Leerdoelen Kennistoets, Periode 3, Radiologie
o De invloed van extra filtratie beschrijven.
o Uitleggen wanneer er extra filtering wordt gebruikt.
o Beschrijven wat de invloed van kV en mAs op het histogram zijn.
o De term ”Dosis Oppervlakte Product” (DOP of DAP) uitleggen.
o Beschrijven waar de DOP-waarde gemeten wordt en wat deze betekent.
o Uitleggen wat de “Exposure Index” (EI) beschrijft en hoe je gebruikt kan worden.
o Het doel van de “Deviation Index” (DI) uitleggen.
o Beschrijven waar de “Estimated Surface Entrance” (ESE) dosiswaarde een indicatie voor geeft.
o Het effect van extra buisfiltering op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en huiddosis (ESE)
benoemen.
o Het effect van verschillende buisspanningen (kV) op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en
huiddosis (ESE) benoemen.
o Het effect van verschillende buisladingen (mAs) op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en
huiddosis (ESE) benoemen.
o Correcte exposure, over-exposure en onder-exposure herkennen op basis van de Exposure
Index (EI) en Deviation Index (DI) waarden en de diagnostische beeldkwaliteit.
o De wet van Dieck-Ciezynski uitleggen.
o De onderzoeken die centraal staan in de periode uitvoeren. Hierbij kan de student inzicht laten
zien van de instelkundige en beoordelingscriteria.
o Anatomie en pathologie benoemen van de lichaamsdelen die behandeld zijn in de periode.
Straling en filtering
Remstraling
Wanneer een elektron langs een kern gaat wordt hij beïnvloed door 2 krachten.
- Kinetische energie van het elektron (de energie die ervoor zorgt dat het elektron vooruit
beweegt)
- Aantrekkingskracht van de kern (een elektron wil naar de atoomkern bewegen)
Door die 2 krachten buigt de baan van de elektron af, waarbij hij kinetische energie verliest. De elektron
wordt dus afgeremd. Er wordt elektromagnetisch straling opgewekt van het verlies van de kinetische
energie (wet van behoud van energie) en vormt een foton.
Karakteristieke straling
Er zullen ook botsingen rond de anode plaatsvinden. Als de kinetische energie van de
gloeidraadelektronen groter is dan de bindingsenergie van de schilelektronen kunnen de laatste ui hun
baan worden geschoten. Die lege plek wordt opgevuld door een foton uit hetzelfde atoom.
Dosis van een röntgenbundel
Buisstroom → Het aantal elektronen dat per seconde bij de anode terechtkomt. De lading van een
elektron kan worden weergegeven in Coulomb. Zoek de buisstroom als de lengte van de belichtingstijd
is rechtevenredig met de dosis van de opgewekte straling.
Het verhogen van de buisspanning zorgt voor een toename van de kinetische energie van de
elektronen. Hierbij wordt de rem- en karakteristieke straling ook meer.
, Stralenkwaliteit van de bundel
HVD → Halveringsdikte. De dikte van de filter dat in de bundel moet worden geplaatst om de intensiteit
van de straling met de helft te verminderen. Zachte fotonen worden meer geabsorbeerd dan harde
fotonen, wat ervoor zorgt dat de 2e HVD groter is dan de 1e HVD.
Filtering
Bij opnamen met een hogere buisspanning werken zachte stralen nauwelijks mee aan de beeldvorming
en intreedosis. Door middel van een filter zal harde straling beter worden doorgelaten.
Histogram
Invloed mAs Invloed kV
Als de mAs verhoogd wordt schuift de gehele Als het kV verhoogd wordt schuift de gehele
histogram naar rechts op de x-as en histogram naar rechts op de x-as en wordt
daarbij compacter.
Controle Samsung bucky
Wanneer er een afbeelding is gemaakt moet je de afbeelding op verschillende dingen controleren.
Waarop?
- Is de opname scherp?
- Is het contrast mooi?
- Hoeveel ruis is er?
Rechtsonder op de afbeeldingen zie je de technische instellingen. Bepaalde waardes die ertussen staan
zijn berekend door de computer. Dit is niet hetzelfde voor elk systeem en dus zullen die waardes
verschillen. De volgende parameters worden gegeven bij Samsung.
- kVp (kiloVoltageplek) - DOP (Dosis Oppervlakte Product)
- mA (buistoom) - EI (Exposure Index)
- mSec (opnametijd) - DI (Deviation Index)
- mAs (buisstroom x opnametijd) - ESE (Estimated Surface Entrance)
DOP, EI, DI en ESE
DOP (Dosis Oppervlakte Product)
Een transmissiekamer die bestraald wordt, waardoor er ionen ontstaan. De ionisatiekamer is
afhankelijk van de intensiteit en de doorsnede van de bundel. Een hogere intensiteit / bredere bundel
heeft een grotere hoeveelheid stroom en dus een hogere luchtkerma. De DOP-waarde wordt
weergegeven in dGy cm^-e. Oftewel, de DOP geeft informatie over de hoeveelheid straling die uit het
diafragma is gekomen.
EI (Exposure Index)
Geeft een indicatie van de dosis in het gebied van interesse op de detector. De dosis op de detector is
de dosis die overblijft na de verzwakking door de patiënt en eventueel het strooistralenrooster. De EI
is de belangrijkste indicator voor de SNR.
