staatsrecht 2
tentamen 29 juni 2023
Vraag 1 (max aantal woorden: 180)
De Graaf noemt in zijn bijdrage ‘De smalle marges van de kabinetsformatie’ twee voordelen van een
mogelijke formatiewet, dat wil zeggen een wet waarin de procedure van de kabinetsformatie wordt
gecodificeerd. Benoem de twee voordelen die door De Graaf worden genoemd voor een dergelijke
formatiewet en geef aan of beide voordelen opgaan als de kabinetsformatie wordt neergelegd in een
algemene maatregel van bestuur.
Antwoord
De Graaf voert aan a) dat de wet een sterkere democratische legitimatie voor het
formatieproces kent dan het reglement van orde van de Tweede Kamer en b) dat de wet
eenieder bindt die bij de kabinetsvorming betrokken is, “van Koning tot Tweede Kamerlid, en
van senator tot formateur” (1 punt). (Ook goed gerekend indien of a) of b) werd genoemd in
combinatie met (c) dat de wetsprocedure een volwaardige dialoog over de formatieprocedure
tot stand komt tussen de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en de regering).
Het eerste voordeel (a) gaat niet op indien het formatieproces bij amvb zou worden geregeld,
omdat de Tweede noch Eerste Kamer betrokken is bij de totstandkoming daarvan (2 punten).
Het tweede voordeel (b) gaat wel op indien de formatievorming bij amvb zou geschieden: ook
een amvb zou immers alle bij de formatievorming betrokken partijen binden (2 punten). Ten
aanzien van het derde voordeel (c) geldt dat een bij een amvb een volwaardige dialoog tussen
de drie actoren niet plaats kan vinden aangezien een amvb door de regering bij KB wordt
vastgesteld (2 punten).
Nb: voor het noemen van 2 voordelen kon 1 punt worden vergaard. Het noemen van meer dan
2 voordelen leverde niet meer punten op.
Nb1: voor het vergaren van punten was nodig dat twee door De Graaf genoemde voordelen
daadwerkelijk werden doorgetrokken naar een amvb. Alleen de constatering ‘het voordeel
gaat wel/niet op bij een amvb’ zonder argumentatie leverde geen punten op. Per
staatsrechtelijk juist beoordeeld voordeel kon maximaal 2 punten worden vergaard.
Vraag 2 (max aantal woorden: 250)
Stel, uit onderzoek blijkt dat bij ongewijzigd beleid de totale zorgkosten in Nederland tot 2060 zullen
blijven stijgen met ca. 2.8% per jaar. In het regeerakkoord hebben de coalitiepartijen vastgelegd dat de
groei van de zorgkosten moet worden afgeremd. In de ministerraad is het tussentijdse doel gesteld dat de
zorgkosten vanaf 2030 maximaal 1% mogen stijgen. Om dit doel te behalen zullen er ingrijpende
maatregelen moeten worden genomen.
Ankie Bol, de minister van Buitenlandse Zaken, tevens viceminister-president, wordt in een interview met
een landelijke krant gevraagd naar de stijgende zorgkosten. Zij geeft daarop het volgende antwoord:
‘Kijk, die zorgkosten worden veel te hoog. Daar moeten we wat aan doen. Tegelijkertijd: die 1% in
2030, dat doel is niet heilig. Ik wil de stijging van de zorgkosten dempen én goede zorg blijven
garanderen. Ik vraag me af of dat op dit tempo kan. Als blijkt dat dat niet zo is, ben ik de eerste die
tegen de collega’s in de ministerraad durft zeggen: zo niet verder. Soms moet je een keuze durven
heroverwegen.’
Volgens critici zit heeft Ankie Bol met deze uitspraak een staatsrechtelijke fout gemaakt. Leg uit met welk
uitgangspunt of welke norm deze uitspraak in strijd zou kunnen zijn en geef twee redenen waarom dit
uitgangspunt of deze norm staatsrechtelijk van belang is.
