties).
- Zelf (hoe mensen zichzelf definiëren/identificeren/hoe men zich voelt over zichzelf)
Vervolgens wil je de relatie tussen de verschillen onderzoeken. BV hoe agressie en zelfverzekerdheid
met elkaar samenhangen.
Daarnaast het verklaren van verschillen”:
- Proximale verklaringen (hier en nu)
- Distale verklaringen (verder weg, verleden of in de toekomst (evolutionair)).
Sigmund Freud en William James waren grondleggers van onderzoek naar individuele verschillen.
Echter geen empirisch onderzoek, waren allemaal ideeën. Daarnaast is WW2 ‘’combat stress’’
PTSS. Daarna komt Allport met een boek; personality; a psychological interpretation = beginpunt van
persoonlijkheidspsychologie.
Hoofdstuk 1: Introduction to personality psychology
Persoonlijkheid is een set van psychologische kenmerken en mechanismen van het individu dat
georganiseerd en redelijk constant blijft over tijd, dat de interacties, aanpassingen aan de omgeving
beïnvloed.
Mechanismen strategie van informatieverwerking (input=situatie regel=hoe je bent
output=effect/gedrag achteraf)
Big five persoonlijkheidstest 5 psychologische kenmerken; 1 Openheid nieuwe ervaringen, 2
Conscienctiousness (plannen) 3 Extraversie, 4 Agreeablenes (toegeeflijkheid) 5 Neurotisch (angstig
etc.) OCEAN.
Personen hebben niet random kenmerken, kenmerken zijn altijd aan elkaar gerelateerd en zijn redelijk
constant over tijd en situaties. Situatie speelt een grote rol in het naar voren komen van bepaalde
persoonlijkheidskenmerken (bijvoorbeeld roadrage).
Daarnaast kijkt persoonlijkheidspsychologie ook naar de sociale context. Ze kijken naar perceptie
(interpretatie van de situatie), selection (welke situaties kies je gebaseerd op je
persoonlijkheidskenmerken bv: wat doe je in je vrije tijd?), Evocation (hoe mensen reageren op jouw
persoonlijkheid) en manipulation (hoe je mensen door middel van je persoonlijkheid over kan halen
om dingen te doen die overeenkomen met jouw persoonlijkheidskenmerken, kan je alsjeblieft je kamer
opruimen want ik houd van geordendheid’’).
Tot slot de omgeving; sociale of fysieke omgeving vraagt een geschikte adaptie (stress), we kunnen
het aan of we kunnen falen. Je persoonlijkheid bepaalt voor de helft:
- Hoe we ons gedragen
- Hoe we ons voelen
- Hoe we onszelf zien
- Hoe we denken over anderen
- Welke omgeving we kiezen (selection)
3 levels van persoonlijkheid:
- Human nature (iedereen wil erbij horen)
- Individuele/groepsverschillen (mannen eerder erbij horen dan vrouwen)
- Individuele uniekheid (bepaalde manier om dit te uiten)
Op alle 3 de levels het verlangen om erbij te horen. Debat tussen nomothetisch (general rules) of
idiografische (individu) manier van kijken, eigenlijk zijn beide manieren belangrijk. Wat maakt een
goede persoonlijkheidstheorie?
- Comprehensiveness (begrijpen) - Parsimony (simpel)
, - Makes predictions (voorspellen gedrag) - Heuristic value
- Integrates with other theories, interdisciplinary (nu nog niet een goede theorie gevonden).
Hoorcollege 2 Personality psychology 03-11-2017
Hoofdstuk 2: Assesment, measurement and research design
Hoe kan je verschillen tussen mensen toetsen, welke soorten data heb je daarvoor nodig?
- S-data = zelfrapportage zoals interview of vragenlijsten
o Voordelen zijn: informatie die alleen door individuen wordt gegeven, interviews
kunnen gebruikt worden voor uitgebreide uitleg, vragenlijsten zijn efficiënt en bereiken
een grote groep mensen in een korte tijd.