Invloed van kV en mAs
Bij het verdubbelen van de mAs waarde krijg je een verdubbeling van de EI. Er is bijvoorbeeld
bij een standaard van 70 kV – 21 mm Aluminium sprake van kalibratie wanneer de 70 kV
overschreden wordt.
o De invloed van extra filtratie beschrijven.
o Uitleggen wanneer er extra filtering wordt gebruikt.
o Beschrijven wat de invloed van kV en mAs op het histogram zijn.
o De term ”Dosis Oppervlakte Product” (DOP of DAP) uitleggen.
o Beschrijven waar de DOP-waarde gemeten wordt en wat deze betekent.
o Uitleggen wat de “Exposure Index” (EI) beschrijft en hoe je gebruikt kan worden.
o Het doel van de “Deviation Index” (DI) uitleggen.
o Beschrijven waar de “Estimated Surface Entrance” (ESE) dosiswaarde een indicatie voor geeft.
o Het effect van extra buisfiltering op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en huiddosis (ESE)
benoemen.
o Het effect van verschillende buisspanningen (kV) op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en
huiddosis (ESE) benoemen.
o Het effect van verschillende buisladingen (mAs) op de diagnostische beeldkwaliteit, DOP en
huiddosis (ESE) benoemen.
o Correcte exposure, over-exposure en onder-exposure herkennen op basis van de Exposure
Index (EI) en Deviation Index (DI) waarden en de diagnostische beeldkwaliteit.
o De wet van Dieck-Ciezynski uitleggen.
o De onderzoeken die centraal staan in de periode uitvoeren. Hierbij kan de student inzicht laten
zien van de instelkundige en beoordelingscriteria.
o Anatomie en pathologie benoemen van de lichaamsdelen die behandeld zijn in de periode.
Straling en filtering
Remstraling
Wanneer een elektron langs een kern gaat wordt hij beïnvloed door 2 krachten.
- Kinetische energie van het elektron (de energie die ervoor zorgt dat het elektron vooruit
beweegt)
- Aantrekkingskracht van de kern (een elektron wil naar de atoomkern bewegen)
Door die 2 krachten buigt de baan van de elektron af, waarbij hij kinetische energie verliest. De elektron
wordt dus afgeremd. Er wordt elektromagnetisch straling opgewekt van het verlies van de kinetische
energie (wet van behoud van energie) en vormt een foton.
Karakteristieke straling
Er zullen ook botsingen rond de anode plaatsvinden. Als de kinetische energie van de
gloeidraadelektronen groter is dan de bindingsenergie van de schilelektronen kunnen de laatste ui hun
baan worden geschoten. Die lege plek wordt opgevuld door een foton uit hetzelfde atoom.
Dosis van een röntgenbundel
Buisstroom → Het aantal elektronen dat per seconde bij de anode terechtkomt. De lading van een
elektron kan worden weergegeven in Coulomb. Zoek de buisstroom als de lengte van de belichtingstijd
is rechtevenredig met de dosis van de opgewekte straling.
Het verhogen van de buisspanning zorgt voor een toename van de kinetische energie van de
elektronen. Hierbij wordt de rem- en karakteristieke straling ook meer.
, Stralenkwaliteit van de bundel
HVD → Halveringsdikte. De dikte van de filter dat in de bundel moet worden geplaatst om de intensiteit
van de straling met de helft te verminderen. Zachte fotonen worden meer geabsorbeerd dan harde
fotonen, wat ervoor zorgt dat de 2e HVD groter is dan de 1e HVD.
Filtering
Bij opnamen met een hogere buisspanning werken zachte stralen nauwelijks mee aan de beeldvorming
en intreedosis. Door middel van een filter zal harde straling beter worden doorgelaten.
Histogram
Invloed mAs Invloed kV
Als de mAs verhoogd wordt schuift de gehele Als het kV verhoogd wordt schuift de gehele
histogram naar rechts op de x-as en histogram naar rechts op de x-as en wordt
daarbij compacter.
Controle Samsung bucky
Wanneer er een afbeelding is gemaakt moet je de afbeelding op verschillende dingen controleren.
Waarop?
- Is de opname scherp?
- Is het contrast mooi?
- Hoeveel ruis is er?
Rechtsonder op de afbeeldingen zie je de technische instellingen. Bepaalde waardes die ertussen staan
zijn berekend door de computer. Dit is niet hetzelfde voor elk systeem en dus zullen die waardes
verschillen. De volgende parameters worden gegeven bij Samsung.
- kVp (kiloVoltageplek) - DOP (Dosis Oppervlakte Product)
- mA (buistoom) - EI (Exposure Index)
- mSec (opnametijd) - DI (Deviation Index)
- mAs (buisstroom x opnametijd) - ESE (Estimated Surface Entrance)
DOP, EI, DI en ESE
DOP (Dosis Oppervlakte Product)
Een transmissiekamer die bestraald wordt, waardoor er ionen ontstaan. De ionisatiekamer is
afhankelijk van de intensiteit en de doorsnede van de bundel. Een hogere intensiteit / bredere bundel
heeft een grotere hoeveelheid stroom en dus een hogere luchtkerma. De DOP-waarde wordt
weergegeven in dGy cm^-e. Oftewel, de DOP geeft informatie over de hoeveelheid straling die uit het
diafragma is gekomen.
EI (Exposure Index)
Geeft een indicatie van de dosis in het gebied van interesse op de detector. De dosis op de detector is
de dosis die overblijft na de verzwakking door de patiënt en eventueel het strooistralenrooster. De EI
is de belangrijkste indicator voor de SNR.
Invloed van kV en mAs
Bij het verdubbelen van de mAs waarde krijg je een verdubbeling van de EI. Er is bijvoorbeeld
bij een standaard van 70 kV – 21 mm Aluminium sprake van kalibratie wanneer de 70 kV
overschreden wordt.