Antwoord
Hier is mogelijk sprake van een schending van de homogeniteit van de ministerraad. Zie
daarover p. 100 van de klapper en p. 183-184 van Kortmann. Volgens de homogeniteitsregel
spreekt de ministerraad met één mond. (1 punt) Met dit citaat neemt Bol afstand van het doel
tentamen 29 juni 2023
Vraag 1 (max aantal woorden: 180)
De Graaf noemt in zijn bijdrage ‘De smalle marges van de kabinetsformatie’ twee voordelen van een
mogelijke formatiewet, dat wil zeggen een wet waarin de procedure van de kabinetsformatie wordt
gecodificeerd. Benoem de twee voordelen die door De Graaf worden genoemd voor een dergelijke
formatiewet en geef aan of beide voordelen opgaan als de kabinetsformatie wordt neergelegd in een
algemene maatregel van bestuur.
Antwoord
De Graaf voert aan a) dat de wet een sterkere democratische legitimatie voor het
formatieproces kent dan het reglement van orde van de Tweede Kamer en b) dat de wet
eenieder bindt die bij de kabinetsvorming betrokken is, “van Koning tot Tweede Kamerlid, en
van senator tot formateur” (1 punt). (Ook goed gerekend indien of a) of b) werd genoemd in
combinatie met (c) dat de wetsprocedure een volwaardige dialoog over de formatieprocedure
tot stand komt tussen de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en de regering).
Het eerste voordeel (a) gaat niet op indien het formatieproces bij amvb zou worden geregeld,
omdat de Tweede noch Eerste Kamer betrokken is bij de totstandkoming daarvan (2 punten).
Het tweede voordeel (b) gaat wel op indien de formatievorming bij amvb zou geschieden: ook
een amvb zou immers alle bij de formatievorming betrokken partijen binden (2 punten). Ten
aanzien van het derde voordeel (c) geldt dat een bij een amvb een volwaardige dialoog tussen
de drie actoren niet plaats kan vinden aangezien een amvb door de regering bij KB wordt
vastgesteld (2 punten).
Nb: voor het noemen van 2 voordelen kon 1 punt worden vergaard. Het noemen van meer dan
2 voordelen leverde niet meer punten op.
Nb1: voor het vergaren van punten was nodig dat twee door De Graaf genoemde voordelen
daadwerkelijk werden doorgetrokken naar een amvb. Alleen de constatering ‘het voordeel
gaat wel/niet op bij een amvb’ zonder argumentatie leverde geen punten op. Per
staatsrechtelijk juist beoordeeld voordeel kon maximaal 2 punten worden vergaard.
Vraag 2 (max aantal woorden: 250)
Stel, uit onderzoek blijkt dat bij ongewijzigd beleid de totale zorgkosten in Nederland tot 2060 zullen
blijven stijgen met ca. 2.8% per jaar. In het regeerakkoord hebben de coalitiepartijen vastgelegd dat de
groei van de zorgkosten moet worden afgeremd. In de ministerraad is het tussentijdse doel gesteld dat de
zorgkosten vanaf 2030 maximaal 1% mogen stijgen. Om dit doel te behalen zullen er ingrijpende
maatregelen moeten worden genomen.
Ankie Bol, de minister van Buitenlandse Zaken, tevens viceminister-president, wordt in een interview met
een landelijke krant gevraagd naar de stijgende zorgkosten. Zij geeft daarop het volgende antwoord:
‘Kijk, die zorgkosten worden veel te hoog. Daar moeten we wat aan doen. Tegelijkertijd: die 1% in
2030, dat doel is niet heilig. Ik wil de stijging van de zorgkosten dempen én goede zorg blijven
garanderen. Ik vraag me af of dat op dit tempo kan. Als blijkt dat dat niet zo is, ben ik de eerste die
tegen de collega’s in de ministerraad durft zeggen: zo niet verder. Soms moet je een keuze durven
heroverwegen.’
Volgens critici zit heeft Ankie Bol met deze uitspraak een staatsrechtelijke fout gemaakt. Leg uit met welk
uitgangspunt of welke norm deze uitspraak in strijd zou kunnen zijn en geef twee redenen waarom dit
uitgangspunt of deze norm staatsrechtelijk van belang is.
Antwoord
Hier is mogelijk sprake van een schending van de homogeniteit van de ministerraad. Zie
daarover p. 100 van de klapper en p. 183-184 van Kortmann. Volgens de homogeniteitsregel
spreekt de ministerraad met één mond. (1 punt) Met dit citaat neemt Bol afstand van het doel
