Hoofdstuk 1 – Ondersteunen van zelfmanagement; wat houdt dat in?
Zelfmanagement is veel meer dan patiënten die zelf behandelvoorschriften uitvoeren, het gaat ook
om dat zij de consequenties van de ziekte in het leven van alledag opvangen en bekentenis geven aan
het lijden aan een chronische aandoening. De doelgroep is niet de algemene gezonde bevolking.
Kenmerkend voor zelfmanagement ondersteuning is dat zorgverleners een patiënt niet opleggen om
zelfmanagementactiviteiten uit te voeren. Ze kunnen een patiënt alleen uitnodigen en hen
motiveren.
Zelfmanagement betekent dus het recht van mensen met een chronische aandoening erkennen om,
net als mensen die niet ziek zijn, hun eigen leven vorm te geven en gezondheid hierbij niet altijd op de
eerste plaats te zetten.
Chronische aandoeningen worden omschreven als onomkeerbare aandoeningen zonder uitzicht op
volledig herstel en met een relatief lange ziekteduur.
Er worden 4 typen chronische aandoeningen onderscheiden:
1. Levensbedreigende ziekte als kanker en beroerte
2. Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, zoals astma, COPD, diabetes
en epilepsie.
3. Aandoeningen die een progressief beloop hebben en/of invaliderend van aard zijn zoals
reumatoïde artritis en chronisch hartfalen
4. Chronische psychische stoornissen
Als een patiënt MEER dan één (chronische) aandoening heeft in een bepaalde periode noemen we dit
Multi morbiditeit.
1.2 Definitie van zelfmanagement en zelfmanagementondersteuning
Definitie zelfmanagement is het zodanig omgaan met een chronische aandoening dat de aandoening
optimaal wordt ingepast in het leven.
In deze definitie komen vier centrale elementen van zelfmanagement naar voren:
1. Omgaan met de uitdagingen die de ziekte stelt
2. Inpassen in het dagelijks leven
3. Voeren van eigen regie over het zorgproces
4. Streven naar optimale kwaliteit van leven.
Er zijn smalle en brede definities over zelfmanagement. Binnen ‘smalle’ ligt de nadruk op goede
gezondheidsuitkomsten.
Het generiek model zelfmanagement heeft als doen in één oogopslag zichtbaar te maken wat de
essenties van zelfmanagement zijn. Centraal in dit model staat de mens met een chronische
aandoening die samen met de zorgverlener vaststelt wat hij zelf kan en wil doen. Het model bestaat
uit ringen.
Definitie zelfmanagementondersteuning is de ondersteuning die de zorgverlener aan patiënten en
hun familie en sociaal netwerk bieden.
Toegenomen aandacht voor zelfmanagement komt door:
1. De toegenomen levensverwachting met als direct gevoel de groei van het aantal chronisch
zieken.
2. De uitdaging om binnen meer beperkte financiële kaders en bij toenemende zorgvraag
kwalitatief goede zorg te blijven leveren.
3. Het uitgangspunt dat ook mensen met een beperking of ziekte zo goed mogelijk kunnen
blijven participeren in de samenleving.
4. De sociaal-culturele ontwikkeling waarbij mensen meer toegang hebben tot informatie en
keuzemogelijkheden
5. De erkenning van het recht op zelfbeschikking en autonomie
6. De wens van de burger tot zorg op maat die aansluit bij de eigen behouden en mogelijkheden
Zelfmanagement is veel meer dan patiënten die zelf behandelvoorschriften uitvoeren, het gaat ook
om dat zij de consequenties van de ziekte in het leven van alledag opvangen en bekentenis geven aan
het lijden aan een chronische aandoening. De doelgroep is niet de algemene gezonde bevolking.
Kenmerkend voor zelfmanagement ondersteuning is dat zorgverleners een patiënt niet opleggen om
zelfmanagementactiviteiten uit te voeren. Ze kunnen een patiënt alleen uitnodigen en hen
motiveren.
Zelfmanagement betekent dus het recht van mensen met een chronische aandoening erkennen om,
net als mensen die niet ziek zijn, hun eigen leven vorm te geven en gezondheid hierbij niet altijd op de
eerste plaats te zetten.
Chronische aandoeningen worden omschreven als onomkeerbare aandoeningen zonder uitzicht op
volledig herstel en met een relatief lange ziekteduur.
Er worden 4 typen chronische aandoeningen onderscheiden:
1. Levensbedreigende ziekte als kanker en beroerte
2. Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, zoals astma, COPD, diabetes
en epilepsie.
3. Aandoeningen die een progressief beloop hebben en/of invaliderend van aard zijn zoals
reumatoïde artritis en chronisch hartfalen
4. Chronische psychische stoornissen
Als een patiënt MEER dan één (chronische) aandoening heeft in een bepaalde periode noemen we dit
Multi morbiditeit.
1.2 Definitie van zelfmanagement en zelfmanagementondersteuning
Definitie zelfmanagement is het zodanig omgaan met een chronische aandoening dat de aandoening
optimaal wordt ingepast in het leven.
In deze definitie komen vier centrale elementen van zelfmanagement naar voren:
1. Omgaan met de uitdagingen die de ziekte stelt
2. Inpassen in het dagelijks leven
3. Voeren van eigen regie over het zorgproces
4. Streven naar optimale kwaliteit van leven.
Er zijn smalle en brede definities over zelfmanagement. Binnen ‘smalle’ ligt de nadruk op goede
gezondheidsuitkomsten.
Het generiek model zelfmanagement heeft als doen in één oogopslag zichtbaar te maken wat de
essenties van zelfmanagement zijn. Centraal in dit model staat de mens met een chronische
aandoening die samen met de zorgverlener vaststelt wat hij zelf kan en wil doen. Het model bestaat
uit ringen.
Definitie zelfmanagementondersteuning is de ondersteuning die de zorgverlener aan patiënten en
hun familie en sociaal netwerk bieden.
Toegenomen aandacht voor zelfmanagement komt door:
1. De toegenomen levensverwachting met als direct gevoel de groei van het aantal chronisch
zieken.
2. De uitdaging om binnen meer beperkte financiële kaders en bij toenemende zorgvraag
kwalitatief goede zorg te blijven leveren.
3. Het uitgangspunt dat ook mensen met een beperking of ziekte zo goed mogelijk kunnen
blijven participeren in de samenleving.
4. De sociaal-culturele ontwikkeling waarbij mensen meer toegang hebben tot informatie en
keuzemogelijkheden
5. De erkenning van het recht op zelfbeschikking en autonomie
6. De wens van de burger tot zorg op maat die aansluit bij de eigen behouden en mogelijkheden