Verschillende vormen van interviews (open/gestructureerd). Gestructureerd
interview heeft de voorkeur omdat schema’s nodig zijn om resultaten over
verschillende personen te kunnen vergelijken + meer genuanceerd oor
gebruik ven likert schaal
Ongestructureerd heeft de voorkeur om uitgebreide informatie te verzamelen
zoals bijvoorbeeld bij een autobiografie
o Nadelen zijn dat deze gegevens vaak afhankelijk zijn van motivatie en de capaciteiten
van een persoon, de mate van zelf-kennis en introspectie. Daarnaast ook soms
gebaseerd op bias van jezelf of van anderen. Naast S O-data gebruiken
- O-data: mensen beoordelen elkaar constant op basis van observaties.
o Voordelen: meerdere observatoren dus meer interne consistentie, daarnaast toegang
tot ander soort informatie: het effect van je gedrag op anderen
o Wie observeert er?
Professionele observeerders (in lab/gecontroleerd of
veldexperiment/ecologische validiteit)
Bekenden (kennen de persoon in kwestie, geeft mogelijkheid om de context
afhankelijke factoren van persoonlijkheid te onderzoeken
o Nadelen: introduceert weer nieuwe biases, agressieve mensen zien bijvoorbeeld
meer agressie in anderen
- T-data: gestaandaardiseerde testen, reacties op bepaalde stimuli, het gedrag van mensen kan
een indicatie zijn van hun persoonlijkheid.
o Verschillende soorten data
experimentele methoden (interactie tussen S en T data) veel vragenlijsten
Impliciete testen (IAT)
Mechanische registratie equipment (Actometer, meerdere metingen over
meerdere dagen om activiteitsniveau van kinderen te onderzoeken)
Psychologische data (automatisch zenuwstelsel, status van alertheid, bv
knipperen van ogen bij enge foto’s)
Projectieve technieken (amigue stimulus dan beschrijven wat je ziet
Rorschach test). Wat je ziet zou projectie zijn van je innerlijke eigen structuur
o Nadelen: risico op faken; impressie management, lage ecologische validiteit en de rol
van de effectleider op de participant. Oplossing? impliciete test zoals de I(mlplicit)
A(ssociation) T(est) (Greenwald, 1990).
o Gaat uit van het idee dat onze veronderstelling gelokaliseerd zijn in associatieve
netwerken; t data meet de associatie tussen concepten (d.m.v. reactietijden)
- L-data = data over het leven van een individu (BV opleiding, werk, getrouw etc.)
o S en O data wordt gebruikt om L data te voorspellen (longitudinale studies)
Convergente tussen de verschillende soorten data spelen dus een belangrijke rol. Om ervoor te
zorgen dat er een hoge convergente validiteit is tussen de verschillende data wordt er gebruik
gemaakt van triangulatie.
Hoe weten we dat de kwaliteit van deze data acceptabel is? Door de kwaliteit te evalueren op de
volgende gebieden:
- Validiteit (zie blz hieronder)
- Generaliseerbaarheid (zijn de resultaten valide over verschillende omstandigheden?)
- Betrouwbaarheid = de gevoeligheid van de metingen op fluctuaties of variaties in het
resultaten van de metingen bij hetzelfde individu (meetfouten)
, o Over tijd (Test-hertestbetrouwbaarheid)
o Tussen items op dezelfde test (interne consistentie)
o Tussen verschillende raters (inter-rater betrouwbaarheid)
Er worden verschillende strategieën gebruikt om de betrouwbaarheid te vergroten, een daarvan is
test-hertestbetrouwbaarheid. Nadeel? mensen kunnen veranderen over tijd. Daarnaast interne
consistentie tussen bepaalde factoren op een vragenlijst (bv nerveus en angstig). En tot slot inter-rater
betrouwbaarheid bij O-data en gebruik van Cohen’s Kappa.
Hoe zorg je ervoor dat je sociale wenselijkheid uitsluit? vragenlijsten minder gevoelig maken of
mensen een vraag geven waarbij ze één keuze moeten maken tussen goed/slecht bv.
Daarnaast validiteit, er zijn verschillende soorten:
- Gezichtsvaliditeit: hoe ziet de test er op het eerste gezicht uit?
- Content validiteit: zijn de kenmerken typerend voor het fenomeen wat je wilt meten?
- Criteriumvaliditeit: kan de test een externe criteria voorspellen? (BV IQ & schoolcijfers)
- Convergente validiteit: correleert de test met andere testen die het zelfde fenomeen meten?
- Discriminante validiteit: meet de test ook dingen die je niet wilt meten?
- Constructvaliditeit: meet de test het construct dat je wilt meten?
Welke wetenschappelijke designs gebruiken we in persoonlijkheidspsychologie?
